«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» sheńberinde nesıe berý ulǵaıady
Jańa jaǵdaıǵa baılanysty «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» toqtap qalmaı ma? Biz aldaǵy ýaqytta sol boıynsha nesıe ala alamyz ba?Erbolat О́MIRBAEV,
Atyraý qalasynyń turǵyny.
Suraqqa Atyraý oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy basshysynyń orynbasary Kóńilqos Orysbaev jaýap beredi: – Shyndyǵyn aıtý kerek, atalǵan baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty bolyp tabylatyn bul máselege jurtshylyq arasynda qyzyǵýshylyq kóp. Ondaı nıettegi kisilerdiń kóńilderi qobaljymasa da bolady. Baǵdarlama boıynsha beriletin nesıeniń kólemi men qamtıtyn adamdar sany burynǵydan artpasa, kemı qoımaıdy. Men muny mynadaı da ýájben dáleldeı alamyn. Oblysta osy baǵytta kásipkerlik negizderine 440 adam oqytyldy. О́z isin ashý nemese kásibin keńeıtý úshin 492 adam 1248,5 mıllıon teńge kóleminde shaǵyn nesıe aldy. Jyl saıyn nesıe alýshylardyń sany kóbeıip, nesıe túrleri keńeıtildi. Munyń bári aımaqta kásipkerler qatarynyń kóbeıe túsýine aıtarlyqtaı áser etti. Osy kezge deıin bizdegi nesıeler jańadan jeke balabaqsha, shaǵyn oqý ortalyqtaryn ashý, sańyraýqulaq ósirý men qaıyq jasaý sııaqty naqtyly isterge berilip kelip edi. О́z isterin damytý úshin qosymsha nesıe alýshylar arqyly jańadan 517 jumys orny paıda boldy. Demek, osynsha otbasynda tabys kózi paıda boldy degen sóz. Baǵdarlamanyń osy baǵytymen nesıe alǵan 71 adam qajetti ınjenerlik ınfraqurylymmen jáne jabdyqtarmen qamtamasyz etildi. Endi osy alǵan baǵyttan taımaq emespiz. Nesıe alǵysy kelgen árbir adam onyń ne úshin kerek ekenin dáleldep bere alatyn bolsa, suraǵan qarajatqa qol jetkize alady. Alańdarlyq jaǵdaı joq. Sóz reti kelgende aıta keteıin, ótken jyly oblysta jumyssyzdyq deńgeıin tómendetý maqsatyndaǵy «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn iske asyrý barysynda 4,1 mıllıard teńge ıgerilip, ol 3729 adamǵa nápaqa taýyp berdi. 2011 jyldan beri júzege asyrylyp kele jatqan baǵdarlama halyqtyń jumyspen qamtý jaǵdaıyn jaqsartýǵa, ál-aýqatyn arttyrýǵa aıtarlyqtaı áser etti. Máselen, 2014 jyly atalǵan baǵdarlamamen 3729 adam qamtyldy. Onyń ishinde 12,1 paıyzyn ózin ózi qamtıtyndar, 76,8 paıyzyn jumyssyzdar, al 11,1 paıyzdyq mólsherin az qamtylǵandar qurady. Atalǵan baǵdarlama boıynsha 4,1 mıllıard teńge kóleminde qarajat ıgerildi.Batys Qazaqstan fermerleri eksportty arttyra túsedi
Biz Reseımen shekarada turamyz. Aımaǵymyz ol jaqpen alys-beris jasasyp turýǵa óte qolaıly. Osy oraıda eksportqa zat shyǵarýshylar qazirgi zamandaǵy ártúrli kedergilerge baılanysty qıyndyqtar kórip qalmaı ma eken, degen saýal meni jıi oılandyrady.Ýálıolla ÁBIShEV,
Qaztalov aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy.
Batys Qazaqstan oblysy.
– Osy ýaqytqa deıin bizdiń aldymyzdan mundaı qıyndyqtar shyqqan emes. Aldaǵy kezeńde de shyqpaıtynyna senip otyrmyz, – dep jaýap berdi bul suraqqa oraı Oral qalasyndaǵy «Kýblıı» JShS tóraǵasy Talǵat Berekeshov. – Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda qurylǵan bizdiń seriktestik birden et, balyq, kókónis jáne jemis-jıdek ónimderin qalbyrǵa salýmen aınalysa bastady. Kóp uzamaı taıaý jáne alys shetelderge óz ónimderimizdi eksporttaýdy da qolǵa aldyq. Qazirgi tańda seriktestik osyndaı qalbyrdaǵy buıymdardyń 100-den astam túrin daıyndap shyǵarady. Aqıqatyn aıtsaq, syrt jaqtarda bizdiń ónimderimizge degen suranys baıaǵydan kúshti. Sebebi, qalbyrǵa salǵan azyq-túlik ónimderi eshqandaı qosymsha dámdeýishter men hımııalyq qospalarsyz tabıǵı taza qalpynda usynylatyn bolǵandyqtan, ekologııalyq jaǵynan alǵanda da barynsha zalalsyz bolyp keledi. Muny shetelderdegi tutynýshylarymyz jaqsy bilip alǵan. Onyń bári tek ózimizge ǵana tán reseptermen ázirlenedi. – Munyń aldyndaǵy jyldarda biz ózimizge qajetti shıkizattardy shetelderden satyp ákeletin edik, – dep sózin jalǵastyrdy Talǵat Málikuly. – Sońǵy kezderi bul dástúrden erikti túrde bas tartyp, jergilikti shıkizatqa qaraı bet burdyq. Osyǵan baılanysty arnaıy qushhana men muzdatqysh oryndaryn salyp, olardy qazirgi zamanǵy tehnologııamen jabdyqtap aldyq. Al qalbyrǵa salynǵan ónimderimiz Reseı qalalaryna, О́zbekstan men Qyrǵyzstanǵa úzdiksiz jóneltilip jatyr. Budan kedergi kórip otyrǵan joqpyz. Kerisinshe, bıylǵy jyly eksport aýqymyn anaǵurlym arttyryp, Azııa memleketterine taza, tabıǵı halal taǵamdardy jiberýdi josparlap otyrmyz. Jiberetin ónimderimizdi elimizde esh jerde balamasy joq qazy-qarta, jal-jaıa, qýyrdaq, qazaqsha asylǵan et sekildi ulttyq taǵamdar qalbyrlary quraıdy. Atalǵan ónimderge degen suranystyń óte joǵary bolýyna baılanysty jyl ishinde olardyń aparylatyn shetelderi qataryn taǵy da ulǵaıta túspekpiz. Sonymen birge, bizde qalbyrdaǵy ónimderdiń jańa túrlerin ıgerý prosesi de qatarlasa júrgizilip jatady. Sóz arasynda aıta keteıin, kásiporyn biraz jyldardan beri halyqaralyq sapa menedjmenti júıesi men talaptary deńgeıinde jumys jasap keledi. Sheteldik tutynýshylar tarapynan suranys pen qyzyǵýshylyqtyń tolas tappaýynyń bir syry osynda jatyr ǵoı dep oılaımyn. Buǵan qosatynym, biz Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń sheshimimen «Altyn sapa» belgisimen marapattalǵan sanaýly óndiris oryndarynyń biri bolyp tabylamyz.«Qazaqstanda jasalǵan» aksııasyn Taldyqorǵan bastady
Kúni keshe Elbasynyń ózi aıtqan «Qazaqstanda jasalǵan» atty aksııanyń bastalǵany kóńilge qýanysh uıalatyp otyr. Al osy bastamany birinshi bolyp kótergen Jetisý óńiriniń kásip ıeleri ekenin bilesizder me? Ony alǵash ret Almaty oblysynyń kásiporyndary qolǵa aldy. Endi sol bastaýda turǵandardyń pikirlerin bilgen de artyq bolmas edi.Aımuhan SADYROV,
zeınetker,
Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny.
Almaty oblysy.
Jetisý óńirindegi kerýen tartqan sol bastamany qoldaýshylardyń biri bolǵan «Almaty boıaýlary» JShS dırektory Rımma Salyqova edi. Bizdiń tilshimizben osy taqyrypta oı bólisken Rımma Ájdarqyzy óziniń sózin bylaısha túıindep aıtty: – Avtokólik joldary bólikterin aıqyndaıtyn jolaqtardy jol-belgileri emali óndirisi boıynsha tehnologııalyq jiptermen qabystyra ornalastyratyn bizdiń «Almaty boıaýlary» atty óndiris orny Qazaqstan Respýblıkasynda kósh bastaýshy bolyp tabylady. О́nim sapasy erekshe bolǵandyqtan, baǵasy áriptesterimiz buıymdaryna qaraǵanda, eptep qymbattaý keledi. Soǵan qaramastan, bizdiń ónimderimizge qashanda suranys óte mol. Bizge О́zbekstannyń bıznesmenderi arnaıy kelip, birlese jumys júrgizý, tipti, birlesken óndiris ornyn sol elden de ashýǵa usynystaryn aıtqan edi. Mundaı usynystar basqa da jaqtardan jıi túsip turady. Biraq bizdiń basty ustanymymyz otandyq ónimmen elimizdiń bas qalasy – Astana óńirin, elimizdegi eń iri megapolıs – Almaty qalasynyń mańyn tolyǵymen sapaly ónimimizben qamtamasyz etý bolyp otyr. Únimiz tıisti oryndar nazaryna ilinip jatsa, quba-qup bolar edi. Bizdiń ónimderimiz barlyq tehnologııalyq jáne ekologııalyq talaptarǵa sáıkes keledi. Kompanııamyz álemdik standart sapasyna saı jańa ári aldyńǵy saptaǵy tehnologııamen jumys isteıdi. Menedjment sapasy júıesine tolyq jaýap beretin ISO 9001-2009 sapasymen shyǵarǵan ónimimizdiń barlyǵyna ST-KZ sertıfıkaty birge beriledi. Bul ónimder sapasy kompanııamyzdyń jeke zerthanasynda qatań baqylaýǵa alynyp turady. Máskeýdiń «Dorkontrol» atty ınjenerlik-tehnıkalyq zertteý ortalyǵynyń memlekettik standart talabyna sáıkes zerdeleýden ótken AK 505 jol belgileý emali elimizdiń barlyq óńirlerindegi aýa-raıy jaǵdaıyna týra keledi. Olar áldeneshe ret tekserýlerden ótken. О́nimder 10-30 jáne 3-7 kılolyq, tasymaldaýǵa óte yńǵaıly ydystarǵa quıylyp, suranysqa oraı jiberilip otyrady.Soltústik Qazaqstan jumyssyzdyq ósýine jol bermeıdi
Qazaqstan qanshama daǵdarysty keshirse de, Elbasymyzdyń tabandy saıasaty arqasynda qıyndyqqa urynbaı qaryshty damyp keledi. Dese de, bıylǵy daǵdarystyń beti qatty kórinedi. Ásirese, Reseı rýbli qulaǵaly kórshi elmen shektes teriskeı oblystar qatty zardabyn kórýde. Osy oraıda qolǵa alynyp jatqan áleýmettik qorǵaý sharalary qanshalyqty qaýqarly, degen saýalǵa jaýap alǵym keledi.Erbaqyt AMANTAI.
PETROPAVL.
Bul saýaldyń jaýabyn Soltústik Qazaqstan oblystyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý basqarmasynyń basshysy Asqar Saqypkereev aıtty. – Elbasynyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysyndaǵy tapsyrmalaryna oraı jumyspen qamtýdyń jańa baǵdarlamasy túzilip, ókiletti organdar jumysynyń basym baǵyttary aıqyndalyp, bos jumys oryndaryn belsendi izdeý jáne tańdaý, oqytý, jumyssyzdardy qaıta daıarlaý jáne biliktilikterin arttyrý, qoǵamdyq jumystardy uıymdastyrý, áleýmettik jumys oryndaryn qurý, bos jumys oryndaryna jármeńkeler ótkizý sekildi keshendi sharalardy júzege asyrý naqtylandy, – dedi ol. – Sondaı-aq, múgedekterdi jumysqa ornalastyrýǵa aıryqsha kóńil bólindi. Byltyr 12801 jańa jumys orny ashylyp, 27 myńnan astam adam eńbekpen qamtylsa, olardyń 72,1 paıyzyn aýyl turǵyndary qurady. Bulardyń tórtten biri – jastar. Nátıjesinde jalpy jumyssyzdyq deńgeıi 5,1 paıyzdan 4,9 paıyzǵa deıin, jastar arasynda 7,6 paıyzdan 3,9 paıyzǵa deıin azaısa, tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen nashar turǵyndardyń úlesi 3,4 paıyzǵa tómendedi. Prezıdent qoıǵan talaptarǵa oraı áleýmettik saladaǵy memlekettik baǵdarlamalarǵa aıtarlyqtaı ózgerister engizildi. Turǵyndar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıin tómendetip, az qamtylǵan jandar men otbasylardyń ómir súrý sapasyn jaqsartý maqsatymen «ebedeısiz aımaq qurýǵa umtylys» nátıjesinde 91 aýyldyq okrýgte ataýly áleýmettik kómek alýshylar múlde bolmaǵan edi. Bıyl atalmysh is-sharany júzege asyrý maqsatymen masyldyq pıǵyldy joıý, eńbekke jaramdy adamdardyń jan basyna shaqqandaǵy tómengi tabysyn kóterý baǵytynda saraptama jasaldy. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylyp, bul maqsattar úshin 4,7 mıllıard teńge jumsaldy. «Aýylda kásipkerlikti damytý arqyly jumys oryndaryn qurý» ekinshi baǵyty sheńberinde bir mıllıard teńgeniń 400 nesıesi berildi. Biliktilikti jetildirý ınstıtýtynda 400 baǵdarlamaǵa qatysýshy oqýdan ótip, jumysqa ornalasty. Oqytý aspaz, shashtaraz, esepshi, elektr-gazben dánekerleýshi, hatshy-referent, manıkıýr boıynsha sheber, tiginshi, kondıter, áleýmettik qyzmetker, aǵash ustasy, EVM operatory sekildi eńbek naryǵyna qajetti mamandyqtardy eskere otyryp júrgiziledi. Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty aıasynda áleýmettik-ekonomıkalyq damý áleýeti tómen aýyldardan 150 otbasy kóshirilip, eńbekke qabiletti 82 adam jumyspen qamtyldy. Bıyl oblys turǵyndarynyń áljýaz toptary sanatyndaǵy 6675 adamdy jumyspen qamtýǵa kómek kórsetý josparlanǵan. Bulardyń 3546-sy jumyssyzdar, 3159-y ózin-ózi qamtamasyz etkender, 970-i turmysy tómen otbasylardyń eńbekke jaramdy músheleri sanalady. Budan tysqary 3932 jumyssyzdy qoǵamdyq oryndarǵa jiberý, 556-syn kásibı jáne qaıta daıarlyqtan ótkizý, 423-in áleýmettik jumys oryndaryna joldaý, joǵary oqý oryndary men kolledjderdiń 400 túlegine jergilikti qazynadan 85 mıllıon teńge bólý sharalary qarastyryldy.