Memleketimiz úshin jańa ári óte mańyzdy ǵylymı baǵyt – jerdi bıologııalyq óńdeý, topyraqtyń qunarlylyǵyn arttyrý bıotehnologııasy sátti damý ústinde. Aýylsharýashylyq daqyldarynan joǵary ónim alý jáne topyraqtyń qunaryn barynsha ulǵaıtýǵa múmkindik beretin topyraq mıkroorganızmderin retimen paıdalaný – Úkimet tarapynan qatań baqylaýǵa alynǵan keleli máseleniń biri. 17-18 naýryz aralyǵynda Almatyda Ortalyq Azııa elderi aımaǵyndaǵy jer resýrstaryn tıimdi paıdalaný jobasynyń ekinshi kezeńiniń jumysyn saraptaý maqsatynda halyqaralyq jıyn ótti. Jıynǵa halyqaralyq «IKARDA» shóleıt aımaqtardaǵy aýyl sharýashylyǵyn zertteýler ortalyǵynyń ókilderi men Ortalyq Azııa elderiniń ǵylymı zertteý ınstıtýttarynyń mamandary qatysty. «Qazaqstanda baǵdarlamanyń negizgi quramdas úsh bóligi de jaqsy iske asyp keledi. Jańa ınnovasııalyq tehnologııalardy quraý, olardy halyqaralyq tájirıbede saraptaý jáne qoldanysqa engizip, óndiriste paıdalaný. Biz bul úsh jyldyq baǵdarlamanyń oıdaǵydaı júzege asatynyna jáne álemdik iri jobanyń ekinshi kezeńiniń maqsattary oryndalatynyna senemiz», degen pikir bildirdi «IKARDA» halyqaralyq shóleıt aımaqtardaǵy aýyl sharýashylyǵyn zertteýler ortalyǵynyń aımaqtyq úılestirýshisi, doktor Djozef Týrok.
Birikken Ulttar Uıymynyń shóleıt aımaqtardaǵy aýyl sharýashylyǵyn damytý jobasynyń jer resýrstaryn tıimdi paıdalanýdyń ádis-tásilderin damytý jáne jańa ınnovasııalyq tehnologııalardy jetildirý baǵyty boıynsha 90-nan astam túrli tehnologııalar halyqaralyq tájirıbede qoldanysqa engizilgen. Solardyń biri – О́.Ospanov atyndaǵy Qazaq topyraqtaný jáne agrohımııa ǵylymı ınstıtýty tamshylatyp sýarýdyń jańa ádisin oılap tapqan. Osy ádis arqyly byltyr Eńbekshiqazaq aýdanynda qatty degredasııaǵa ushyraǵan jerlerde 1 gektar aýmaqtan 32,8 tonna júgeri dáni óndirilgen. Al, aryqpen sýarý ádisimen sol aımaqtan 6 tonna ǵana ónim alynǵan. Qazaq topyraqtaný jáne agrohımııa ǴZI basshysy Abdolla Saparov bul Elbasynyń aýylsharýashylyq salasyna degen aıryqsha kózqarasynyń arqasynda jetken jetistik, deıdi. Topyraqtyń myń túrli qasıetin zerttep júrgen ınstıtýt jerdi tıimdi paıdalaný, qunarlylyqty saqtaý jobalary boıynsha da birshama jetistikterge qol jetkizgen.
Alqaly jıynda egin sharýashylyǵynda topyraqty mıneraldy azot tyńaıtqyshtarmen emes, kerisinshe, bıologııalyq azotpen tyńaıtý halyq densaýlyǵy úshin paıdaly ekeni basa aıtyldy. Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy bes memleketten kelgen ǵalymdar Qazaqstan Úkimeti tarapynan jasalyp jatqan memlekettik baǵdarlamalardyń aýyl sharýashylyǵy salasynyń jandanýyna sep bolatynyna toqtaldy. Elimizdegi birshama shóleıtti aımaqtardy ıgerý jaıy da talqylandy. О́rkenıetke jetýdiń eń tóte joly – ǵylymı jańalyqtardan qalys qalmaý. Endeshe, ǵylymnyń jańa tabystaryn otandyq aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttaý – órkendeý joly bolmaq.
Qorǵanbek AMANJOL,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.