Shahar halqynyń óse túsýi Ertis-Baıan óńirinde mektep tapshylyǵyn týdyryp kelgeni málim. Ásirese oblys ortalyǵynda bul túıtkil aıqyn sezilip otyr. «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy bul máseleni túpkilikti sheshýge yqpal etkeli tur.
Jańa bes mektep ashylady
Keıingi jyldary Pavlodar qalasynyń «Ýsolka», «Dostyq» shaǵyn aýdandarynda kópqabatty turǵyn úıler ústi-ústine salynyp, bul aýmaqtardaǵy mektep oqýshylary úshin oryn tapshylyǵy qalyptasqan. Budan birneshe jyl buryn óńirdiń bilim berý basqarmasy jetispeýshilikti azaıtý úshin keıbir mektepterdi keńeıtý, endi birin jańadan salý jobalary josparda turǵanyn habarlaǵan bolatyn. Qaladaǵy mektepterde bala sany tym kóp, al jańasyn salýǵa qarajat joq. Onyń ústine jyl saıyn mektepke barýshylar sany turaqty túrde ósip keledi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bilim salasyna qatysty bergen tapsyrmalarynyń nátıjesinde bul salada seń qozǵalyp, másele sheshile bastady. 2023–2025 jyldary elimizde 400-den astam zamanaýı mektep salý josparlanǵany belgili. «Samruk-Kazyna Construction» AQ mektep qurylystarynyń biryńǵaı tapsyrys berýshisi retinde belgilendi.
– «Keleshek mektepteri», ásirese Pavlodar qalasynyń oqýshylaryn jarylqaıyn dep tur. Bıyl memlekettik baǵdarlamalar aıasynda óńirimizde bes mektep ashylsa, sonyń ekeýi «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy boıynsha Pavlodarda tusaýyn kesedi. Sondaı-aq Aqqýly aýdanynyń Tilektes aýylynda, Ertis aýdanynyń Bulanbaı aýylynda, Pavlodar aýdanynyń Birlik aýylynda jańa bilim ǵımarattary oqýshylar ıgiligine tapsyrylady. Bes mekteptiń qurylysyna jalpy somasy 12,3 mlrd teńge bólinip otyr. Onyń ishinde eki «Keleshek mektepteri» qurylysyna – 10,8 mlrd teńge, 3 aýyldyq mekteptiń qurylysyna 1,5 mlrd teńge jumsaldy, – deıdi oblystyq bilim berý basqarmasy basshysynyń orynbasary Gúlmıra Bashırova.
Oqýshy oryndarynyń tapshylyq máselesin sheshýge baǵyttalǵan jańa bilim uıalarynyń qurylysyna keńirek toqtala ketsek. «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy boıynsha boı kóteretin qos mektep jalpy sany 1,8 myń oqýshyny qabyldaıdy. Onyń biri 1 200 oqýshyǵa arnalyp (№48 mektep) «Dostyq» shaǵyn aýdanynda salynǵan záýlim bilim berý ǵımaraty bolsa, ekinshisi – Gagarın kóshesinde turǵyzylyp jatqan 600 oqýshyǵa laıyqtalǵan №47 mektep qurylysy. «Dostyq» shaǵyn aýdanyndaǵy 1 200 oryndyq mektepti «Aı-Sý Melıorasııa» JShS sapaly túrde salyp shyqty. Al Gagarın kóshesindegi qurylysqa merdigerlik uıym «VentKarkaraServis» JShS jaýapty.
Atap óterligi, «Dostyq» shaǵyn aýdanyndaǵy zamanǵa saı jańa bilim oshaǵy «Keleshek mektepteri» memlekettik baǵdarlamasyna engen. Onyń qurylysy búginde tolyq aıaqtalyp, ashylýyn kútip tur. Oqý ǵımaraty ınklıýzıvti oqytý men sıfrlandyrý talaptaryna saı salynǵan. Erekshe qajettiligi bar balalarǵa jedelsaty, pandýs pen taktıldi jolaqtar jasalǵan. Munda IT jáne STEM kabınetteri, óner synyptary, túrli sheberhana men eki sport zaly bar.
«Mektep keń, jaıly, eń bastysy, oqýshylardyń qaýipsizdigi qamtamasyz etilgen. Bul mektep 10 bloktan turady. Bastaýysh jáne joǵary synyp oqýshylary eki túrli bloktan jeke kire alady. Keleshekte munda bilim alatyn balalar úzilis ýaqytynda kitap oqyp, tynyǵa alady, ulttyq oıyndar oınaıdy. Mektep janynda tutastaı sport qalashyǵy turǵyzylǵan. Onda fýtbol jáne basketbol alańdary, hokkeı korty, oıyn alańdary ornalasqan.
Keıingi jyly Pavlodar qalasynda «Dostyq» shaǵyn aýdany qarqyndy damyp keledi. Munda qazir jumys istep turǵan bir ǵana mektep bar. Jańa bilim shańyraǵy oryn tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatynda, oqýshylardy tolyqtaı bilimmen qamtamasyz etý maqsatynda salyndy», deıdi №48 mektep dırektorynyń mindetin atqarýshy Aınur Bekbaeva.
Aýyldar da eskerýsiz qalǵan joq
Pavlodar aýdanynyń Birlik aýylynda turǵyzylyp jatqan 120 oryndyq mektep qurylysy da oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn sheshýge baǵyttalǵan. Anyqtama retinde aıtyp óteıik, Birlik aýylynda turatyn eresekter sany – 422 adam, al balalar sany – 130 adam. Munda mektep jasyndaǵy balalar sany jyl saıyn ósý ústinde. 2022–2023 oqý jylynda – 97, 2023–2024 oqý jylynda – 99, al byltyr 104 oqýshy bolǵan. Biraq aýylda mektep joq. Sondyqtan Birlik aýylynan 94 bala jáne Jertumsyq aýylynan 45 bala kún saıyn Zarıa orta mektebine jetkizilip oqytylyp keldi. 120 oryndyq jańa mektep ashylsa, bul másele túbirimen sheshiledi. «FirstNationalConstruction» JShS jaýapty qurylys jumystary 1 qyrkúıekke deıin tolyq aıaqtalady dep kútilip otyr.
Al aıadaı ǵana Tilektes aýylyndaǵy eski mekteptiń máselesin «Egemen Qazaqstan» gazeti kótermese, jabýly kúıinde qala berer me edi? Jergilikti bilim bólimindegiler ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary qamystan salynǵan ǵımaratty bastapqyda apatty jaǵdaıda dep tanyǵysy kelmegen-di. Belsendi azamattardyń talap etýiniń arqasynda byltyr saraptama qaıta taǵaıyndalyp, mekteptiń ábden qaýsap turǵany dáleldendi. Bul isti óńir basshysy Asaıyn Baıhanov nazaryna alyp, jańa bilim berý uıasyn salyp berýge ýáde etken. Osylaısha, 90 oqýshyǵa, onyń ishinde 20 oryndyq shaǵyn ortalyǵy bar zamanǵa saı bilim ǵımaratynyń qurylysy jedel qolǵa alynǵan. Buıyrsa, bıyl qyrkúıekte jańa mektep paıdalanýǵa beriledi. Sońǵysy, Bulanbaı aýylyndaǵy jańa mektep órtenip ketken burynǵy mektep ǵımaratynyń ornyna salynyp jatyr. Merdiger – «FirstNationalConstruction» JShS.
Bilim berý basqarmasynyń málimetinshe, bilim berý ınfraqurylymyn qoldaý qorynyń esebinen qazirgi ýaqytta joǵarydaǵylarǵa qosa Pavlodar qalasyndaǵy A.Baıtursynuly atyndaǵy orta mektepke 288 oryndyq qosymsha ǵımarat qurylysy salynyp jatyr.
Oryn tapshylyǵynyń 70 paıyzy sheshiledi
Gúlmıra Bashırovanyń aıtýynsha, qazir Pavlodarda 6 308 oqýshy ornynyń tapshylyǵy bar úsh aýysymdy 6 mektep jumys isteıdi. Bıyl «Keleshek mektepteri» jobasy aıasynda iske qosylatyn eki jańa mektep esebinen shaharda 4 416 jańa oqýshy ornyn ashý (keıbir mektepterdegi 2 aýysymdyq oqytý ereksheligin eskersek) josparlanǵan. Nátıjesinde, oryn tapshylyǵy máselesi 70 paıyzǵa sheshiledi eken. Bul qýantarlyq kórsetkish. Iá, qos mekteptiń ashylatynyna qaramastan shahardaǵy oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy bıyl da saqtalyp qalatyny anyq. Deı turǵanmen máseleni túpkilikti joıý úshin 2026–2027 jyldary Ýsolka shaǵyn aýdanynda jańadan 1 200 oryndyq mektep salý josparlanǵan. Qazir oblysta 166 mektep 2 aýysymda jumys isteıtinin de aıtyp ótýimiz kerek.
– Jańadan ashylatyn mektepterge pedagogıkalyq kadrlar jasaqtalyp jatyr. Oqý-aǵartý mınıstriniń 2025 jylǵy 31 naýryzdaǵy №57 jáne Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2025 jylǵy 31 naýryzdaǵy №96 «Memlekettik bilim berý uıymdarynyń birinshi basshylary men pedagogterin laýazymǵa taǵaıyndaý, laýazymynan bosatý qaǵıdalaryn bekitý týraly» birlesken buıryǵyna sáıkes, bos oryndar týraly aqparattar jarııalanady. 2025–2026 oqý jylynyń bastalýyna deıin bos oryndar tolyq jabylýy josparlanǵan. Joǵaryda atalǵan buıryqtyń 96-tarmaǵy keıbir jaǵdaıda pedagogterdi konkýrstyq rásimnen ótpeı-aq aýystyrýǵa múmkindik beretinin aıtýymyz kerek. Iаǵnı oqýshylardyń belgili bir kontıngenti jańa bilim berý uıymyna kóshkende álgi synyptarda sabaq bergen, synyp jetekshiligin júzege asyrǵan pedagogter bul múmkindikti paıdalana alady. Sondyqtan jańa bilim uıalaryn mamanmen qamtamasyz etýde máseleler bolmaýy kerek, –deıdi Gúlmıra Qaıyrbergenqyzy.
Qazirgi ýaqytta óńir boıynsha orta bilim beretin pedagogterdiń sany – 13 324 adam, oqýshylar sany – 116 187 bala. Mektep dırektorlarynyń ortasha jasy 43-te. Pedagogter arasynda jaratylystaný-matematıkalyq baǵyttaǵy pedagogterge tapshylyq bar. О́tken oqý jylynda oblysqa 229 jas pedagog kelgen. Bıyl keletin jas mamandardyń tolyq sany qyrkúıek aıynda belgili bolmaq.
Qazaq tilin qýattandyrǵan «Dostyq»
Buǵan deıin Pavlodar qalasynyń bıligi «Dostyq» shaǵyn aýdanynda salynyp bitip qalǵan jańa «Keleshek mektepterde» oqytý qazaq tilinde júrgiziletinin habarlaǵan. Jalpy, bul jańa aýdan ári oǵan qonystanǵandardyń deni – ózimizdiń qarakózder. Keıingi jyldary záýlim úıler ústine-ústine salynyp, baspana kezeginde turǵandar páter kiltine ıe bolyp qýanyshqa kenelip jatyr. Alaıda osy ýaqytqa deıin munda zamanǵa saı qazaq mektebin ashý muńǵa aınalyp keldi. Bul máseleni sheshýge «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy múmkindik berip otyr.
«Qazirgi tańda qarqyndy túrde damyp jatqan «Dostyq» shaǵyn aýdanynda mektep jasyndaǵy 747 bala turady. Olardyń 80 paıyzdan astamy memlekettik tilde bilim alady, biraq kórshi №21 orta mektepte, J.Táshenov, B.Momyshuly mektepterinde, Á.Bókeıhan atyndaǵy lıseıde, sondaı-aq shaǵyn aýdannan tys ózge jerlerde oqýǵa májbúr. Jańa «Keleshek mektepteri» bul balalarǵa óz úılerine jaqyn jerde bilim alýǵa múmkindik berip, bolashaqta «Dostyqtyń» jas turǵyndary úshin qolaıly jaǵdaı jasaıdy», dep málimdedi qalalyq bilim berý bóliminen.
Byltyr bul aýmaqta birneshe júz páter paıdalanýǵa berildi. Al bıyl 200-den astam páterden turatyn taǵy úsh turǵyn úı salynyp jatyr. Iаǵnı aýmaqtaǵy balalardyń sany joǵaryda atalǵan sırfdan da eselene túsetini anyq. Jańa mektep esebinen kórshiles qazaq synyptary bar mektepterdiń júktemesin azaıtý josparlanyp otyr. Máselen, «Dachnyı» shaǵyn aýdanyndaǵy 1 200 orynǵa arnalǵan №21 mektepte qazir 2 134 oqýshy bilim alyp júr. «Dostyqtyń» balalary qatynap oqıtyn Kenjekól orta mektebinde 1 020 orynnyń ornyna shamamen 1 500 oqýshy bilim alýda, olardyń 917-si qazaq tilinde oqıdy.
Bilim salasyndaǵy sarapshylardyń boljamyna súıensek, óńir men oblys ortalyǵynda qazaq tilinde oqytýǵa suranys turaqty túrde arta bermek. Keıingi bes jylda eki jańa mektep pen úsh qosymsha ǵımarat salynǵanymen, jańa bilim berý nysandary bul tapshylyqty tolyq joıa almaǵan. Olardyń ishinde tek bir mektepte (Á.Bókeıhan atyndaǵy) bilim berý memlekettik tilde júrgiziledi. Qaladaǵy 43 mekteptiń tek 10-y ǵana qazaq tilinde oqytatynyn da aıtýymyz kerek. 2018 jyldan beri Pavlodardaǵy 15 orystildi mektepte alǵash ret qazaq synyptary ashyldy, biraq bul máseleni sheshýge jetkiliksiz boldy. Sondyqtan ashylǵaly otyrǵan «Keleshek mektepteri» tek turǵyndardyń suranysyn qanaǵattandyryp qana qoımaı, jas urpaqqa memlekettik tilde bilim alýdy qoljetimdi etýde mańyzdy qadam bolǵaly tur.
Atap óterligi, 2023 jyly oblys boıynsha mektep tabaldyryǵyn attaǵan 23,5 myń oqýshynyń 43 paıyzy qazaq synybyn tańdaǵan. Al 2024 jyly 11 myńǵa jýyq balanyń 45 paıyzynyń tańdaýy qazaq mektepterine túsken. Bul sál de bolsa alǵa jyljýdyń bar ekenin kórsetedi.
О́ńirdiń bilim salasyndaǵy statıstıkalyq derekterge sóz salyp kóreıik. 2024–2025 oqý jylynda Pavlodar oblysynda 360 jalpy bilim berý mektebi jumys istese, onyń ishinde 137-si – qazaq tilinde oqytatyn mektep (mektepterdiń sany, arasalmaǵy boıynsha 2022 jylǵy statıstıka ózgermegen). Olarda jalpy sany 118 myńǵa jýyq oqýshy oqysa, 50 myńnan astamy nemese 43 paıyzy ǵana qazaq tilinde bilim aǵan. Negizinen óńirde aralas mektepterge qatysty másele barshylyq. Sebebi 100 paıyz qazaq tilinde bilim beretin mektepterde jańa oqý jylynda 33 myń oqýshy bilim alsa, aralas mektepterdegi qazaq synyptarynda oqıtyn oqýshylar sany – nebári 17,5 myń bala. Al aralas mektepterde oryssha bilim alatyndar sany – 60 myń oqýshy. Iаǵnı aralas mektepterdegi ár úsh synyptyń ekeýi – oryssha. Bul jerde taza oryssha oqytatyn mektepterdi sanatqa qosqan joqpyz. Sondyqtan qazaq mektepteriniń sanyn kóbeıtý óte quptarlyq qadam.
Bıyl Pavlodar oblysynda qoldanystaǵy mektepterdi jóndeý baǵdarlamasy da óz ornymen oryndalyp otyr. Alǵashqy qońyraýǵa deıin 31 bilim uıasynda jóndeý jumysyn aıaqtaý josparlanǵan. Júrgizilip jatqan kúrdeli jóndeýlerge bıýdjetten 8 mlrd teńgeden astam qarjat qarastyrylǵan. Qazirdiń ózinde 7 bilim berý uıymy oqýshylardy qabyldaýǵa daıyn. Jóndelip jatqan mektepter oblys ortalyǵynan bólek, Ekibastuz ben Aqsý qalalarynda, Baıanaýyl, Ertis, Maı, Aqqýly, Aqtoǵaı, Tereńkól, Sharbaqty, Pavlodar, Ýspen, Jelezın aýdandarynda ornalasqan.
Pavlodar oblysy