JI:
Dollardyń qalaı ózgeretini birneshe faktorǵa baılanysty. Qazir 1 dollar 541 teńge bolyp, turaqty kóringenimen, onyń jaǵdaıy munaı baǵasy men Ulttyq qordan túsetin aqshaǵa táýeldi. Eger munaı barreline shamamen 80 dollar bolyp tursa, teńge de kóp álsireı qoımaıdy.
El ekonomıkasy munaı eksportyna táýeldi bolǵandyqtan, onyń baǵasy tómendese, teńge birden álsireıdi. Eger barrel baǵasy 75 dollardan tússe, dollar 560 teńgege deıin kóterilýi múmkin.
Inflıasııa da teńgege qysym túsirip tur. Ulttyq bank naryqty ustap tur, biraq álemdegi jaǵdaı, ásirese geosaıası táýekelder men eksporttyń azaıýy áserin tıgizbeı qoımaıdy. Sondyqtan jyl sońynda dollardyń 550 teńge mańynda bolýy – shyndyqqa jaqyn ári qalypty boljam.
Qazir dollar baǵamyna áser etip otyrǵan negizgi sebep – AQSh-taǵy aqsha-nesıe saıasatyna qoıylatyn talap kúsheıe tústi. Ondaǵy ortalyq bank paıyzdyq mólsherlemeni joǵary ustap otyr, sol sebepti ınvestorlar aqshasyn damýshy elderden shyǵaryp, qaýipsiz aktıv – dollarǵa kóbirek salyp jatyr.
Jyl sońynda ishki naryqtaǵy suranys ta ról oınaıdy. Kóp kompanııa shetelge tólemder jasaıdy, ımporttyq taýarlarǵa da suranys artady. Mundaı kezde dollar baǵasy ýaqytsha ósedi. Sondyqtan 550 teńge deńgeıi – tek ekonomıkalyq emes, sonymen birge naryq úshin psıhologııalyq shek. Qazirdiń ózinde kóp sarapshylar men bıznes ókilderi osy mejeni «jańa qalypty baǵa» retinde qabyldap otyr.
Daıyndaǵan –
Eligimaı TО́ŃKER,
«Egemen Qazaqstan»