Alǵaýsyz dostyqtyń altyn kópiri: Elaralyq jastar mádenı forýmy

Jıyn qos halyqtyń tarıhy men mádenıetin zertteýdegi Shoqan Ýálıhanovtyń eńbegi týraly «Chokan Valıhanov: taryhtyn jaryk jyldyzy» atty derekti fılminiń tusaýkeserimen bastaldy.

Baýyrlas elderdiń dostyǵyn dáriptep, yntymaǵy men birligin bekemdegen is-sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Marat Imanqulov, sondaı-aq eki eldiń mádenıet, ǵylym jáne shyǵarmashylyq salasynyń ókilderi men zııaly qaýym qatysty.

Aıda Balaeva Shoqan Ýálıhanov eńbekteriniń qazaq-qyrǵyz tarıhyndaǵy ornyn erekshe atap ótti.

«Álemge áıgili «Manas» dastany qyr­ǵyz ultynyń boıtumary bolsa, ony alǵash ret qaǵazǵa túsirip, kópke nasıhattaýda Shoqan Ýálıhanovtyń eńbegi zor. Sondaı-aq onyń «Ystyqkól kúndeligi» – qazaq-qyr­ǵyz birliginiń ǵylym men rýhanııattaǵy jar­qyn kórinisi. Qyrǵyz baýyrlarymyz túsirgen búgingi «Chokan Valıhanov: taryh­tyn jaryk jyldyzy» derekti fıl­mi tarıhı ári mádenı qundylyǵy zor, maǵy­na­ly týyndy bolady dep senemin», dedi mınıstr.

Sondaı-aq Aıda Balaeva fılmniń kórsetilimi – bul mádenı úndestiktiń óz jal­ǵasyn tapqanyn aıǵaqtaıtynyn atap ótip, bizdi ortaq tarıh pen ortaq taǵdyr baılanystyryp turǵanyna toqtaldy.

Qyrǵyz Respýblıkasynyń Memle­ket­tik hatshysy Marat Imanqulov eki elge ortaq tarıhı tulǵalardyń mańyzyna toq­taldy.

«Qyrǵyzstan men Qazaqstan tarıhynda Abaı Qunanbaıuly, Shoqan Ýálıhanov, Jambyl Jabaev, Muhtar Áýezov, Shyńǵys Aıtmatov syndy uly tulǵalar bar. Olar máde­nı jáne rýhanı dástúrler arqyly qos ha­lyqtyń birligi men baýyrlastyǵyna zor úles qosty. Dál osy qaıratkerler búgin­­gi jastarǵa shabyt berip, olardy ja­sam­­­pazdyq jolyn jalǵastyrýǵa jetelep keledi», dedi ol.

Forým aıasynda elimizdiń Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva Qyrǵyz Respýb­lıkasynyń Mádenıet, aqparat jáne jastar saıasaty mınıstri Mırbek Mambeta­lıevpen kezdesip, qońsy jatqan qos el arasyndaǵy ynty­maq­tastyqty, mádenı-gýmanıtarlyq árip­testikti damytý máse­lelerin talqy­lady.

Sonyń ishinde mádenıet, aqparat jáne jastar saıasaty salalaryndaǵy baılanystarǵa erekshe mán berildi. Kezdesý barysynda ekijaqty ynty­maqtastyqtyń turaq­ty túrde damyp kele jatqany atalyp ótti. Iаǵnı birlesken forýmdar ótkizi­lip, bilim berý baǵdarlamalary júzege asy­rylyp, mádenı almasýlar men túrli jobalar iske qosylyp jatqany, osy bas­ta­malar jastardyń ózin-ózi júzege asyrýyna qolaıly jaǵdaı jasaýǵa, olardyń áleýetin ashýǵa, dúnıetanymyn keńeıtýge jáne eki halyqtyń mádenı ózara túsinistigin nyǵaıtýǵa yqpal etip jatqany aıtyldy.

Kezdesý qorytyndysy boıynsha mınıstr­ler tájirıbe almasýǵa arnalǵan turaqty alańdar qurý, startaptar men kreatıvti jobalardy qoldaý, birlesken bilim berý jáne ǵylymı-zertteý baǵdarlamalaryn júzege asyrý, túrli saladaǵy jas mamandar arasyndaǵy mádenı almasýdy keńeıtý syndy bir­lesken bastamalardy jalǵastyrýǵa ýaǵda­lasty.

Taraptar forým men aldaǵy bastamalar ekijaqty yntymaqtastyqtyń áleýetin ǵana kórsetip qoımaı, jańa ıdeıalarǵa, jobalarǵa jáne áriptestikke jol ashatynyn, sondaı-aq Qazaqstan men Qyrǵyzstan ara­syn­daǵy senim, qurmet pen dostyqty nyǵaıtyp, jastardyń energııa­sy men bastamashyldyǵy arqyly odan ári damı túsetinin atap ótti.

Budan bólek, forýmda kretıvti ındýstrııa men sıfrlandyrý másele­le­rine nazar aýdaryldy. «Jańa býyn AI-startaptary: jergilikti ıdeıa­dan jahan­dyq naryqqa» jáne «Ed-tech joba­lary: jańa syn-qaterler» atty paneldik sessııa­lar ótkizildi. Oǵan jas IT-kásipkerler, startapshylar, baǵ­dar­lamashylar, blogerler men medıa mamandar qatysty.

Ásirese, «AI NEXT» startap-pıtchıng sessııasy qatysýshylardyń erekshe nazaryn aýdardy. Onda jas kásipkerler jasandy ıntellekt, sıfrlyq teh­no­logııalar, kıberqaýipsizdik jáne bilim berý platformalary boıynsha ondaǵan ınnovasııalyq jobany usyndy. Olardyń qatarynda qyrǵyz tilindegi alǵash­qy AI-assıstent AkylAI, analarǵa arnalǵan Mama Space qosymshasy, sondaı-aq Loadex AI B2B SaaS qoldanbasy bar.

Atalǵan is-sharaǵa da Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Mádenıet, aqparat jáne jastar saıasaty mınıstri Mırbek Mambetalıev qatysyp, jastar forýmy arqyly seriktestik pen dostyq qatynastardy nyǵaıtyp, bolashaqta da birlesip jumys isteýge múmkindik týatynyna senim bildirdi.

Qyrǵyzstandyq mınıstr bıylǵy forýmnyń taǵy bir mańyzdy oqıǵasy – «Altyn kópir» jobasy aıasynda qos qanatty eldiń rýhanı rámizi – Shyńǵys Aıtmatov pen Muhtar Áýezovke arnalǵan eskertkishterdiń ashylýy ekenin atap ótti.

«Eki uly jazýshy tek qazaq-qyrǵyz halqynyń ǵana emes, búkil túrki álemi­niń úlken maqtanyshy. Olardyń murasy – bizdiń ortaq tarıhymyzdyń, dosty­ǵy­myzdyń jáne mádenı birligimizdiń altyn kópiri», dedi M.Mambetalıev.

Jastar forýmy Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń 300-den asa jas IT-kásip­kerlerin, baǵdarlamashylaryn, startap jasaýshylaryn, sıfrlyq sýret­shi­lerdi, blogerlerdi, aqyndar men medıa­shyǵar­mashyl jastardy biriktirgen biregeı alań boldy.

Memleket basshysynyń Qyrǵyz Respýblıkasyna resmı sapary aıasynda Bishkekte Qazaqstannyń mádenıet kúnderi ótkizilip jatyr. Onyń aıasynda Qazaqstan kınosy kúnderi uıym­das­tyrylyp, Nurǵısa Tilendıevtiń 100 jyldyǵyna arnalǵan merekelik konsert usynyldy.

Qazaq-qyrǵyz dostyǵynyń aıasynda uıymdastyrylyp jatqan mádenı is-sharalar taǵy bir erekshe keshpen to­lyqty. Bishkektegi A.Maldybaev atyn­daǵy Qyrǵyz ulttyq opera jáne balet teatrynda Qazaqstannyń halyq ártisi, belgili kompozıtor ári dırıjer Nurǵısa Tilendıevtiń 100 jyldyǵyna arnalǵan «Álqıssa» atty shyǵarmashylyq kesh ótti.

Is-sharany Almaty oblysynyń ákim­digi uıymdastyryp, onda óńirdiń úzdik shyǵarmashylyq ujymdary men óner­paz­dary Bishkek qalasynyń turǵyndary men qonaqtaryna joǵary deńgeıdegi konsert usyndy. Sahnada folklorlyq-etnografııalyq «Sazgen» jáne «Qulansaz» ansamblderi, «Altynaı» memlekettik halyq bı ansambli, Qazaqstannyń halyq ártisi Seken Turysbek, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Zarına Altynbaeva, elimizdiń eńbek sińirgen qaıratkeri, kúıshi Núrken Áshirov, sondaı-aq halyqaralyq baıqaýlardyń laýreattary – Uljan Aǵlaqova, Tólegen Rahymbaev, Musa Saparáli, Ardaq Ámirqulova, Saltanat Qudaıbergenova, Farhat Kýbıev, Ádil Ahmetjanov syndy talanttar óner kórsetti.

Keshtiń erekshe qonaǵy retinde uly kompozıtordyń qyzy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Nurǵısa Tilendıev atyndaǵy «Otyrar sazy» mem­le­kettik folklorlyq-etno­gra­fııa­lyq orkestriniń bas dırıjeri jáne kórkemdik jetekshisi Dinzýhra Tilendıeva da ónerin pash etti.  Qyrǵyzstannyń talantty oryndaýshylary da sahna tórine kóterilip, Nurǵısa Tilendıevtiń shyǵarmalaryn tartý etti.

Aıta ketsek, Nurǵısa Tilendıevtiń 100 jyldyǵy IýNESKO-nyń eske alý datalary kúntizbesine engizilip, halyqaralyq deńgeıde atalyp ótip jatyr. Bıyl mamyr aıynda Almaty oblysynyń ákimdigi kompozıtordyń shyǵar­mashylyq keshin Beıjiń qalasyn­­­­­­da uıymdastyryp, tolyq anshlagpen ótkizgen. Bishkektegi «Álqıssa» konsertin án álemi arqyly júrekterdi toǵystyrǵan bul halyqaralyq mádenı estafetanyń jalǵasy deýge ábden bolady.

Qyrǵyz elindegi Qazaqstan kınosy kúnderi el astanasy Bishkektegi «Ala-Too» kınoteatrynda bastaldy. Alǵashqy kúni kórermender ataqty rejısser Rústem Ábdirashevtiń «Qazaq handyǵy. Altyn taq» fılmin tamashalady.

Qyrǵyz elindegi otandyq kıno kúnderi búgin rejısser Rashıd Súleımenovtiń «Nabat operasııasy» jáne Jandos Qusaıynovtyń «Jambyl. Jańa dáýir» fılmderiniń kórsetilimimen jalǵasty.