Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda damýdyń basym baǵyttaryn aıqyndap, sonyń ishinde turǵyn úı-kommýnaldyq jáne sý ınfraqurylymyn jańǵyrtýdy turaqty ekonomıkalyq ósýdiń negizgi faktory retinde erekshe atap ótti. «Báıterek» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory Álııa Murzaǵalıeva osy bastamalardyń strategııalyq mańyzdylyǵyna qatysty pikir bildirdi.
- Memleket basshysy Joldaýynda ınfraqurylymdy jańǵyrtýdyń basymdyǵyn erekshe atap ótti. Bul bastama eldiń uzaq merzimdi damýyna qalaı áser etedi dep oılaısyz?
- Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý turaqty damýdyń negizgi tirekteriniń biri ekendigin ádil atap ótýi oryndy. Infraqurylymdy qarjylandyrý - bul tek ekonomıkalyq ósýdiń ǵana emes, áleýmettik salanyń da irgetasy. Búginde memlekettik saıasat óńirlerdiń qarjylyq derbestigin arttyrýǵa, olardyń salyq bazasyn keńeıtýge jáne aǵymdaǵy ári ınvestısııalyq shyǵystardy saýatty josparlaýǵa baǵyttalǵan.
Infraqurylym daıyn bolǵanda, ınvestorǵa jobany júzege asyrý - zaýyt nemese basqa óndiristik nysan salý áldeqaıda jeńil bolady. Bul jekemenshik turǵyn úı qurylysy úshin de asa ózekti: azamattar jer alady, qurylys bastaıdy, biraq elektr, sý, gaz sııaqty negizgi jaǵdaılardyń joqtyǵyna tap bolady. Infraqurylymdyq baǵdarlamalardy júıeli túrde iske asyrý bul prosesterdi halyq pen bıznes úshin de jyldam ári jeńil etedi.
- Joldaýda sondaı-aq ınfraqurylymdyq jobalardy sıfrlandyrý jáne ashyqtyqty arttyrýǵa erekshe mán berildi. Sizdiń oıyńyzsha, bul sharalar memleket, bıznes jáne óńirler arasyndaǵy ózara is-qımyldyń tıimdiligine qanshalyqty yqpal etedi?
- Memleket basshysy sıfrlyq quraldardyń tıimdilikti arttyrýdaǵy mańyzyn oryndy atap ótti. Sıfrlyq júıeler arqyly qaı jobanyń qashan, qaı jerde iske asatynyn aldyn ala kórýge bolady.
Bıznes úshin bul asa mańyzdy: qatysý múmkindigin aldyn ala josparlaýǵa, bıznes-jospar ázirleýge, taýar men qyzmetke degen suranysty 2–5 jylǵa deıin boljaýǵa bolady.
Sıfrlyq platformalardyń bolýy da kóp deńgeıli kelisimderdi qajet etpeıdi, prosester áldeqaıda ashyq ári boljamdy bolady. Bul óz kezeginde barlyq taraptardyń resýrstaryn únemdeýge jáne jergilikti deńgeıdegi basqarý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
- Prezıdent «aqyldy qalalar» tujyrymdamasyn damytý týraly aıtty. Sizdiń oıyńyzsha, bul baǵyt azamattardyń ómir sapasyn arttyrýǵa jáne ınvestısııa tartýǵa qandaı artyqshylyq beredi?
- Prezıdent usynyp otyrǵan «aqyldy qalalar» tujyrymdamasy qalalyq ortany júıeli damytýǵa jasalǵan mańyzdy qadam. Munda ınjenerlik jelilerden bastap áleýmettik nysandarǵa deıingi barlyq ınfraqurylym elementteri sıfrlandyrylatyn «sıfrlyq egizder» jasalýy kózdelgen.
Bıznes úshin bul tehnıkalyq sharttardy alý prosesin jeńildetedi, ınjenerlik júıelerge qosylý men jobalardy júzege asyrýdy jedeldetedi.
Halyq úshin bul ózekti aqparatqa qol jetkizý múmkindigi: qandaı nysandar salynyp jatyr, qaısysy iske qosylady, qaı jerde qurylys josparlanýda. Munyń bári kedergilerdi azaıtady, jobalardy iske asyrý merzimderin qysqartady jáne qalalyq ortanyń damýyn anaǵurlym ashyq ári boljamdy etedi. Investorlar úshin mundaı tásil óńirdiń daıyndyq deńgeıin, táýekelderdiń azdyǵyn jáne qajetti ınfraqurylymnyń bar ekenin bildiredi.
- Prezıdent memleket pen bıznes arasyndaǵy áriptestikti nyǵaıtýdy da erekshe atap ótti. Jeke sektordyń qatysýy qanshalyqty mańyzdy? Bul halyqtyń reformaǵa degen senimine qalaı áser etedi?
- Memleket basshysy jeke sektormen seriktestiktiń mańyzdylyǵyn únemi aıtyp keledi jáne onyń belsendi qatysýyna qolaıly ári ashyq jaǵdaı qalyptastyrýda. Buryn bıznes jıi belgisizdikke tap bolatyn: tarıf bekitile me, bıýdjetten ótemaqy qarastyryla ma, osynyń bári ınvestısııalyq belsendilikti tejeıtin.
Búginde naqty erejeler bekitildi, qarjylandyrý kózderi men ınvestısııalardyń qaıtarymdylyq tetikteri anyqtaldy. Bul jeke kompanııalardyń ınfraqurylymdyq jobalarǵa kirýin aıtarlyqtaı jeńildetedi.
Bıznes úshin negizgi faktor - jobanyń ózin-ózi aqtaýy. Kommýnaldyq ınfraqurylym turaqty suranys pen tabystylyqty qamtamasyz etedi. Uzaq merzimdi qarjylandyrý men memlekettik qoldaý bolǵan jaǵdaıda ınvestorlar mundaı jobalarǵa qatysýǵa daıyn. Bul reformalarǵa degen senimdi kúsheıtip, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn turaqty etýge yqpal etedi.