Qaıbir jyly Eleke sazynda júrgizilgen qazba jumystary kezinde kóp jádigerdiń ishinen beldiktiń japsyrmasy erekshe kózge túsken. Sol japsyrmadaǵy qaǵannyń quryltaı quryp otyrǵan beınesi realızm stılinde jasalyp, oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine qoıylǵan edi. Quryltaı kompozısııasy bıyl tolyqtyrylyp, qaǵannyń qasyna qos kómekshisi somdaldy.
Belgili arheolog Zeınolla Samashev pen sýretshi, etnograf Qalıolla Ahmetjan jasaǵan bul músinder shynaıy keıipten aýmaıdy. Kóz janarlaryna deıin «tiriltken». 2022 jyly Eleke sazynan tabylǵan beldiktegi japsyrma negizinde jasalyp jatqan kompozısııada túrki qaǵany tórde keńes ótkizip otyr. Astyndaǵy taǵy qos arǵymaqta otyrǵandaı jasalǵan. Al qyzmetshileri bir saty tómennen áldeqandaı hat usynyp tur. Býyp, mór soǵylǵan hat altyn tústes tabaqqa salynǵan. Mýzeı qyzmetkeriniń aıtýynsha, tabaq Mońǵolııadaǵy Orhon-Enıseı ózeni mańynda jerlengen Bilge qaǵannyń memorıaldyq kesheninen tabylǵan negizinde jasalypty.
– Qaǵan kómekshileriniń jańǵyrtpasyn jýyqta mýzeıimizge ákeldik. Biraq munymen kompozısııa aıaqtalǵan joq. Beldik japsyrmasyndaǵy beıne negizinde tolyqtyrylyp otyrady. Ondaǵy sýrette qaǵannyń kómekshileri, qolbasshylary beınelengen, – deıdi oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń tarıhty, arheologııany jáne etnografııany ǵylymı zertteýdi qamtamasyz etý bóliminiń meńgerýshisi Shuǵyla Medelbek.
Tolyqtyrylyp jatqan jańǵyrtpada VII–VIII ǵasyrdaǵy túrkilerdiń quryltaıy beınelenbek. Baıqap qarasaq, qyzmetshileriniń ózi qarapaıym adam bolmaǵan. Olaı deıtinimiz, shapandary jibek matadan tigilip, beldikteri altyn japsyrmalarmen bezendirilgen. Saptama etikteri taza bylǵary. Bir ǵana aıyrmashylyǵy asynǵan qarýlary joq. Tarıhshylardyń aıtýynsha, ol zamanda qaǵannyń aldyna qaı qyzmetker, qaı qolbasshy bolsyn, qarýsyz kirgen. Bul biregeı kompozısııa munymen bitpeıdi. Kúltegindegi jazbalary boıynsha jyl saıyn tolyqtyrylyp otyrady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy