Búgingi damyǵan medısınany aýrý-syrqaýdyń dáldigin anyqtaıtyn dıagnostıkalarsyz elestetý múmkin emes. Osy salanyń qyr-syry týraly №7 Astana qalalyq emhanasynyń rentgenolog dárigeri, sáýlelik dıagnostıka bóliminiń meńgerýshisi Kúnsulý Nurysheva áńgimelep berdi.
Rentgen, kompıýterlik tomograf (KT), magnıtti-rezonansty tomograf (MRT), ÝZI apparatyn basqarý úshin talapty jas aldymen el qatarly jalpy medısınada alty jyl oqıdy. Keıin ınternatýraǵa túskende sáýlelik dıagnostıka baǵytyn tańdaıdy. K.Nurysheva da osy jolmen Astana medısına ýnıversıtetinde oqyǵan. 2008 jyly oqýyn sátti aıaqtap, týǵan ólkesi Kókshetaý qalasynda eńbek jolyn bastaıdy. №1 qalalyq emhanada Baqyt Jumataıuly syndy sala bilgirimen birge jumys isteıdi. Teorııalyq bilimin tájirıbede shyńdaıdy. Bilikti tálimger jas mamanǵa aspaptarmen jumys isteýdi úıretýmen shektelmeı, qandaı da bir syrqatty qalt jibermeıtindeı qyraǵylyqqa baýlıdy. Medısınanyń qaı baǵytyn alsaq ta ońaıy joq. Degenmen salaǵa kelgen jastyń kóbi hırýrgııada jumys isteýdi nemese oftalmolog, lor, kardıolog taǵysyn-taǵy kásibı maman bolýdy kózdeıdi. Kúnsulýdyń tańdaýy áýel bastan medısınanyń dıagnostıka baǵytyna tústi.
«Bala kezden fızıka-matematıka baǵyty, tehnıka janyma jaqyn boldy. Ákem mektepte oqyp júrgenimde dáriger bolasyń deıtin, sol sóz yqpal etti me, osy mamandyqqa ańsarym aýdy. Tehnıkaǵa áýestigimniń áserimen sáýlelik dıagnostıkaǵa den qoıdym. Qazir bala kezde armandaǵandaı, asqan dáldikti, jaýapkershilikti talap etetin úlken tehnıkalarmen jumys isteımin. Kókshetaýda tájirıbe jınaqtaǵan soń, 2010 jyly Astanaǵa qonys aýdardyq. Salada júrip baıqaǵanym, aýyldaǵy feldsherlik-akýsherlik pýnktterdiń nysandary shaǵyn. Rentgen sekildi úlken apparatty ornalastyrýǵa ǵımarattary saı kelmeıdi. Osy másele sheshimin tapsa, dıagnostıka mamandaryn daıarlaýǵa da kóbirek kóńil bólinedi dep bilemin. Basty másele – medısınalyq mekemelerdi jetkilikti jaraqtandyrý», deıdi Kúnsulý.
Onyń aıtýynsha, sáýlelik dıagnostıka mamany bolýdyń qıyndyǵy az emes. Týberkýlez, qaterli isik sekildi aýrýlardy ótkizip alýǵa múlde jol berýge bolmaıdy.
«Qazir bizdiń bólimge qaraıtyn 5 rentgen, 3 ÝZI kabıneti bar. Dárigerler eki aýysymda jumys isteıdi. Bul salada jumys istegen soń, jeke bastyń amandyǵyn oılamasqa bolmaıdy. Jumystyń qaýipti tustary bar. Apparat turǵan bólmege kirip-shyǵyp júrgende sáýlesi óte az mólsherde bolsa da túsedi. Sondyqtan «dozımetrmen» júremiz. Dozımetr – ıondaǵysh sáýlelerdiń mólsheri men qýatyn ólsheýge arnalǵan qurylǵy. Qaýipti eskerip, 5 saǵat 45 mınýttan artyq jumys isteı almaımyz», deıdi dáriger.
Sáýlelik dıagnostıka mamandary aldyna kelgen pasıentterdi aldymen rentgen apparatyna túsiredi. Sonyń nátıjesi boıynsha qandaı da bir aýrýdyń belgileri baıqalsa, naýqasty kompıýterlik tomografııaǵa jiberedi. Bul qadam dıagnozdy dálirek anyqtaýǵa kómektesedi. Sáýlelik dıagnostıka apparattaryna, mamandaryna koronavırýs pandemııasy tusynda suranys kóp bolǵany belgili. Sol kezde birneshe óńirde jańa apparattar satyp alyndy. Dıagnostıka dárigerleri pnevmonııanyń buryn-sońdy kórmegen túrimen betpe-bet keldi. K.Nurysheva da 16 jyldyq tájirıbesinde mundaı belgilerdi kórmegenin aıtty.
«Rasynda, biz qaıran qaldyq. Kóptegen naýqasta ókpeniń oń, sol jaǵymen qosa, orta, tómengi bólikterine deıin daq túsip, asqyna bastaǵan. Sosyn ókpeniń qanshalyqty asqynǵanyn paıyzben eseptep shyǵara bastadyq. Keıin sheteldik tájirıbege júginip, pnevmonııanyń osy túrine dıagnoz qoıyldy. Qazir qıyn kezeń artta qaldy. Desek te dáriger bolǵan soń erkinsýge bolmaıdy. Ol úshin árkez biliktilikti shyńdap otyrý qajet», deıdi Kúnsulý.
Tájirıbe demekshi, qazir árbir sáýlelik dıagnostıka dárigeri bes jyl saıyn biliktiligin rastaý nemese arttyrýy tıis degen talap bar. Sonyń arqasynda shetelge baryp, tájirıbe jıǵandar kóp. Bizdiń keıipkerimiz de byltyr Fransııaǵa baryp, biliktiligin arttyryp keldi. Túıgenimiz, sáýlelik dıagnostıka mamany bolý úshin bir ǵana apparattyń tilin bilý jetkiliksiz. О́ıtkeni qurylǵylar jyl saıyn jańaryp, aýrý-syrqaýdyń da túri kóbeıip keledi.