Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Álıevtiń Qazaqstanǵa memlekettik sapary aıasynda Taraz jáne Qazaq qalalary arasynda baýyrlastyq qatynas ornatýǵa qatysty hattamaǵa qol qoıyldy. Osylaısha, baıyrǵy turǵyndarynyń tarıhy sonaý qazaq dalasynan tamyr tartatyn Qazaq qalasy rýhanı turǵydan elimizge taǵy bir taban jaqyndaı tústi.
Ázerbaıjannyń bul qalasynyń Qazaq atalýy kezdeısoq jaǵdaı emes. Erekshe ataýy bar bul qalanyń tarıhyn elimizdiń Ázerbaıjandaǵy elshisi Álim Baıel aıtyp berdi.
«Qazaq – Ázerbaıjannyń ásem qalalarynyń biri, ol Grýzııa men Armenııa shekarasyna jaqyn ornalasqan. Biz osy ataýdyń etımologııasyna qatysty shaǵyn zertteý júrgizip, qyzyqty derekterge tap boldyq. XVI ǵasyrdyń basynda ázerbaıjan-parsy bıleýshisi shah Ismaıl men Muhammed Shaıbanı han arasynda soǵys bolǵan. Al Muhammed Shaıbanı qazaq hany Qasymnyń bóleci bolǵandyqtan Qasym han oǵan kómekke jasaq jibergen. Shaıqasta tutqynǵa túsken qazaq jaýyngerlerin shah Ismaıl Kavkazǵa qonystandyrǵan. Sol kezden bastap qazaq batyrlary oryn tepken bul óńir «Qazaq» dep atalyp ketken», deıdi elshi.
Onyń aıtýynsha, búginde Ázerbaıjannyń soltústik-batysynda Qazaq aýdany men Qazaq qalasy bar. Qazaq aýdanynda antropologııalyq turǵydan qazaqtarǵa uqsaıtyn adamdardy osy kúnge deıin kezdestirýge bolady eken.
«Máselen, ázerbaıjandyq tuńǵysh áskerı ushqysh Farrýh Aǵa Gaıbovtyń sýretine kóz salsańyz, jetkilikti. Qazaq aýdany – Ázerbaıjanda qurt ázirlenetin jalǵyz aımaq. Sondaı-aq mundaǵy turǵyndar jylqy malyn erekshe jaqsy kóredi jáne ózderiniń aqyndaryn – ashyqtardy qatty qadirleıdi. О́r minezdi bolyp keledi», dedi elshi Á.Baıel.
Osynyń barlyǵyn eskere kele, qos tarap Qazaq qalasynyń kóne Tarazben baýyrlas, dos bolǵanyn jón sanap otyr. Sebebi Taraz – XV ǵasyrda Qazaq handyǵy qurylǵan óńirde ornalasqan. Bul qutty qadam baýyrlas halyqtardy odan saıyn jaqyndata túseri sózsiz.
Elimizdiń Ázerbaıjandaǵy elshisi Á.Baıel Ázerbaıjan jerinde ortaq tarıhymyzdy aıǵaqtaıtyn kóptegen toponım bar ekenin de atap ótti. Máselen, Qypshaq jáne Jalaıyr dep atalatyn eldi mekender bar eken jáne de saqtarmen baılanysty ataýlar da kezdesedi.