Palestınanyń Gaza sektoryndaǵy kúrdeli ahýal – áskerı qımyldar men gýmanıtarlyq daǵdarys barǵan saıyn kúsheıip bara jatyr. Baılanystyń joqtyǵy da ondaǵylarǵa kómek jetkizýdi aıtarlyqtaı qıyndatyp otyr. Al Birikken Ulttar Uıymy men gýmanıtarlyq uıymdar Gaza halqynyń ashtyqqa jaqyndap qalǵanyn eskertip, dabyl qaqqaly qashan...
Gaza sektoryndaǵy ómirdiń tozaqqa aınalǵany sonshalyq, azyq-túlik pen dári-dármek tapshylyǵy ýshyǵyp, aýrýhanalar otyn men qajetti resýrstardan birjola qol úzgen. Bul jaǵdaı medısınalyq kómektiń ýaqtyly kórsetilýine kedergi keltirip, juqpaly aýrýlardyń da taralý qaýpin kúsheıe tústi.
Halyqaralyq uıymdardyń málimetine súıensek, sektorda qaqtyǵys bastalǵaly beri 65 myńnan asa beıbit turǵyn qaza tapty degen derek bar. Kóz jumǵandardyń kóbi – áıelder men balalar. Al jaraqat alǵandar sany da az emes, dári-dármek pen qural-jabdyqtyń tapshylyǵynan jaralylarǵa tolyqqandy kómek kórsete almaı, dárigerler de dármensiz kúıde qaldy.
Álemdik qaýymdastyq ta qos tarapty, ásirese Izraıl áskerin atysty toqtatýǵa jáne gýmanıtarlyq dáliz ashýǵa shaqyryp, baryn salyp jatyr. BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh, ózge de halyqaralyq uıymdardyń ókilderi soǵysty toqtatyp, gýmanıtarlyq kómekti bógetsiz jetkizýdi talap etti.
Soǵan qaramastan Gaza sektoryndaǵy jaǵdaı kún saıyn ýshyǵyp barady. Áskerı áreketterdiń kúsheıýi men gýmanıtarlyq daǵdarystyń aýyrlaýy halyqaralyq qaýymdastyqtyń shyndap aralasýyn talap etip otyr. Beıbit turǵyndardy qorǵap, qaqtyǵysty toqtatyp, kómekke jol ashylmasa, Gazadaǵy jaǵdaı tipti jantúrshigerlik kúıge túskeli tur.
Osyndaı kúrdeli ahýalǵa alańdap, tamyz aıynda ótken brıfıngterdiń birinde BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh te kezekti málimdesin jetkizgen. Onda ol Gaza qıraǵan úıindilerge, qaza tapqan denelerge tolyp jatqanyn aıtyp, halyqaralyq quqyqtyń adam tózgisiz deńgeıde buzylyp jatqanyna mysaldar keltirgen.
«HAMAS pen ózge de toptar ustap otyrǵan tutqyndar bosatylýǵa tıis jáne olardyń tózýge májbúr bolǵan sumdyq qatygezdik áreketter toqtatylýy kerek. Men eń aldymen taǵy da taraptardy turaqty bitimge, Gazaǵa bet alǵan gýmanıtarlyq kómektiń jolyn bógemeýge, barlyq tutqyndy dereý ári shartsyz bosatýǵa shaqyramyn. Beıbit, beıkúná halyqty ashtyqqa ushyratý soǵys júrgizý ádisi retinde eshqashan paıdalanylmaýy kerek. Azamattar qorǵalýǵa tıis. Gýmanıtarlyq qoljetimdilikke esh kedergi bolmaýy qajet. Endi eshqandaı syltaýdyń, eshqandaı kederginiń jáne eshqandaı ótirik aıtýdyń qajeti joq!» dep Antonıý Gýterrısh Taıaý Shyǵysqa qarata qatqyl ún qatqan-dy.
Bul máselede bizdiń el de BUU ustanymyn qoldap, halyqaralyq qaýymdastyqtyń beıbit bastamalaryna qosylady. Jeksenbi kúni Qazaqstan birneshe elmen birlese halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqty saqtaý boıynsha úndeý jarııalady.
Naqty aıtsaq, Qazaqstan, Brazılııa, Iordanııa, Qytaı, Fransııa jáne Ońtústik Afrıka Respýblıkasynyń basshylary Halyqaralyq Qyzyl Krest Komıtetimen (HQKK) birlesip, soǵys kezinde izgilikti saqtaýǵa shaqyratyn málimdeme jasady.
О́z málimdemesinde memleketter basshylary búkil álemdegi qaqtyǵystarda halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqtyń (HGQ) keń aýqymda buzylýyna, onyń saldarynan bolyp jatqan adamzattyq qasiretke alańdaýshylyq bildirdi. Olar barlyq memleket pen qarýly qaqtyǵystardyń taraptaryn HGQ-ny, atap aıtqanda, beıbit turǵyndardy, azamattyq nysandardy, sondaı-aq medısına jáne gýmanıtarlyq sala qyzmetkerlerin qorǵaýǵa qatysty normalardy saqtaýǵa shaqyrdy. Sondaı-aq memleket basshylary kelesi jyly soǵys kezinde izgilikti saqtaýǵa arnalǵan joǵary deńgeıdegi jahandyq kezdesý uıymdastyrylatynyn jarııalady.
«Osydan bir jyl buryn biz HGQ-ǵa saıası beıildilikti kúsheıtý jónindegi jahandyq bastamany qolǵa aldyq. Bizge zor jaýapkershilik sezimi men álem kýá bolyp otyrǵan halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqtyń buzylýy tolqynyn toqtatý úshin shuǵyl ári batyl sharalar qabyldaý qajettiligi túrtki boldy», delingen birlesken úndeýde.
Osylaısha, Álem kóshbasshylary soǵys kezinde izgilikti saqtaý úshin halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqty qorǵaý jolynda birikti.
«HGQ jónindegi jahandyq bastama álemniń qaı jerinde bolsyn, barlyq qarýly qaqtyǵysty qamtıdy, ol barlyq qatysýshy tarapqa arnalǵan jáne HGQ-nyń birkelki ári jappaı qoldanylýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Sondaı-aq onda Jeneva konvensııalarynyń erejelerin qorǵaý, saqtaý jáne is júzinde qoldaný jaýapkershiligi, eń aldymen, memleketterge júkteletini moıyndalady», deıdi memleketter basshylary úndeýde.
Bul málimdeme halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqqa saıası beıildilikti kúsheıtý jónindegi Jahandyq bastamany ilgeriletý aıasynda jasaldy. Bastama HGQ-nyń neǵurlym qatań saqtalýyn qamtamasyz etý boıynsha praktıkalyq usynymdar ázirleýge baǵyttalǵan jáne byltyrǵy 27 qyrkúıekte Nıý-Iorkte BUU Bas Assambleıasynyń 79-sessııasy aıasynda bastamashy alty eldiń SIM basshylyǵy men HQKK kezdesýi barysynda jarııalandy. Qazirgi ýaqytta bastamaǵa 89 memleket resmı túrde qosyldy, al 130-dan astamy jeti taqyryptyq baǵyt boıynsha jahandyq jáne óńirlik konsýltasııalarǵa qatysty.
Birlesken málimdeme álem jurtshylyǵyn keńinen habardar etý maqsatynda BUU-nyń alty resmı tilinde, sondaı-aq qazaq jáne portýgal tilderinde jarııalandy.
«Álem halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqtyń negizgi qaǵıdattarynyń únemi jáne qasaqana buzylýyna beıjaı qaraı almaıdy. Biz birlesip, búgingi qarýly qaqtyǵystarǵa tán oıǵa syımaıtyn jáne jol berýge bolmaıtyn azap pen qıratýdy toqtatyp, bul qaqtyǵystardy beıbit retteý arnasyna baǵyttaı alamyz», dep úndeýdi túıindegen bastamashy top ózge elderdi de HGQ boıynsha jahandyq bastamaǵa resmı túrde qosylýǵa, konsýltasııalarǵa belsendi qatysýǵa jáne basqalardy da osy úlgini ustanýǵa shaqyryp otyr.