Qazaqstan úshin mal sharýashylyǵy – azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etetin ári agroónerkásip keshenindegi úlesi 40%-dy quraıtyn strategııalyq baǵyt. 2025 jyldyń qańtar–shilde aılarynda saladaǵy óndiris kólemi 3,4%-ǵa ósip, shamamen 2 trln teńgege jetti. Et óndirisi 2%-ǵa artyp, 608,8 myń tonnany qurady, al sút óndirý kólemi 6,5%-ǵa ulǵaıyp, 2,25 mln tonnaǵa deıin jetken, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Iri qara mal 8,7 mln basqa (+0,3%), jylqy 4,6 mln basqa (+6,7%), túıe 300 myń basqa (+3,9%), al qus sany 48 mln basqa deıin (+6,6%) artty. Degenmen, qoı sany 3,7%-ǵa azaıyp, 21,1 mln basty quraǵan.
2025 jyldyń alǵashqy bes aıynda et eksporty aıtarlyqtaı ósken. Sıyr eti eksporty 2,5 esege (12,3 myń tonna), qoı eti 2,6 esege (9,2 myń tonna) kóbeıgen. Tarıhta alǵash ret 797 tonna shoshqa eti syrtqy naryqqa jetkizilgen. Bul qazaqstandyq ónimniń sapasy joǵary ekenin jáne halyqaralyq suranysqa ıe ekenin aıǵaqtaıdy.
Sút fermalaryn damytýǵa erekshe kóńil bólingen. 2023–2025 jyldary jylyna 300 myń tonnadan astam ónim beretin 48 sút taýarly ferma salynǵan. Jańa keshenderde ortasha saýym 8,2 myń lıtrdi qurasa, úzdik sharýashylyqtarda bul kórsetkish 11 myń lıtrge deıin jetip otyr. Mundaı ónimdilik Eýropanyń jetekshi elderiniń deńgeıine sáıkes keledi. 2024 jyly sút óndirisi 688 myń tonnaǵa jetip, 2022 jylmen salystyrǵanda 32%-ǵa ósti. 2025 jyly qosymsha 32 ferma iske qosylyp, taǵy 152 myń tonna ónim alý josparlanyp otyr.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparovtyń aıtýynsha, etti iri qara sharýashylyǵynda nesıeler 5% mólsherlememen usynylady.
«Etti iri qara mal sharýashylyǵynda nesıe taza 5%-ben beriledi. Qarjylandyrý kólemi 50 mlrd teńge. Al bıyl óńdeý kásiporyndarynyń aınalym qarajatyn jeńildetilgen nesıeleý baǵytyna 44 mlrd teńge bólindi. Sonymen qatar fermerlerdiń kepilge qoljetimdiligi máselesin sheshý úshin nesıe somasynyń 85%-yna deıin kepildik berý baǵdarlamasy júzege asyrylýda», dedi Aıdarbek Saparov.
Bıylǵy jyldyń 1 tamyzynan bastap bordaqylaý alańdaryna 5% mólsherlememen nesıe berý baǵdarlamasy iske qosyldy. Bul baǵytqa 50 mlrd teńge qarastyrylǵan. Jańa baǵdarlama óndiris qýatyn 60%-dan joǵary deńgeıde paıdalanýǵa jáne ónimniń keminde jartysyn ishki naryqqa baǵyttaýǵa múmkindik beredi.
Aýstralııalyq úlgi negizinde et klasterleri damı bastady. 2024 jyly jalpy quny 9 mlrd teńgeni quraıtyn tórt joba qarjylandyrylsa, 2025 jyly 21,7 mlrd teńgeniń on jobasy aıqyndaldy. Túrkistan oblysynda túıirshiktelgen jem óndiretin zaýyt pen 15 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańy ashyldy. Bul bastamalar «jemshópten bastap qaıta óńdeýge deıingi» tolyq óndiristik tizbekti qalyptastyrýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Sońǵy bes jylda qus eti ımporty 42%-dan 20%-ǵa deıin qysqardy. 2024 jyly Jambyl, Qyzylorda, Pavlodar, Túrkistan, Soltústik Qazaqstan jáne Ulytaý oblystarynda jylyna 15,9 myń tonna et óndiretin alty qus fabrıkasy paıdalanýǵa berildi. Negizgi maqsat – bul salada ishki qajettilikti tolyqtaı óz ónimimizben qamtamasyz etý.
Osylaısha, Qazaqstandaǵy mal sharýashylyǵy qarqyndy damyp keledi. О́ndiris kóleminiń artýy, eksporttyń ulǵaıýy, jańa qoldaý tetikteriniń engizilýi jáne zamanaýı klasterlerdiń qurylýy salany agroónerkásip kesheniniń basty draıverleriniń birine aınaldyryp otyr.