Dáýir dramasy

«Qazaqfılm» kınostýdııasy halqymyzdyń bastan keshken taýqymetterin beıneleıtin  kartınany túsirýdi bastady Elimizde Uly Jeńistiń 70 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Anaǵa oralý» («Doroga k materı») atty tolyqmetrajdy fılm túsirilýde. Atalmysh kartınany Rashıd Súleımenovtiń jaqynda ǵana tusaýy kesilgen «Oralý» fılmimen shatastyrmaý kerek. Aqparat aıdynyndaǵy áriptesterimiz keń aýqymdy tarıhı-shytyrman oqıǵaly fılmniń bastapqy ­ataýyn «Ana júregi» dep te aýdaryp júr. Rejısser Aqan Sataevtyń túsirý jumystaryn bastap ketkenine aı boldy. Túsirý toby keshe Almatydaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Anaǵa oralý» fılminiń túsirý jumystary bastalýyna baılanysty alǵashqy baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Osydan keıin jýrnalıster fılmniń bas prodıýseri Álııa Nazarbaevanyń qatysýymen Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasynda bolyp, dekorasııalyq kórinisterdi tamashalap, akterlardan suhbat aldy. BAQ ókilderi belsendilik ta­nyt­qan baspasóz máslıhatynda Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Ǵalym Ahmedıarov, Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ vıse-prezıdenti – bas redaktory Dıdar Amantaı, «Novyı mır» Prodakshn» prodıýserlik kompanııanyń bas dırektory Svetlana Korotenko men fılm rejısseri Aqan Sataev qatysyp, jańa fılm jaıly jan-jaqty áńgimeledi. Bul kartına ulttyq kıno­stýdııa­myzdyń bıylǵy eń iri jobalarynyń biri. Jańa fılmniń qoıylymy buǵan deıin «Joıýshy», «Reketır», «Adasqandar», «Jaýjúrek myń bala» kartınalary arqyly kórermenderin tapqan Aqan Sataevqa senip tapsyrylyp otyr. – Fılmniń ıdeıasyna kelsek, meniń áke-sheshem óner adamdary bolǵandyqtan 80-shi jyldary gas­trolde júrip, bir aýylǵa barǵanda jurt esinen adasty dep esepteıtin keıýanany kóredi. Sol kezderde seksennen asqan álgi kisi kún saıyn aýyl shetindegi aǵashtyń túbine baryp, soǵysqa ketken ulynyń oralýyn kútedi eken. Ata-anamnyń sol áńgimesi maǵan óte áser etti. Keıin ssenarıı avtory Tımýr Jaqsylyqovpen birigip, osyny qalaı ekran betine kóshirýge bolatyndyǵyn oılasyp júrdik, – deıdi kartına rejısseri Aqan Sataev. Osylaısha fılmge bir adamnyń taǵdyry arqyly qazaq halqynyń HH ǵasyrda bastan keshken kúrdeli tarıhı kezeńderi, atap aıtsaq, kúshtep júrgizilgen ujymdastyrý naýqany, ulttyń basyna túsken sumdyq tragedııa – asharshylyq, Uly Otan soǵysy jáne soǵystan keıingi beınetti jyldar arqaý bolady. Fılm ómirdiń taýqymetine tótep bergen, qıyn-qystaý kúnderi surapyl soǵystyń mehnatyn kórgen, jat elde tutqynda bolǵan Ilııas esimdi jigittiń taǵdyryn baıandaıdy. Jat jerde aıdaýda júrse de, zorlyq-zombylyǵyn kórip, qııanatyn keshse de, jalǵyzdyqtyń qasiretin tartsa da, bas keıipker atajurtyn ańsap, anasyn saǵynyp, týǵan jerine oralatynyna eshqashan kúmándanbaıdy. Bul kınotýyndy ananyń perzentine degen sheksiz mahabbaty týraly, perzentiniń Otanyna degen adaldyǵy jaıly. Úlkenge syr, kishige ósıet aıtatyn fılm. Mádenıet jáne sport vıse-mı­nıstri Ǵalym Ahmedııarov bıylǵy jyly aıtýly oqıǵa, ataýly datalarǵa qatysty asa aýqymdy mádenı sharalar qolǵa alynyp otyrǵanyn, oǵan belgili qoǵam qaıratkerleri, ult janashyrlary, qolynan is keletin azamattar jan-jaqty atsalysyp jatqanyn atady. Olardyń qatarynda jastar úshin asa taǵylymdy da áserli bolady dep kútilip otyrǵan «Anaǵa oralý» kartınasy da bar. Buǵan deıin de atalmysh taqyrypqa talaı fılmder túsirilgen. Kúshtep kolhozdastyrý, qoldan jasalǵan asharshylyq, qanshama qazaqty jalmap ketken ekinshi dúnıejúzilik soǵys týraly kóz úırengen lentalar kóp. Al jańadan qolǵa alynǵan kartınanyń olardan qandaı aıyrmashylyǵy men artyqshylyǵy bolady? Bul týraly «Qazaqfılm» AQ vıse-prezıdenti – bas redaktory Dıdar Amantaı keńinen baıandady. Fılm ssenarııin Aqan Sataevtyń aınymaıtyn seriktesi – Tımýr Jaqsylyqov jazyp otyr. Negizgi túsirilimder Qazaqstanda (Almaty qalasy jáne Almaty oblysy), sonymen qatar, Belorýssııa (Mınsk qalasy) men Túrkııada (Ys­tambul qalasy) júrgizilmek. Fılmge elimizdiń tanymal kıno jul­dyzdary, atap aıtqanda, Ádil Ahmetov, Arýjan Jazylbekova, Erke­bulan Daıyrov, Altynaı Nó­ger­bek, Berik Aıtjanov, Bolat Áb­dil­manov qatysady. – Shyndyǵyn aıtqanda, akterlar Aqan Sataevtyń fılmderine túsýdi armandaıdy. Eń bastysy – Sataevtyń túsirý alańynda shyǵarmashylyq ahýal bar. Rejısser aktermen birige otyryp jumys isteıdi. Keıipker men obrazǵa qatysty ortaq mámilege kele otyryp, negizgi maqsatqa jetýge múmkindik bar. Jáne akterǵa qurmet qandaı deseńizshi! Quddy, sheteldiń áıgili kıno alańynda jumys istep júrgendeı bolasyń. Kún shyǵyp tursa tóbeńe kómekshi qolshatyryn ákelip, sál damyldasań oryndyǵyńdy bere qoıady. Akter da mápelegendi jaqsy kóredi, óz jumysynan shabyt alady. Bul rejısserdiń toby da mashyqty jumys isteıdi. Men Eraly degen aýqatty adamdy oınaımyn. Degenmen, ol baılyǵyn tyǵyp otyratyn jan emes. Qolynan kelgeninshe kópke kómektesýge, qol ushyn berýge umtylady. Biraq, ony túsinip jatqan aǵaıyndary az, keńes ókimeti de ony qabyldamaıdy. Osy ókpemen meniń keıipkerim biraz eldi ertip alyp, shetelge ketýge májbúr bolady. Biraq, onyń halqyna degen mahabbaty qansha qıynshylyq kórse de ózimen qalady. Bul kartınaǵa úlken kastıng júrdi. Kórkemdik keńestiń tańdaýy maǵan túskenine qýanyshtymyn. Re­jısserdiń talap etýimen biraz aryq­taýǵa týra keldi, – deıdi akter Bolat Ábdilmanov. Prodıýserler súbeli kınotýyn­dynyń ómirge keletindigine senip otyr. Sonymen, «Anaǵa oralý» fılmi jeltoqsan aıynda ekranǵa shyǵady. Fılm premerasyn Táýelsizdik kúniniń qarsańynda ótkizý josparlanyp otyr. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY. Sýretti túsirgen Iýrıı BEKKER.