• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 06 Qyrkúıek, 2025

Tólen Ábdik álemi

70 ret
kórsetildi

Avtorlyq eńbek – qýanyshty da azapty úderis. Tańǵajaıyp qubylys desek te qatelespeımiz. Oılap qarańyzshy, tabıǵattyń mármár tasynan músinshi qalaı Iýpıterdiń beınesin kóredi? Al kádýilgi qaıyń japyraǵynyń adamnyń júregine uqsaıtynyn Muqaǵalı qaıtip ańǵardy? Pýshkınshe tolǵansaq, áserdiń mundaı shapshańdyǵyn, ózindik shabyt pen syrtqy bógde erik arasyndaǵy tyǵyz baılanysty ımprovızatordyń ózinen basqa eshkim de túsine almaıdy. Mine, osy sebepti shyǵarmanyń qalaısha dúnıege kelgendigin avtordyń ózinen surap bilý – ádebıettanýdyń úlken oljasy.

Osy maqsatta Jazýshylar oda­ǵy Astana fılıalynyń yj­da­ǵa­­ty­men hám qalalyq ákim­diktiń qoldaýymen klassık jazýshy, Memekettik syılyqtyń laýreaty Tólen Ábdiktiń «Jazýshy laboratorııa­sy» taqyrybyndaǵy dárisi ótti. Kópshilik oqyrmanǵa belgili, Ábdikulynyń ádebıet álemi parasat maıdanyndaǵy izgilik pen zulymdyqtyń qaqtyǵysy, adamdyq tolǵanystar men qoǵam­dyq qoparylystardan turady. Jazýshyny qalyptasqan ortasy tárbıelep shyǵa­­tynyn eskersek, qalamgerdiń zamany osy taqy­ryp­tarǵa ózi ákelgenin aqyl­men ańǵarýǵa bolady. «Sol jyldary meniń jáne qatarlastarymnyń kóbinde protestik kóńil-kúı boldy» degen qalamgerdiń sózi­nen keńestik qalypqa syımaı, alqynyp-bulqynyp jatqan qa­zaq ádebıe­­tiniń emosııanaldy ahýa­ly kórinedi.

Jazýshynyń qatarlastarym dep otyrǵany, óziniń jaqyn dostary – Ánes Saraı, Qajyǵalı Muhanbetqalıuly, Dýlat Isabekov, Beksultan Nurjeke. Bári – bir kýrstan túlep ushqan memlekettik syılyqtyń laýreat­tary, qazaq­tyń qabyrǵaly qalam­ger­leri bolyp shyqty. «Adamnyń ómi­ri­ne jaryq shashatyn nárse – dostyq. Men bul jigittermen týys­qa­nym­nan jaqyn aralastym», dep aǵynan jaryldy Tólen Ábdik. «Únemi shyǵarmashylyq izde­nis­tiń nátıjesinde bizdiń býyn keremet shyǵarmalardy qata­rynan dúnıege ákeldi. Máse­len, Muqaǵalı Maqataev «Dýlattyń «Súıekshisin» oqyp jyladym» degeni bar. Bir qyzyǵy, bul – Isabekovke zamanyn­­­­­­­da berilgen biren-saran baǵanyń bireýi. Al onyń jazǵan shyǵar­­ma­lary búgingideı qoshe­met­­­pen qurmettelgen joq. Aǵa­lar tarapynan qatardaǵy týyn­dalar sekildi qabyl­dandy. Bári­miz­de de solaı boldy. Asyra maq­tal­ma­ǵany keıin ózimizge jaqsy boldy. Arqa­myzdan qaǵa berse, keıin­gi jazyl­ǵan kesek týyn­­dylar dúnıe­ge kelmes te edi», dedi Tólen aqsaqal. Osy rette ol jas jazý­shy­lar­dyń ásire maq­tan­ǵa salynbaý kerektigin basa aıtty.

Kórermen arasynan jas jazýshy suraq qoıdy. Saýalynyń ráýishi «biz álemdik taqyryptarǵa barǵymyz keledi, biraq ony klas­­sıkalyq oqyrman sanasy qabyl­daı qoıar ma eken?» degenge saıady. Sonda lektor: «Sheberlik jetse kez kelgen taqyrypta jazý­­ǵa bolady», dep jaýap berdi. Naq­ty ári batyl sóz. «О́nerdegi shyn sheberilikke aparar jol – eńbek, dıletanttyqqa – haltýra. Shyn sheber sheberlengen saıyn qınala, terleı túsýge tıis», degen ádebıettanýshy akademık Zeınolla Qabdolovtyń sózi osy oraıda oıǵa ora­lady.

Tólen Ábdik ári qaraı oıyn sabaq­tady: «Kórkem shyǵarmada detal­ǵa mán berilý kerek. Kúlli sıýjet osy detalmen óriledi, sulý­lyǵy aıqyndalady. Saldyr-kúl­dir baıandaýshylyq ádebıet keńis­­tigine kirmeıdi», dedi jazýshy.

«Ádebıettiń altyn dáýiri ótip ketti» dep kúrsiný – qısynsyz. Altyn dáýir – salystyr­maly uǵym. Qazir de jaqsy proza men poezııa jazylyp jatyr. Tek qa­lam­­gerlerge izdenisti molaıtý ke­rek. Halyqqa qarapaıym áde­bıet qana qajet degen oıdan alys bolǵan jón. Intellektýaldy shy­ǵarmany túsinetin oqyrman – jeterlik». Osylaısha Tólen Ábdik ádebıettiń arǵy-bergi dáýi­rin­­degi máselelerine toqta­lyp, búgingi jaı-kúıine baǵa berdi.

Dáris sońynda Astana qalasy ákiminiń orynbasary Eset Baıken jazýshyǵa izgi iltıpatyn bildirip, shyǵarmashylyq tabys tiledi. Al Jazýshylar odaǵy Astana qalasy fılıalynyń basshysy Baýyrjan Babajanuly atalǵan jobanyń turaqty jalǵasatynyn jetkizdi.