Saqtar – bizdiń zamanymyzdan burynǵy alǵashqy myńjyldyqtarda búgingi Ortalyq Azııa terrıtorııasyn mekendegen ejelgi taıpa. Grek tarıhshysy Geradot: «Saqtar kıizden jasalǵan shoshaq bórik jáne shalbar kıgen, qolónermen aınalysqan», deıdi.
Baıtaq jerimizde saqtardan qalǵan sarqyt kóp. Sonyń eń qundysy 1969 jyly Esik qorǵanynan tabylǵan – Altyn adam bolsa, ekinshisi myna bir usaq buıymdar qataryna jatatyn altyn bilezik. Bul buıym qazir Reseıdiń Peterbor qalasyndaǵy Ermıtaj mýzeıiniń «Sibir kolleksııasynda» saqtaýly tur.
Osyndaǵy saq bilezigi týraly sıpattamada: «Jádiger b.z.b. V-IV ǵ.ǵ. tán buıym. Dıametri – 7,5 santımetr. Materıaly – altyn. Bileziktiń ón-boıyna kógildir aqyq tastan áshekeı qondyrma ornatylǵan. Tarıhı jádigerdi 1909 jyly patshalyq Reseıdiń ákimshilik terrıtorııasy sanalǵan Túrkistan ólkesiniń (Syrdarııa oblysy) Dýzdak (Tuztaý) mekeniniń turǵyny Elýbaı degen qazaq taýyp alyp, gýbernatordyń kómekshisi Korneevke bergen», delinipti.
Sondaı-aq bul jádiger týraly «Sıbırskaıa kolleksııa Petra I» atty bıografııalyq anyqtamalyqta: «Bul áshekeı buıym saq dáýirindegi zergerlik ónerdiń joǵary deńgeıin kórsetetin erekshe jádiger bolyp tabylady. Bilezik altynnan quıylyp, kógildir taspen (bırıýza) ınkrýstasııalanǵan. Áshekeı jasaý tehnıkasyndaǵy dáldik pen ásemdik saq sheberleriniń qolóner dástúrin aıqyn tanytady. Bilezik tabylǵan Dýzdak ejelgi kóshpeli taıpalar qonystanǵan meken retinde belgili. Jádiger saqtardyń sándik óneri men dinı-mádenı dúnıetanymyn zertteýde asa qundy artefakt sanalady. Atalǵan «Sibir kolleksııasynyń» quramyna engen. Jádiger Sankt-Peterbýrgtegi Ermıtaj mýzeıinde saqtaýly. 1909 jyly Imperatorlyq arheologııalyq komıssııa arqyly Ermıtaj qoryna ótkizilgen. Bul bilezik saq zergerleriniń sheberligin ǵana emes, sonymen qatar Eýrazııa dalasyndaǵy ejelgi mádenıetterdiń kórkemdik dástúrlerin tanytatyn mańyzdy tarıhı mura bolyp sanalady», dep jazylypty.