О́z dáýirindegi áıgili sybyzǵyshy, tanymal kúıshiniń biri – Sarmalaı. Onyń azan shaqyryp qoıǵan aty – Sadyq bolsa da, orys baıynyń sharýasyna jegilgendikten, jurt ony Sarmalaı dep atap ketipti.
Sarmalaı kúıshi 1835 jyly qazirgi Batys Qazaqstan oblysy Qaztalov aýdany Taldyqudyq aýylynda dúnıege kelip, 1885 jyly sol aýylda qaıtys bolǵan. Kúıshiniń «Aqsaq qulan», «Bulbul», «Jetim qyz», «Qara jorǵa», «Qońyr buqa», «Nar ıdirgen», «Sansyzbaı», «Shal búrkit», taǵy basqa kúıleri halyq arasynda keń taraǵan.
Qazaq ishinde Sabyr, Sarmalaı, Makar, Sherýbaı, Súleımen sııaqty ataqty sybyzǵyshylardyń esimi el jadynda qalǵan. Árıne, elimizdiń ár jerinde sybyzǵynyń jasalýy, kúılerdiń qurylymy ártúrli bolýy múmkin. Mysaly, Shyǵys Qazaqstanda sybyzǵy úsh oıyqty bolsa, Batys Qazaqstandaǵy aspaptar tórt oıyqty bolyp keledi. Batys óńiri kúıshileriniń arasynda sybyzǵyny da serik etkender az bolmapty. Biraq keıingi kezde bul aspap joıylyp, sırep ketti. Soǵan baılanysty kóptegen sybyzǵy kúıleri de umyt qala bastaǵan.
Ádette sybyzǵy kúıleri sıýjetke qurylady. Sarmalaı tartqan «Bulbul», «Nar ıdirgen», «Boz ingen», «Aqsaq qulan», «Salaýat», «Bátıma», «Muńdy qyz», «Keń jaılaý», «Joqtaý», «Toı bastar», «Ańshynyń zary», «Keńes» sııaqty kúıler de qazaq halqynyń tarıhymen tyǵyz baılanysty. Qazaqtyń kóneden kele jatqan ulttyq aspaptarynan sulý áýenderdi tógiltip, búgingi urpaqqa úzbeı jetkizgen Sarmalaıdaı bir týar sybyzǵyshyny halyq jadynan shyǵarmasy anyq.
О́kinishke qaraı, búgingi tańda elimizde sybyzǵyshylar qatary sırep bara jatqany ras. Osynaý syıqyrly aspaptan saz tókken tanymal kúıshi Sarmalaıdy 190 jyldyǵy qarsańynda eske alyp, osy maqalany jazýdy uıǵardyq.
Qydyr HARESULY,
jýrnalıst
Batys Qazaqstan oblysy