«Balanyń bolashaǵy onyń alǵashqy qadamyn qalaı basqanynan bastalady» deıdi halyq danalyǵy. Shyn máninde, árbir shákirttiń ómir joly mektepten aıqyndalady. Buryn mamandyq tańdaý joǵary synyptaǵy qıyn sheshim bolyp kórinse, qazir ol bastaýyshtan bastaýǵa tıis ıgilikti úrdiske aınalyp otyr. Elimizdegi jańa formattaǵy «Keleshek mektepteri» – osy izdenistiń altyn kópiri. Bul mektep ár balanyń qabiletin ashyp, bolashaqqa jeteleıtin bilim ordasy.
Osy rette bilim alýshylardy erte kásiptik baǵdarlaýyna qoldaý kórsetý úshin pedagog-kásibı baǵdarlaýshylarǵa «Maman» baǵdarlamasyn usynamyz. Baǵdarlamany bıylǵy oqý jylynda «Keleshek mektepterinde» synaqtan ótkizý josparlandy.
Baǵdarlama mazmunyna sáıkes bilim alýshylardy eńbek álemimen oıyn, ekskýrsııa, jobalyq jumys arqyly tanystyrý jáne olardyń kásibı qyzyǵýshylyqtaryn anyqtap, mektep sheberhanalarynda tájirıbede synap kórý usynylady. Al 9–11 synyptarda bilim alýshylar kolledjdermen, joǵary oqý oryndarymen birlesken jobalarǵa qatysyp, jeke portfolıo qalyptastyrady.
«Maman» baǵdarlamasy – bilim alýshynyń mamandyq tańdaýy úshin senimdi qadam jasaýyna qoldaý kórsetetin kómekshi qural. Sebebi ár bilim alýshy «maǵan ne qyzyq?», «qolymnan ne keledi?», «eńbek naryǵynda qandaı suranys bar?» degen suraqtarǵa jaýap tabýy qajet. Bul – bilim alýshylardyń erte kásiptik baǵdar alýyna mańyzdy qadam.
Erte kásiptik baǵdarlaý – halyqaralyq tájirıbege negizdelgen jańashyl úderis. Máselen, Fınlıandııada, Ońtústik Koreıada bilim alýshylarǵa kásibı baǵyt berýdiń tabysty júıeleri bar. Elimiz de osy álemdik úrdiske óz ulttyq mazmunyn qosyp, jańa baǵyt qalyptastyryp otyr. Baǵdarlama kolledjder, ýnıversıtetter, óndiris oryndary jáne jumys berýshilermen tikeleı baılanysty kúsheıtedi. Bul – mektep pen qoǵam arasyndaǵy «ashyq esik» qaǵıdatyn ornyqtyrady. Al ata-analar úshin oqýshy jetistikterin baqylaýǵa jáne qoldaýǵa arnalǵan aıqyn ádistemelik júıe jasalǵan.
«Keleshek mektepteriniń» ereksheligi tek baǵdarlamada emes, onyń keńistiginde de. Munda oqýshyǵa qoljetimdi zamanaýı sheberhanalar, robottehnıka kabınetteri, sıfrlyq zerthanalar bar. Bul – mektepti bolashaq kásibimen erte ushtastyrýǵa arnalǵan naqty múmkindik. Qazirgi tańda 217 zamanaýı mektep salynyp jatyr, onyń teń jartysy aýyldyq jerlerde boı kóterip otyr. 105 mektep paıdalanýǵa berildi, al qalǵany bıylǵy jyl sońyna deıin tapsyrylady.
«Keleshek mektepteriniń» negizgi mıssııasy – óziniń áleýetin iske asyrýǵa jáne qoǵamnyń ıgiligi úshin áreket etýge qabiletti, «Adal azamat» qundylyqtary negizinde tárbıelengen bilim alýshyny qalyptastyrý. Qazirgi tańda osy mektepterde dırektorlar men pedagogterge arnalǵan semınarlar ótip jatyr. Sala sarapshylary qarjylyq saýattylyq, robottehnıka jáne jasandy ıntellekti oqý úderisinde tıimdi qoldaný boıynsha dárister uıymdastyryldy.
Nátıje qandaı bolmaq?
Eń bastysy, bul joba eldiń adamı kapıtalyn damytýǵa baǵyttalǵan. Ekonomıka kún saıyn ózgerip jatqan zamanda bilim alýshyny erte kásiptik baǵdarlaý – memleketimizdiń bolashaǵyna salynǵan ınvestısııa. «Keleshek mektepteri» arqyly el jastary tek bilim alyp qana qoımaı, óz ornyn tabýǵa jol ashady. Qazirgi ekonomıka men eńbek naryǵy jyldam ózgerý ústinde. Mundaı jaǵdaıda erte kásiptik baǵdar – adamnyń qyzyǵýshylyǵyn quzyretke, al quzyrettilikti – el damýyna qosylatyn naqty úleske aınaldyrýdyń kepili bolmaq.
Anar TÁŃIRBERGENOVA,
Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasynyń vıse-prezıdenti