Qapshyq

Atyraýda aıyna onyń 1 mıllıon danasyn shyǵarýǵa bolady Kezinde bul óńirde eń iri hımııa zaýyty jumys jasady. Ereksheligi sol,  zaýytta jańashyl  ǵalymdar oılap tapqan jańa ónimder óndiriske engizilip jatatyn. Tipti, Atyraýdaǵy burynǵy hımııa  zaýyty sol kezdegi jańa tehnologııalardy synaqtan ótkizetin úlken zerthana sekildi edi. Alaıda, Odaqtyń ydyraýymen birge atalǵan zaýyttyń da basynan baǵy taıdy.  Alyp kásiporynnyń ıeleri birinen keıin biri aýys­ty. Birneshe ret júrgizilgen taratý sharalary aıasynda kásiporynnyń óndiristik jelileri bólshektendi. Basqarý tetigi qoldan qolǵa ótip, ártúrli tapsyrystardy oryndaǵanmen, jalaqysyz júrse de jumysshylardyń  aldaǵy kúnge senimi    joǵalǵan joq. – Biz burynǵy hımııa zaýytynyń polıpropılennen shpagat pen qapshyq shyǵaratyn sehyn saqtap qala aldyq. Biraq, 2009 jyly bul seh jumysyn toqtatty. О́ıtkeni, qondyrǵylar jańǵyrtylmady. Jalaqysyz qalǵan jumysshylar kete bastady, – deıdi uzaq jyl osy salada eńbek etip, jańa ınvestorlar senimimen «Qazhım» seriktestiginiń basqarý tizginin qolǵa alǵan Aleksandr Perkın. – Bizdiń kásiporynnyń eńse tikteýine elimizde iske asyryla bastaǵan  ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń sharapaty tıdi.  «Qazhım» seriktestigin qurǵan ınvestorlar 2011 jyly sehqa jańǵyrtý jumystaryn júrgizý arqyly ony zaýytqa aınaldyrdy. Aldymen 1,3 gektar aýmaǵy bar nysan qalypqa keltirilip, eski qondyrǵylar buzyldy. 2012 jyly «Damý» qorynan nesıege alynǵan 400 mıllıon teńgege avstrııalyq jańa tehnologııanyń jelisi alyndy. Jeliniń júregi – ekstrýder. Bul túıirshektelgen polıpropılendi eritip, qondyrǵy jelisinde birneshe metrlik jaımaǵa aınaldyrady. Osydan soń qapshyqqa qajetti mólsherlermen kesilip, jan-jaǵy tigiledi. Qajettiligine qaraı polıetılennen astar salynady. Daıyn qapshyqtar syrtyna qajetti derekter jazylyp, tapsyrys berýshige jóneltiledi. – Qazir shıkizatty Reseıden satyp alyp otyrmyz. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elder arasynda shıkizat tasymaldaýdyń esh qıyndyǵy joq. Burynǵydaı kedendik kedergiler men qaǵazbastylyqtan aryldyq, – deıdi óndiris basshysy Etıvar Mamedov. – Endi Atyraýdaǵy munaı-hımııa kesheniniń iske qosylýyn asyǵa tosyp júrmiz. О́ıtkeni, bizdiń óndirisimiz qanat jaıyp keledi. Qazirdiń ózinde aıyna 120 tonna polıpropılen satyp alýǵa daıynbyz. Osynsha kólemdegi shıkizat aıyna 1 mıllıon dana qant, un, tuz jáne basqa osyndaı ónimderdi qaptaýǵa arnalǵan qapshyq, sonymen birge, taý-ken ónerkásibine de paıdalanylatyn 30 myń konteıner shyǵarýǵa jetedi. Kásiporynda 185 jańa jumys orny ashylyp, oǵan jergilikti turǵyndar tartylǵan. Olardyń bári de ózge elderdegi osy tektes kásiporyndarda daıyndyqtan ótipti. «Biz úshin turaqty jumys ornynyń bolǵany asa mańyzdy, sol sebepten, kúndelikti isimizdi jaýapkershilikpen atqarýǵa tyrysamyz. Osy kásiporynda jumys jasaǵanyma 4 aıdan endi asyp barady. Bir qaraǵanda, kóp ýaqyt óte qoımasa da, jumysym ózime unaıdy. О́ıtkeni, bizdegi qondyrǵylardyń bári de jańardy, demek, óndirisimizdiń keleshegi bar. Bizdiń sapaly ónimimiz ortaq tabysymyzǵa jol ashady. Sol sebepten, sheberligimizdi shyńdap, tapsyrys berýshiniń suranysyn ýaqytynda oryndaýǵa jumylamyz», dep osy zaýytqa eńbekke tartylǵanyna qýanady ekstrýder operatory Murat Arystanǵalıev. Bıyl kásiporyn óndirisine 4 mıllıon eýro kóleminde ınvestısııa salynatyndyǵy josparlanýda. Bul qarjyǵa satyp alynatyn qosymsha seh pen osy zamanǵy jeli iske qosylǵanda munda shyǵarylatyn ónim kólemi 3 esege deıin ulǵaıady. Al jumysshylar qatary eki esege artady. Aıtqandaı, ónim shyǵarýǵa paıdalanylatyn basty shıkizat – polıpropılenniń aı saıynǵy kólemi 600 tonnaǵa jetedi.  Osyndaı josparly ósim bolatyndyǵyna baılanysty bıylǵy birinshi toqsanda  zaýytqa deıin  elektr jelisin tartý kózdelýde. Buǵan ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda jergilikti bılik qoldaý kórsetkeli otyr. – Qazaqstanda  bıznesti júrgizýge tamasha múmkindik jasalýda. Byltyrǵy jyly kásipkerlerdi tekserýge moratorııdiń jarııalanýy bıznesti qalypty arnaǵa túsirýge jol ashty. Kásipkerlerge budan artyq qandaı qoldaý qajet? Osyndaı mol múmkindiktiń qaıtarymy retinde óndiristi damytýǵa aýqymdy kólemdegi qarjy salýdan jasqanbaımyz, – dep ári tańdanysyn, ári keleshekke senimdiligin  jasyrmaıdy Ázerbaıjannan kelgen Etıbar Mamedov. Bul kásiporyn jyl saıyn jergilikti bıýdjetke salyq retinde  qomaqty qarjy tóleıdi. Sonyń bir dálelindeı, óńirdegi iri salyq tóleýshilerdiń tiziminde úshinshi rettik sanda «Qazhım» seriktestigi atalady. Sonymen birge, qazaqstandyq úlesti damytýshylar leginde aldyńǵy orynnan kórinip keledi. Qazir mundaǵy qazaqstandyq úles 97,5 paıyzdy quraıdy. Al 2,5 paıyzdyq úles­ti shıkizattyń syrttan tasymaldanýy­men túsindiredi, kásiporyn basshylary. Bo­lashaqta Atyraýda munaı-hımııa kesheni­niń iske qosylýymen qazaqstandyq úles kór­set­kishi 100 paıyzǵa jetetinine bek senedi. Kásiporyn ónimine suranys qandaı, qaıda ótkizedi? Jýrnalıstik áýestikpen bul saýaldardy da kásiporyn basshylary­na qoıǵanbyz. Olardyń  jaýaby daıyn eken. О́ıtkeni, Qazaqstanda dál osyndaı óndiris orny sonshalyqty kóp emes. Túrli kólemdegi qapshyqtar men konteıner, shpagat shyǵaratyn kásiporyn elimizdiń Kókshetaýdan ózge óńirlerinde joq ekenin eskersek, atyraýlyqtar ónimine tek Qazaqstanda ǵana emes, jaqyn shetelderden de suranys artyp otyr. «Qazhım» ónimderin satyp alýshylar qatarynda «Qazhrom», «Qazazot», «Araltuz» sekildi otandyq iri kásiporyndarmen birge, reseılik tutynýshylar da bar. Sonyń biri – «Kýıbysheveazot» kásiporny. Endi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń quramyna múshe bolar elder qatarynyń ósýimen tutynýshylardyń sany artatyny daýsyz. – О́nim óndiretin kez kelgen kásiporyn tutyný naryǵyn keńeıtýdi kózdeıdi ǵoı. Bul rette Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń arqasynda bizge taǵy bir naryq keńistigi – Belorýssııa esigi ashyldy. Bizdiń taǵy bir maqsatymyz – Eýropa naryǵy, – deıdi «Qazhım» JShS bas dırektory Aleksandr Perkın. – О́ıtkeni, Belorýssııadan sol eldiń taýarlary bizdiń qapshyqtarymyzǵa qaptalyp, Eýropaǵa jol tartady. Demek, eýropalyq tutynýshylar nazary Qazaqstanda shyǵarylǵan qapshyq­tardyń sapasyna da aýady. Biz qazirdiń ózinde Chehııadan sol eldiń talaptary men normalaryn zertteýge kirisken óz ókil­digimizdi ashyp qoıdyq. Bizdiń taýary­myzdyń úlgileri Germanııa sarapshylary men jetekshi mamandarynyń sertıfıkattaý­yna usynyldy. Eýropaǵa kirýimizge ruqsat berilse, bul biz úshin tek tabysymyzdy kóbeıtý ǵana emes, birinshi kezekte óndiris qýatynyń artýyna, sonymen birge, jańa jumys ornynyń ashylýyna yqpal etedi. Árıne, jergilikti bıýdjetke qosymsha túsimder de kóbeıedi. Iá, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń alǵashqy bes­jyl­dyǵy qarlyǵashtarynyń biri sanalatyn «Qazhımniń» búgingi tynysy men kele­shektegi jospary osyndaı. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan».