Bıyl Batys Qazaqstan oblysynda aqyn-aǵartýshy Ǵumar Qarashtyń 150 jyldyǵyna oraı is-sharalar shoǵyry ótip jatyr. Jaqynda jas aqyndar arasynda ótken músháıranyń nátıjesi shyqty.
Jyl basynda Ǵumar Qarashtyń týǵan jeri – Jánibek aýdany ákimdigi Oral qalasynda zııaly qaýym ókilderimen jıyn ótkizip, qazaqtyń kórnekti aqyny, oıshyl, fılosof, ulttyq baspasóz qaıratkeri Ǵumar Qarashtyń 150 jyldyǵyn qalaı ótkizý jóninde aqyldasqan bolatyn. Sol basqosýda mereıtoıly is-sharalardy múmkindiginshe el deńgeıine shyǵarý, barynsha nasıhattaý qajettigi aıtyldy. Shyn máninde Ǵumar Qarashtyń tulǵasy, onyń shyǵarmashylyǵy men ómir joly respýblıkalyq deńgeıde atalyp ótýge ábden laıyq ekeni daýsyz ǵoı.
– Qaıta qurý, demokratııanyń alǵashqy samaly ese bastaǵan kezeńde rýhanı qazynamyzdyń qaqpaǵy áli ashyla qoımaǵan edi. Uly mártebeli Táýelsizdiktiń arqasynda ǵana tarıhı aqtańdaqtardyń orny tola bastady. Uly tulǵalarǵa basa nazar aýdarýǵa múmkindik aldyq. Ǵumar Qarashtyń basty murat-maqsaty – aǵartýshylyq arqyly, ulttyq baspasózdi qalyptastyrý arqyly damyǵan eldermen terezesin teńestirgisi keldi. Osy baǵytta sanaly ǵumyryn sarp etti. Biz Ǵumar tulǵasyn ásirese jastar jaǵyna kóbirek nasıhattaýdy usyndyq. Sonyń ishinde jastar arasynda oblystyq jazba aqyndar músháırasyn uıymdastyrsaq degen usynysymyzdy aýdan ákimdigi birden qoldady. Sol úshin aýdan basshylyǵyna rahmetimizdi aıtamyz, – dedi músháıranyń qazylar alqasyna tóraǵalyq etken belgili qalamger, Jazýshylar odaǵynyń BQO-daǵy ókili, oblystyq «Oral óńiri» gazetiniń bas redaktory Baýyrjan Ǵubaıdýllın.
Jyr baıqaýyna barlyǵy 10 jas aqyn qatysyp, óleńderin usynǵan eken. Olardyń bári de júldeden qur qalmady. Músháıraǵa Jánibek aýdanynda týyp-ósken, búginde Aqmola oblysynda turatyn kásipker, Bulandy aýdandyq máslıhatynyń depýtaty Álisher Kenjeǵalıev demeýshilik etti. Bas júlde – 200 myń teńgeniń sertıfıkaty jas aqyn Janerke Ǵınaıatqa buıyrsa, ekinshi oryn júldesi – 150 myń teńgeni Tasqala aýdanynan kelgen Meńdibek Luqpanov ıemdendi. Árqaısysy 100 myń teńgelik úshinshi júlde eki aqynǵa – Nurym Ǵumar men Azamat Baqıevke tapsyryldy. Baıqaýǵa qatysqan qalǵan 6 aqyn 30 myń teńgeden yntalandyrý syılyǵyn aldy.
– Ǵulama Ǵumardy ulyqtaý – uly is qoı. Onyń ǵumyrly shyǵarmalaryn nasıhattaý – ár qazaqtyń boryshy der edim. О́zimniń týǵan jerimde osyndaı uly tulǵanyń mereıtoıy bolǵaly jatqanda qarap qala almadym, – deıdi músháıranyń bas demeýshisi Álisher Kenjeǵalıev.
Aıtpaqshy, bıylǵy Ǵumar toıynyń biraz bóligin Álisher sııaqty el arasynan shyqqan kásipker azamattar kóterip alǵan. Máselen, Jánibek aýdany, Talov aýylynyń týmasy, Oral qalalyq máslıhatynyń depýtaty, qazir qurylys kompanııasyna jetekshilik etip júrgen Jasulan Eshmuhambetov te Ǵumar Qarashtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan pesaǵa demeýshilik etipti. Nátıjesinde, belgili qalamger Nurlan Sádirdiń qalamynan týǵan «Ǵumar-ǵumyr» atty dramalyq shyǵarma búginde oblystyq qazaq drama teatry rejısseriniń qolyna tıip, jańa maýsymda kórermen nazaryna usynylǵaly jatyr eken. Jánibek aýylynda qyrkúıek aýylynda ótetin respýblıkalyq aıtys pen dala qyzyqtary, ulttyq oıyndaryn uıymdastyrýǵa da jergilikti kásipkerler barynsha qoldaý kórsetkeli jatqanyn estidik.
– Kóktemde VI oblystyq Ǵumar Qarash oqýlary aıasynda «Azattyqty ańsaǵan Ǵumar Qarash» atty shyǵarmashylyq baıqaýyn ótkizgen edik. Búgin, mine, jas aqyndar músháırasyn qorytyndylap otyrmyz. Degenmen ǵulama atamyzdyń mereıtoıyna arnalǵan negizgi is-sharalar qyrkúıek aıynda ótedi. Onyń ishinde respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa da bar. Ǵumartanýshy, ólketanýshy Jantas Safýllınniń jetekshiligimen jaryq kórgen «Ǵumar Qarash» úshtomdyǵynyń tanystyrylymyn Astana qalasynda ótkizýdi josparlap qoıdyq. Sondaı-aq «Habar» telearnasynyń qoldaýymen Ǵumar Qarashqa arnalǵan derekti fılm túsirilip jatyr. Jaqynda túsirý toby Jánibek aýdanynda, Ǵumar Qarashqa turǵyzylǵan kesene basynda bolyp, halyqpen, jergilikti aqsaqaldarmen kezdesti. Biz osyndaı keshendi is-sharalar arqyly Ǵumar Qarashtyń tulǵasyn, ómir joly men shyǵarmashylyǵyn barynsha nasıhattap, halyqqa jaqyndata túsýdi josparlap otyrmyz, – deıdi Jánibek aýdany ákiminiń orynbasary Jannur Ahmetov. Jannur Bekbaýulynyń bul iske jan-tánimen kiriskeni sonshalyq, jaqynda dúnıege kelgen ulynyń esimin Ǵumar qoıypty.
Músháıranyń qazylar alqasy quramynda bolǵan mádenıettanýshy, Qadyr Myrza Áli atyndaǵy mádenıet jáne óner ortalyǵynyń dırektory Dáýletkereı Qusaıynov jas aqyndardyń Ǵumar tulǵasyna, onyń shyǵarmashylyǵy men ómir jolyna jete boılaı almaǵanyn aıtady. Buǵan olardyń shyǵarmashylyǵyn taldap, aqyl-keńes beretin ádebıet synshylarynyń joqtyǵy da sebep bolýy múmkin. Sondyqtan oblystyq «Oral óńiri» gazetinde jergilikti jas qalamgerlerge arnalǵan ádebı syn aıdary ashylǵaly jatqanyn gazet redaktory Baýyrjan Faızollauly aıtyp ótti.
Batys Qazaqstan oblysy