Kúzden bastap Eýrokomıssııa jańa EES sıfrlyq shekaralyq baqylaý júıesin ornatady. Júıe tólqujat ornyna paıdalanylady, atap aıtqanda, týrıstiń Shengen aımaǵynda bolý uzaqtyǵyn avtomatty túrde baqylaıdy.
Jańa júıe osy jyldyń 12 qazanynan bastap, kelesi jyldyń sáýirine deıin jumys isteıdi.
EES (Entry/Exit System) Eýropalyq Odaqtyń ortalyqtandyrylǵan bıometrııalyq aqparattyq júıesi, Shengen aımaǵynyń shekarasyn kesip ótetin úshinshi el azamattarynyń kirý, shyǵý (kez kelgen 180 kúndik kezeń ishinde 90 kúnge deıin) jáne kirýden bas tartý faktilerin avtomatty túrde tirkeýge arnalǵan. Bul sıfrly júıe dástúrli tólqujat móriniń ornyna qoldanylady.
«EES shekaradan ótý kúni men orny, ótý sanaty (kirý/shyǵý/bas tartý), bıometrııalyq derekter (12 jastan asqan adamdar úshin saýsaq izderi jáne bet álpettiń sýreti), jeke basyn kýálandyratyn qujat (pasport) sekildi derekterdi jınap, saqtaıdy. Mundaǵy aqparat úsh jylǵa deıin saqtalady. EES vızasy bar, vızadan bosatylǵan azamattarǵa da qoldanylady jáne EO kóshi-qon erejeleriniń saqtalýyn baqylaýdy kúsheıtýge baǵyttalǵan», delingen Eýropalyq komıssııanyń resmı saıtynda.
EES júıesin Eýroodaqtyń Irlandııa men Kıprden basqa barlyq elderi qoldanady. Sondaı-aq EO quramyna kirmeıtin, biraq Shengen aımaǵyn bólisetin Norvegııa, Islandııa, Shveısarııa, Lıhtenshteın jańa júıeni paıdalanady. Jalpy 29 el osy júıege qosylmaq.
Negizi bul sıfrlandyrylǵan júıe ótken jyldyń qarashasynda iske qosylady dep josparlanǵan. Germanııa, Fransııa, Nıderland sekildi elder daıyn bolmaı, keıinge shegerilgen. Muny iske asyrý ár eldiń logıstıkalyq jáne tehnıkalyq daıyndyǵyna baılanysty kezeń-kezeńimen júzege asyrylady. «Shekara organdary shekaradan ótken úshinshi el azamattarynyń derekterin kezeń-kezeńimen tirkep, EES barlyq shekaralyq ótkizý pýnktterinde tolyǵymen ornalastyrylady», dep túsindirdi Brıýsselde Eýrokomıssııanyń kóshi-qon máseleleri jónindegi komıssary Magnýs Brýnner.
EES EO-ǵa kirmeıtin elderdiń barlyq azamattaryna, sonyń ishinde vızasyz kire alatyn AQSh, Ulybrıtanııa, Serbııa, Grýzııa sekildi elderdiń azamattaryna qatysty. Tártip buzatyndarǵa kelesi joly Shengen aımaǵyndaǵy elderge kirýge tyıym salynýy múmkin.
Osylaısha EK qujattar men jeke basyn kýálandyratyn alaıaqtyq jaǵdaılaryn júıeli túrde anyqtap, zańsyz kóshi-qonnyń aldyn alýǵa, EO azamattarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge yqpal etedi dep senim bildirip otyr. Sondaı-aq EK saıahatshylardyń jeke derekterin qorǵaýǵa kepildik berip, qupııalylyq qatań saqtalady dep málimdedi.