Sport – dene qozǵalysy ǵana emes, rýhty shyńdap, oı shıratatyn ómir salty. Búginde sport saıystan bólek, memlekettiń ımıdjin qalyptastyryp, týrıst tartatyn, el áleýetin álemge pash etetin, azamattardy salaýatty ómir saltyna úndeıtin sala. Munda sportshy men jankúıer birtutas adamǵa aınalyp, súringende birge aıaqqa turady, jeńis tuǵyryna birge kóteriledi. Osyndaı keń aýqymdy syıdyryp turǵan sport jarqyn emosııa syılaıtyny úshin - súıikti is, tereń qyzyǵýshylyq.
Jeke, komandalyq, ekstremaldy sporttyń qaı túrinde bolsyn jeńis júıeli eńbekpen keledi. Sportshy, bapker, ǵylymı shtab, sporttyq medısına dárigerleri men memleket, qoldaýshy birikkende, júlde qolǵa iligedi. Osy mıssııany oryndaý sheńberinde óńirlerde sporttyq nysandar salynyp, balalardy seksııalarmen qamtý úshin biryńǵaı vaýcher engizilgen, dep jazady Egemen.kz.
Sporttyq alań jetkilikti bolsa, júlde de alys emes
Saladaǵy ınfraqurylymdy jetildirý maqsatynda byltyr elimiz boıynsha 90 sport nysany salynǵan, onyń 61-i aýyldyq jerlerde, 29-y qalalar men aýdan ortalyqtarynda boı kótergen. Týrızm jáne sport mınıstrliginiń dereginshe, bıyl jyl basyna beri 32 nysan paıdalanýǵa berilgen. Olardyń qatarynda Zerendi aýylyndaǵy (Aqmola oblysy), Baıanaýyl aýylyndaǵy sport keshenderi (Pavlodar oblysy) bar. Sonymen qatar osy jyldyń qyrkúıeginde Qyzylorda qalasynda zamanaýı stadıon – halyqaralyq standart obektisiniń qurylysyn aıaqtaý josparlanǵan. Bıyl Astana qalasynda Q. Muńaıtpasov atyndaǵy jańa stadıonnyń qurylysy bastalyp, Ulttyq sport ýnıversıtetiniń qurylysy boıynsha aýqymdy joba iske asyrylyp jatyr, Túrkistan qalasynda eskek esý kanalynyń qurylysyn aıaqtaý josparlanǵan.
Al osy alańdarda balalar alańsyz sportpen aınalysý úshin 2025 jyldyń 1 maýsymynan bastap memlekettik jáne jekemenshik sport seksııalaryn, shyǵarmashylyq úıirmeler men qosymsha bilim berý kýrstaryn sıfrlyq platformada biriktirýge baǵyttalǵan biryńǵaı vaýcher engizýdi kózdeıtin pılottyq joba iske qosylǵan. Joba Astana, Shymkent, Qaraǵandy, Qyzylorda, Atyraý jáne Aqtóbe qalalaryn qamtıdy. Júıeniń jańalyǵy áleýmettik qorǵalǵan toptardyń balalary men erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalardy qosa alǵanda, 12 sanat boıynsha qalyptastyrylatyn Biryńǵaı ashyq kezek qurý. Demek endi vaýcher – uıymǵa emes, balaǵa beriledi. Memleket qyzmetke ol naqty kórsetilgennen keıin ǵana qarjy aýdarady. Máseleni túp tamyran sheshýge baǵyttalǵan sharalar jaqyn bolashaqta, jarqyn jeńiske jeteleýi tıis.
Sport – sańlaqtar tańdaýy
Elimizde 8,4 mıllıon adam sport jáne dene shynyqtyrýmen júıeli túrde shuǵyldanady. Bul el halqynyń 41,4%-yn quraıdy. Al aýyldyq jerlerde 3,1 mıllıon azamat sportty janyna serik etken.
Shyndyǵynda tabandylyq pen tártipti qajet etetin sala jolyna jigerin janı biletin jandar ǵana túsedi. Sebebi bul baǵyt taqtaıdaı tegis emes. Jeńiliste ózińdi jeńý, jazataıym jaraqatta temirdeı tózim qajet. Osyndaı kúsh-jigerdiń arqasynda sportshylarymyz baǵyndyrǵan bıikterdiń keıingi jarqyn sátterin sanamalasaq:
Hokkeı: Qazaqstan quramasy erler komandalary arasynda ótken alǵashqy Azııa chempıonatynyń jeńimpazy atandy.
Mánerlep syrǵanaý: Boston qalasynda (AQSh) ótken álem chempıonatynda M. Shaıdorov kúmis medal jeńip aldy. Bul Qazaqstan úshin álem chempıonattarynda D. Tennen keıingi ekinshi jetistik boldy.
Boks: Astana qalasynda Bokstan álem kýboginde Qazaqstan 8 altyn, 4 kúmis jáne 4 qola medal jeńip alyp, medaldyq esepte birinshi oryndy ıelendi.
Kúres: Dortmýnd qalasynda (Germanııa) Grek-rım kúresinen gran-prıde eresekter arasynda qazaqstandyq balýandar jalpy komandalyq esepte birinshi oryn alyp, 2 altyn, 2 kúmis jáne 3 qola medal jeńip aldy.
Tennıs: Qazaqstannyń alǵashqy raketkasy, álemniń 27-shi raketkasy A. Býblık Gshtaad qalasynda (Shveısarııa) ATP 250 jáne Galle qalasynda (Germanııa) ATP 500 týrnırlerinde jeńiske jetti.
Ústel tennısi: Spokan qalasynda (AQSh) ótken WTT Feeder halyqaralyq týrnırinde Z. Akasheva úzdik úshtikke kirdi. Juptyq razrıadta slovenka A. Tofantpen birge óner kórsetip, qola medal jeńip aldy.
Bul jetistikter Qazaqstannyń sporttyq ambısııasynyń alǵy deńgeıin ańǵartady.
Sportty ǵylymı turǵyda súıemeldeý
Elimizde sportty damytýdyń ǵylymı negizdelgen, turaqty jáne zamanaýı modelin engizý boıynsha jumys qarqyn alǵan. Jeńistiń arqaýy bolyp sanalatyn ǵylymı baǵytta Qazaqstanda sporttyq bilim berýde kadrlar daıarlaýdyń jańa sanattary engizilgen. Salaǵa jaýapty mınıstrlik dereginshe, buryn oqytý tek mektep pedagogıkasyna baǵdarlanǵan «Dene shynyqtyrý» baǵyty boıynsha júrgizilse,osy jyldan bastap jattyqtyrýshylyq jáne ádistemelik qyzmetten bastap ońaltýǵa, ınklıýzıvti jáne sıfrlyq sportqa deıingi mamandandyrylǵan baǵdarlamalar iske qosylǵan. Dene shynyqtyrý jáne buqaralyq sport akademııasynyń bazasynda mynadaı bilim berý baǵdarlamalary iske asyrylyp jatqanyn bildik:
• «Jattyqtyrýshylyq qyzmet (sport túrleri boıynsha)»;
• «Sport jáne saýyqtyrý salasyndaǵy nusqaýshy-ádisker»;
• «Sporttyq ońaltý»;
• «Ústel sport túrleri boıynsha pedagog-jattyqtyrýshy (shahmat, toǵyzqumalaq)»;
• «Kıbersport (Esport)»;
• «Dene shynyqtyrý jáne sport (IP)»;
• «Beıimdelgen dene shynyqtyrý muǵalimi»;
• «Qazaq kúresinen pedagog-jattyqtyrýshy»;
Baǵdarlamalar praktıkalyq daıyndyqqa barynsha nazar aýdara otyryp qurylǵan. Stýdentter sport federasııalary, klýbtar, ınklıýzıvti jáne ońaltý ortalyqtary bazasynda taǵylymdamadan ótip, naqty jaǵdaılarda kásibı daǵdylaryn qalyptastyrady. Oqý modýlderine sporttyq analıtıka, quqyqtyq daıyndyq, oqý prosesin daralaý, jaraqattanýdyń aldyn alý, alǵashqy medısınalyq kómek jáne sporttyq psıhologııa negizderi kiredi.
Ataýly kún astary
Jyl saıyn tamyz aıynyń ár úshinshi jeksenbisinde Qazaqstanda Sport kúni atalyp ótiledi. Bıyl bul kún 17 tamyzǵa tus kelip otyr. Buqaralyq, ulttyq, kásibı sport jolyn nasıhattaýdy maqsut etetin bul kúni el aýmaǵynda 150-den astam sporttyq sharalar uıymdastyrylady. Biz Astanada aýqymdy atalǵan 14-16 tamyz taekvondadan Jaqsylyq Úshkempirov atyndaǵy «Jekpe-jek» saraıynda ótken Kazakhstan Open 2025 halyqaralyq reıtıngilik týrnıri men qazaq kúresinen tuńǵysh ret áskerıler arasynda ótken álem chempıonatyn tamashalap qaıttyq.
Eń ádil sport delinetin taekvondo tartysy eresekter, jastar jáne jasóspirimder jas sanattaryn qamtydy. Dúnıejúzilik taekvondo federasııasynyń (World Taekwondo) resmı kúntizbesine engen bul týrnırde 750-den astam sportshy baq synady. Osylaısha, 2006 jyldan bergi úzilisten keıin Qazaqstan taǵy da álemdik taekvondo qaýymynyń nazaryn ózine aýdardy. Týrnır jańalyǵyn Sultan Qasymov QTF sport máseleleri boıynsha vıse-prezıdenti aıtyp berdi.
«Bul araǵa on jyl salyp oralǵan týrnırde jeńimpaz atanǵandar Olımpıada reıtınginde kóterilýge múmkindik alady. Jarysqa Olımpıada chempıondary men júldegerleri, bedeldi taekvondo sheberleri qatysyp jatyr. Taekvondoda tolyq elektrondy júıe ornatylǵan. Buǵan deıin soqqynyń dóp tıgeninen habar beretin belgi dene men aıaqtaǵy protektor bolǵan. Kazakhstan Open 2025 - te alǵash ret qolǵapqa da elektrondy júıe ornatyldy. Joba sátimen júzege assa aldaǵy saıystarda qoldanylady», dedi Sultan Qasymov.
Sondaı- aq Halyqaralyq áskerı sport keńesiniń (CISM) bastamasymen uıymdastyrylyp otyrǵan týrnırge álemniń 20-dan astam elinen 250-ge jýyq sportshy qatysty. Jarysqa Brazılııa, Venesýela, Gana, Iran, Italııa, Kamerýn, Qytaı, Qyrǵyzstan, Marokko, Moldova, Mońǵolııa, Nıgerııa, Birikken Arab Ámirlikteri, Pákistan, Reseı, Tájikstan, Taıland, Týnıs, Túrkııa, О́zbekstan, Shrı-Lanka jáne Efıopııa elderiniń áskerı quramalary kelgen.
Týrnır barysy týraly Ǵumar Qyrǵyzbaev oı bólisti.
«Áskerıler arasyndaǵy alǵashqy álem chempıonatyna el quramasy irikteý arqyly jasaqtaldy. Jarys aldynda eki ret oqý- jattyǵý jıyny uıymdastyryldy. Bul báseke qazaq kúresin keń nasıhattaýǵa múmkindik berip otyr. Aldaǵy ýaqytta qazaq kúresi áskerıler oıynynyń baǵdarlamasyna ense, abyroıymyz odan ári asqaqtaıdy», dedi dúbirdi dodaǵa sporttaǵy shákirtterin qosqan Ǵumar Qyrǵyzbaev.
Búkil álemde jańa Olımpıadalyq sıkl bastaldy. Parıjdegi tórt jyldyqtyń basty básekesinde elimiz 1 altyn, 3 kúmis, 3 qola júldemen 43-orynǵa turaqtaǵan edi. Bul nátıje Tokıo olımpıadasynan táýir bolǵanmen áli de shıratatyn másele baryn qanyq kórsetti. Endi aralyq jaýapty kezeńniń qanshalyqty qarqyndy bolǵanyn, saladaǵy damý úderisiniń qorytyndysyn 2028 jyly Los-Andjelestegi Olımpıada aıqyndaıdy. Laıym ádemi esep áserli jeńisterge ulassyn!