Premer-mınıstr Oljas Bektenov Mınskide «INNOPROM.Belarýs» halyqaralyq ónerkásip kórmesin aralap, «Jańa tehnologııalar odaǵy: bolashaq ónerkásipti qurý» taqyrybyndaǵy plenarlyq sessııada sóz sóıledi, dep jazady Egemen.kz.
Sondaı-aq sessııaǵa Belarýs Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Aleksandr Týrchın, Reseı Federasııasy Úkimetiniń tóraǵasy Mıhaıl Mıshýstın, Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Álı Asadov, Qyrǵyzstan Respýblıkasy Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy – Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy Adylbek Kasymalıev, Tájikstan Premer-mınıstri – TMD uıymyna múshe elderdiń úkimetteri basshylary keńesiniń tóraǵasy Kohır Rasýlzoda, О́zbekstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov jáne Iran Islam Respýblıkasynyń ónerkásip, shahta jáne saýda mınıstri Atabek Seıed Mohammad qatysty.
Oljas Bektenov óz sózinde Memleket basshysynyń strategııalyq kózqarasy ınnovasııalyq jáne sıfrlyq ekonomıkany qalyptastyrýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti.
«Jahandyq ahýaldyń órbý turǵysynan alǵanda jańa tehnologııalar salalardyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa jáne azamattarymyzdyń ómir súrý sapasyna oń áser etedi. Qazaqstan Prezıdentiniń bul máselege basa kóńil bóletini de sondyqtan. Biz derekterdi óńdeý ortalyqtaryn, senimdi baılanys arnalaryn jáne zamanaýı tehnoparkterdi qamtıtyn sıfrlyq arhıtektýrany qalyptastyryp jatyrmyz. Ozyq tehnologııalardy keń aýqymda paıdalaný maqsatynda Úkimet janynda Sıfrlyq shtab jumys istep tur», dep atap ótti Premer-mınıstr.
О́ńdeý ónerkásibi – búginde sıfrlandyrý qarqyndy damyp kele jatqan salanyń biri. Sońǵy jyldarda ınnovasııalyq sheshimderdi qoldanatyn kompanııalardyń sany 3,5 ese ósip otyr. Bul óndiris tásilin ózgertip, kooperasııaǵa múmkindikter ashady, sonysymen kásiporyndardy tıimdiligi joǵary deńgeıge shyǵarady.
Taý-ken metallýrgııa kesheninde pılotsyz tehnologııalar, jerasty radıobaılanys júıeleri, jumys prosesterin dıspetcherleý jáne robottandyrý engizilýde. Qazaqstannyń kóptegen iri kásiporyndary osy ýaqytqa deıin karerler men drondardyń jáne ónerkásiptik robottardyń 3D-modelderin paıdalana otyryp, kendi usaqtaýdan konsentrat shyǵarýǵa deıingi óndiristik sıkldi tolyq sıfrlandyryp tastady.
Osyǵan uqsas dınamıka ózge sektorlardan da baıqalyp otyr. Munaı-gaz salasynda sıfrly sheshimder óndirý men óńdeýden bastap túpki tutynýshyǵa otyn jetkizýge deıingi óndiristiń barlyq kezeńinde qoldanylady. OilTrack platformasy munaı ónimderiniń ár kezeńdegi qozǵalysyn baqylaıdy, «Sıfrlyq kelisimshart» qosymshasy ken oryndaryn paıdalanýdy avtomattandyrady, al «Munaı men JJM-ny sıfrlyq tásilmen taratý» qoldanbasy naqty ýaqyt rejıminde ashyqtyq pen baqylaýdy qamtamasyz etedi.
Mashına jasaýda shtattan tys jaǵdaılarǵa jedel den qoıý ortalyqtary quryldy, sapany baqylaý úshin kompıýterlik kórý sheshimderi jáne sıfrlyq «egizder» engizilýde.
Tehnologııalyq progresti jedeldetý úshin Qazaqstan jasandy ıntellekt ınfraqurylymyn damytýda. Memleket basshysynyń bastamasy boıynsha Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy sýperkompıýterlik klaster iske qosyldy, ol JI-di tek memlekettik sektorda ǵana emes, sonymen qatar ǵylymı zertteýler men otandyq startaptardy damytýda da qoldanýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar kásiporyndarda jasandy ıntellekt sheshimderiniń salalyq akseleratorlary, demonstrasııalyq alańdar men pılottyq aımaqtar qurylady.
Tehnologııalardy ázirleýmen qatar olardy odan ári keńinen taratý úshin orta daıyndaý boıynsha sharalar qabyldanýda. Innovasııalyq ekojúıeniń mańyzdy býyny Almaty oblysyndaǵy jańa qala – Alatau City bolmaq. Bul tehnologııalyq progress pen jaıly ómir súrý ortasyn biriktiretin iskerlik belsendilik pen ınnovasııanyń ortalyǵy bolady.
Kadrlyq áleýetti damytýǵa erekshe kóńil bólinýde. Jumysshy mamandyqtary jyly eńbek adamynyń mártebesin kóterýge ǵana emes, sonymen qatar naryqtaǵy jańa tehnologııalarǵa sáıkes mamandardyń daǵdylaryn jetildirýge basa nazar aýdarylady.
Qazaqstan men Belarýs bıznes-qaýymdastyqtarynyń ózara is-qımyly sheńberinde resýrstardy básekege qabiletti taýarlar men tehnologııalarǵa aınaldyrýǵa baǵyttalǵan kooperasııalyq jobalar júzege asyrylýda. Onyń bir mysaly – Qazaqstanda Reseı jáne Belarýs kompanııalarymen seriktestikte kombaındarǵa arnalǵan kabınalar shyǵarý jobasy.
Odan bólek ónerkásiptik derektermen almasý úshin sıfrlyq platformalar qurý, transshekaralyq údersterdi ońaılatý jáne jetkizý tizbegine sıfrlyq monıtorıng engizý arqyly ornyqty logıstıka men eksportty damytý qolǵa alynǵan.
Premer-mınıstr bolashaq ónerkásipti qurý bıznes pen ǵylymnyń, novatorlar men ónerkásip salasynyń ózara belsendi is-qımylyn, halyqaralyq kompanııalarmen seriktestikti jáne Úkimettiń qoldaýyn qajet etetinin atap ótti.
«Qazaqstan ınvestısııa tartýǵa múddeli jáne ónerkásip pen halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa tolyq jaǵdaı jasaıdy. Biz eńbek ónimdiligin arttyryp, óndiris qurylymyn ártaraptandyrýdy maqsat etip otyrmyz. Elimizde qazir júzege asyrylyp jatqan qoldaý sharalary shıkizatqa qol jetkizýden bastap, daıyn ónimdi syrtqy naryqtarǵa shyǵarýǵa deıingi barlyq sıkldy qamtıdy. Sonymen qatar jańa ýaqyt bizden, eń aldymen sıfrlyq turǵydan básekege qabiletti bolýdy talap etedi», dep atap ótti Oljas Bektenov.
Kórmege qatysý barysynda delegasııa basshylary onda qoıylǵan taýarlarmen, sonyń ishinde Qazaqstanda óndirilgen ónimdermen de tanysty. Otandyq pavılonda mashına jasaý, hımııa jáne qurylys salalarynyń 20 jetekshi kásiporyny óndirgen ónimder kópshilik nazaryna usynyldy. Olardyń ishinde kiriktirilgen núktelik jer óńdeý, qanyqtyrý jáne navıgasııa júıesi bar kombaındar men traktorlar, akkýmýlıatorlar, temirjol jınaqtary, qurylys materıaldary jáne quramynda fosfor bar tyńaıtqyshtar qoıylǵan. Sondaı-aq ekspozısııada qazaqstandyq kompanııalardyń ınnovasııalyq ázirlemeleri jáne ónerkásiptik úderisterdi sıfrlandyrý, óndiristegi qaýipsizdikti arttyrý jáne medısına men bilim berý, ónerkásip jáne t. b. salalardaǵy IT-sheshimderge arnalǵan Nazarbaev ýnıversıtetiniń startaptary tanystyryldy.
«INNOPROM» halyqaralyq kórmesi 15 jyldan beri ótkizilip keledi. Osy ýaqyt ishinde qatysýshylardyń geografııasy 15-ten 60 elge deıin edáýir keńeıdi jáne kásiporyndar sany 1 myńnan asty.