Birikken Ulttar Uıymy adamzattyń ıgiligi jolyndaǵy jahandyq bastamalardy ilgeriletý úshin Astanadaǵy Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń alańyn qup kórip, О́rkenıetter Alıansynyń arnaıy sessııasyn ótkizdi. Dinı nysandardy qorǵaý baǵytyndaǵy adamzatqa ortaq ózekti máseleler talqylanǵan is-shara joǵaryda atalǵan sez aıasynda alǵash ret uıymdastyrylyp otyr.
Jıynǵa BUU Bas hatshysynyń orynbasary – BUU О́rkenıetter Alıansynyń joǵary ókili Mıgel Anhel Moratınos, Senat tóraǵasy, sezd Hatshylyǵynyń basshysy Máýlen Áshimbaev qatysty. Osylaısha, dúnıejúzindegi eń iri ári bedeldi halyqaralyq uıym sanalatyn BUU Astanada Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VIII sezin ótkizýdi resmı túrde qoldady.
Sessııada sóz sóılegen Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev elimiz kıeli oryndardy qorǵaýǵa árdaıym basa mán beretinin atap ótti. Sondaı-aq О́rkenıetter Alıansy búkil adamzat úshin halyqtar, mádenıetter jáne dinder arasyndaǵy dıalogti jolǵa qoıýda mańyzdy mıssııa atqaryp kele jatqanyn aıtty. Jalpy, bul uıymnyń 20 jyl ishinde ekstremızmniń aldyn alýǵa, dinı kemsitýshilikke qarsy kúreske jáne beıbitshilik mádenıetin qalyptastyrýǵa aıtarlyqtaı úles qosyp kele jatqany aıryqsha ataldy.
Hatshylyq basshysy Dinı nysandardy qorǵaý jónindegi arnaıy sessııa byltyrǵy qarashada Portýgalııada ótken BUU О́rkenıetter Alıansynyń Jahandyq H forýmynyń logıkalyq jalǵasy ekenin jáne bul bastama adamzatty alańdatqan ózekti máseleler men olardy eńserý joldaryn qamtyǵanyn da tilge tıek etti.
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, Qazaqstan halqy túrli órkenıetter men dinderdiń dástúrin, tózimdilik pen ashyqtyq qasıetterin qabyldady. Sondyqtan «birligimiz – áralýandyqta» qaǵıdaty elimizdiń negizgi ustanymyna aınaldy. Bizdiń jerimizde ǵasyrlar boıy ártúrli dinı ǵıbadathanalar men rýhanı nysandar beıbit jaǵdaıda qyzmet kórsetip kelgeni tarıhtan belgili. Bul qundylyqtar aldaǵy ýaqytta da mádenı muramyzdyń ajyramas bir bólshegi bolyp qala beredi. Batys pen Shyǵystyń túıisken tusynda ornalasqan Qazaqstan ejelden halyqtardy, mádenıetter men dinderdi baılanystyratyn geografııalyq jáne órkenıettik kópir rólin atqaryp keledi. Kıeli oryndardyń barlyǵy bizdiń halyqtarymyzdyń tarıhynda mańyzdy oryn alady. Onyń bári – bizdiń baǵa jetpes rýhanı-mádenı muramyz. Sondyqtan olardy saqtaýǵa jáne qorǵaýǵa árdaıym basa mán beremiz, – dedi M.Áshimbaev.
Senat tóraǵasy memleketimizdiń BUU Bas Assambleıasynyń 2023 jylǵy Konfessııaaralyq dıalog jáne óshpendilik tiline qarsy is-qımyl týraly qararyn, sondaı-aq BUU-nyń Dinı nysandardy qorǵaý jónindegi is-qımyl josparyn qoldaıtynyn jetkizdi.
Sessııaǵa qatysýshylar qasıetti oryndardy qorǵaý búkil álemdik qaýymdastyqtyń ortaq jaýapkershiligi ekenin jáne sezd rýhanı jáne saıası kóshbasshylar toleranttylyq pen ózara syılastyq ıdeıalaryn ilgeriletý úshin kúsh biriktire alatyn biregeı alań retinde qyzmet etetinin atap ótti.
Aıtalyq, BUU Bas hatshysynyń orynbasary M.A.Moratınos bizdiń eldiń jahandyq deńgeıdegi beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý jolyndaǵy batyl qadamdaryn joǵary baǵalap, rızashylyǵyn bildirdi. Sondaı-aq ol bul baǵyttaǵy birlesken bastamalardy iske asyrýǵa qoldaý kórsetýge daıyn ekenin jetkizdi.
Jıynda Moratınostyń basshylyǵymen ázirlengen BUU-nyń Dinı nysandardy qorǵaý jónindegi is-qımyl jospary tanystyryldy. Qujat ǵıbadat oryndarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, din ókilderin qorǵaýǵa, quqyqtyq tetikterdi nyǵaıtýǵa jáne ózara qurmet pen yntymaqtastyqtyń jahandyq qundylyqtaryn dáripteýge qatysty naqty sharalardy qamtıdy.
– Qazir jahandaǵy túrli daǵdarystar men terrorıstik áreketterdi kórip júrmiz. Sonyń saldarynan adamdar qaza taýyp, túrli dinı nysandar qırap jatyr. Mundaı shabýyldardy lańkestik toptar ǵana uıymdastyrady jáne olardyń basty kózdegeni – qoǵamdy kúıretip, halyqqa qorqynysh pen qaıǵy shektirý. Ásilinde dinı nysandardy qorǵaý jáne olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý – adamzat aldyndaǵy mańyzdy da úlken mindetterdiń biri. Adam quqyqtary aıasynda biz osy nysandardyń qorǵalýyn qamtamasyz etýimiz kerek, – dedi BUU О́rkenıetter Alıansynyń joǵary ókili.
Ashyq dıalog aıasynda dinı lıderler men memleket qaıratkerleri ǵıbadat oryndary men syıyný jerleriniń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń kelisilgen tásilderin qalyptastyrý qajettiligi týraly pikir almasty. Álemniń kóptegen aımaǵynda ǵıbadat etý oryndaryna, ǵıbadathanalar men syıyný oryndaryna tóngen vandalızm, qasıetti nysandardy qorlaý syndy qaýipterdiń artýyna qatty alańdaýshylyq bildirdi.
Sonymen qatar Máýlen Áshimbaev BUU Bas hatshysynyń orynbasary – BUU О́rkenıetter Alıansynyń joǵary ókili Mıgel Anhel Moratınospen ekijaqty kezdesý ótkizdi. Kezdesýde negizgi baǵyttar boıynsha, atap aıtqanda, dinaralyq kelisim men órkenıetterdiń jahandyq dıalogin nyǵaıtý jolyndaǵy kúsh-jigerdi úılestirýge arnalǵan ózara is-qımyl perspektıvalary talqylandy. Olar – bilim berý, jastardy damytý, kóshi-qon, áıelderdiń róli jáne BAQ-qa qatysty problemalardy eńserý boıynsha birlesken jumystar.
Al Máskeý jáne Búkil Rýs patrıarhy Kırıllmen kezdesýde yntymaqtastyqtyń bolashaǵy, onyń ishinde halyqaralyq shıelenis jaǵdaıynda rýhanı dıplomatııany damytý jáne álemdik deńgeıde dinaralyq dıalogti odan ári ilgeriletý tetikteri áńgimege arqaý boldy.
Sessııa barysynda sóz sóılegen mártebeli meımandar Qazaqstannyń túrli dinder ókilderiniń toleranttylyǵyn jáne beıbit qatar ómir súrýin dáripteý, sondaı-aq qundylyqtardyń durys júıesin qalyptastyrý baǵytyndaǵy bastamalaryna rızashylyqtaryn bildirdi. Sonymen qatar olar konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogti ilgeriletý isinde Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń bedeli men róli zor ekenin aıtty.