Jasandy ıntellektiniń kerneýi kún saıyn kúsheıip keledi. Adamzat aqparatty sandyqqa emes, sandyq algorıtmge júktep, jeke derekterin jasandy ıntellektige amanattaı bastady. Bul úrdistiń qanshalyqty qaýipti ıá qaýipsiz ekenin sıfrlyq kommýnıkasııalar salasynyń zertteýshisi Aıgúl Ahmetovadan surap bildik.
– Búginde jasandy ıntellekt tek tehnologııa emes, adam ómiriniń bólshegine aınaldy. Degenmen, ol bizdiń ortaq jadymyzǵa – adamzat esteligine qalaı yqpal etip otyr?
– Iá, rasynda da, jasandy ıntellekt endi tek esepteý quraly emes, esteliktiń jańa tasymaldaýshysy. Buryn biz aqparatty óz qolymyzben jazyp, saqtaıtynbyz. Endi bul prosesti algorıtmder atqaryp otyr. Qaı jańalyq elenedi, qandaı derek saqtalady, ne umytylady – sonyń bárin avtomatty júıeler sheshedi. Osylaısha, jasandy ıntellekt bizdiń collective jadymyzdy qalyptastyryp jatyr.
– Buryn tarıhty adamdar jazatyn. Endi tarıhtyń avtory – algorıtm degen túsinik úreı týdyrmaı ma?
– Bul – jańa shyndyq. Ár dáýir óz shejireshisin týdyrady. Búginde algorıtm – sol shejireshiniń jańa túri. Alaıda algorıtm shyndyqty emes, tanymaldyqty ólsheıdi. Ol úshin eń basty ólshem – qaralym men reaksııa. Al máni bar, biraq az kórilgen dúnıeler kóleńkede qalyp jatady. Eń úlken qaýip – aqparattyń joǵalýy emes, mańyzdysynyń elenbeı qalýy.
– Iаǵnı, kún saıyn jasap jatqan aqparattyń basym bóligi erteń umyt qalady degen sóz be?
– Dál solaı. MIT Center for Digital Humanities zertteýine sáıkes, 2030 jylǵa qaraı 2010-jyldary jasalǵan sıfrlyq kontenttiń shamamen 40 paıyzy izdeý júıelerinen joǵalýy múmkin. Ol óshirilmeıdi, biraq algorıtm ony endi kórsetpeıdi. Bul – jańa qubylys: aqparat bar, biraq oǵan jol jabyq. Iаǵnı, ol bizdiń ortaq esteligimizden birjola túsip qalady.
– Mundaı jaǵdaıda shyndyqty kim saqtaı alady?
– Shyndyqty saqtaý – adamnyń mindeti. Jasandy ıntellekt bizge kómektesedi, biraq ol sezim men maǵynany túsine almaıdy. Ol faktini este saqtaıdy, biraq onyń mánin sezbeıdi. Sondyqtan biz tehnologııany shynaıylyqtyń ornyna emes, maǵynany ashýǵa múmkindik beretin qural retinde qabyldaýymyz kerek.
– Siz jıi aıtatyn «sıfrly esteliktiń etıkasy» degen uǵymnyń máni nede?
– Bul – jańa mádenı jaýapkershilik. Biz sıfrly keńistikte tek aqparat saqtap qana qoımaı, onyń maǵynasyn da saqtaýǵa tıispiz. Bolashaqta «sıfrly estelik kýratory» degen jańa mamandyq paıda bolýy múmkin. Bul – derekterdiń qaýipsizdigine emes, olardyń rýhanı jáne mádenı mánine jaýap beretin maman.
– Bolashaqta adam men jasandy ıntellekt arasyndaǵy tepe-teńdik saqtala ma?
– Eger adam ortalyqta qalsa – saqtalady. Jasandy ıntellekt este saqtaýǵa kómektesedi, biraq ne este qalýy kerek ekenin adam sheshedi. Adamsyz estelik – jaı ǵana málimet. Maǵyna men jaýapkershilik tek adamǵa tán.
– Sizdińshe, bolashaq tarıhynyń sapasy nemen ólshenbek?
– Sanymen emes, mánimen. Bolashaq tarıhy kim kóp jazdy, kim kóp bólisti degenmen emes, kim shyndyqty saqtaı aldy degenmen ólshenedi. Sıfrly ǵasyrda da eń qundy estelik – adamnyń júregi men esinde qalǵan dúnıe.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Abzal MAQASh,
«Egemen Qazaqstan»