Mal dárigeriniń baıyrǵy mártebesi kelmeske ketkendeı. О́ıtkeni veterınar mamannyń beıneti qalyń, jalaqysy mardymsyz. Bul endi jer-jerdegi másele. Máselen, bizdiń óńirde 100-ge tarta mal dárigeri jetispeıdi. Memleket basshysy veterınarııa salasyn reformalaý men sıfrlandyrý qajettigin Joldaýda qadap aıtqan bolatyn. Alaıda atalǵan salanyń aınalasyndaǵy shıkiliktiń kóptiginen bolar, kadr tapshylyǵy kóp sharýanyń sheshilýine kedergi bolyp otyr.
Qaraǵandy oblysy veterınarııa basqarmasynyń málimetinshe, 900-ge jýyq veterınar maman bar kórinedi. Al bos jumys ornynyń sany 97 eken.
«Jalaqynyń tómendigi, uzaqmerzimdi oqytý men (basqa mamandyqtarmen salystyrǵanda bakalavrdyń oqý merzimi – 5 jyl) jumystyń aýyrlyǵy veterınar mamandyǵynyń mártebesin tómendetip otyr. Osy máselelerdi sheshý úshin oblys basshylyǵy mamandardyń jalaqysyn kóterýge baǵyttalǵan birqatar shara qabyldady. «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy sheńberinde jas mamandarǵa jeńildetilgen turǵyn úı nesıesi men kóterme járdemaqy beriledi», deıdi veterınarııa basqarmasy basshysynyń orynbasary Qaıyrbek Tursynbekov.
Jalpy, mal dárigeriniń aılyǵy aýyldaǵy eń tómen jalaqy retinde sanalady. Qaýipti eńbek jaǵdaıy úshin qosymsha 35-50 paıyz ústemeaqysyn qosa eseptegende, veterınar dáriger 200-210 myń teńge qolyna alady. Veterınarlyq feldsherdiń jalaqysy – 180 myń teńge, veterınarlyq sanıtardiki – 150 myń teńge.
«Osy bir mardymsyz jalaqy úshin jastar tańnan keshke deıin maldan qan alyp, tańbalap, syrǵa salǵysy kelmeıdi», deıdi Qaıyrbek Serikuly.
Eńbek ardageri, veterınarııa salasynda 45 jyl qyzmet etken Amanjol Túsipbaev «mal dárigerinde jaýapkershilik bar, mártebe joq» dep kúıinedi. «Mal sharýashylyǵynda tikeleı eńbek etetin veterınarlardyń esil eńbegi kózge kórine bermeıtin mańyzdy maıdan» deıdi.
«Uzaq jylǵy eńbek jolymda qysy-jazy, jaýyn-shashynda maldyń sońynda júrip, juqpaly indetpen kúresken kúnder kóp boldy. Halyq bile bermeıdi, veterınar maman tek aýyrǵan maldy emdemeıdi, ol adamǵa juǵatyn asa qaýipti aýrýlardyń aldyn alady, azyq-túlik qaýipsizdigine de kepil bolady. Soǵan qaramastan veterınarııa salasy jyl ótken saıyn shetqaqpaı kórip keledi. Qazir mal dárigeriniń mártebesi túkke turǵysyz kúıde. Nege? Birinshiden, veterınardyń moınyna artylatyn jaýapkershilik óte aýyr. Brýsellez, sibir jarasy, qutyrma sekildi zoonozdy aýrýlar – tek malǵa emes, adam ómirine de qaýipti. Osyndaı aýrý taraǵan jaǵdaıda eń aldymen maıdannyń aldyńǵy shebinde veterınarlar turady. Alaıda jalaqy tómen. Keıbir eldi mekenderde arnaıy kıim, zamanaýı qural-jabdyq, kólik máselesi de sheshimin tappaǵan. Muǵalim men dárigerdiń mártebesi zańmen qorǵalady. Al mal dárigeri she? Eger veterınarlyq júıe álsirese, ol mal sharýashylyǵyna, demek, aýyl ekonomıkasyna, tipti eksport áleýetine de áser etedi», deıdi A.Túsipbekov.
Byltyr Myńjasar Ádekenov atyndaǵy Qarqaraly aýylsharýashylyq kolledjinde veterınarııa mamandyǵyn 12 talapker ǵana támamdaǵan. Kolledj dırektory Arǵyn Eleýsizovtiń aıtýynsha, qazir solardyń 7-eýi ǵana mamandyǵy boıynsha jumysqa ornalasty. Abaı kópsalaly kolledji dırektorynyń mindetin atqarýshy Iýlııa Aglıýlınanyń aıtýynsha, byltyr atalǵan oqý ornynan 24 veterınar mamany oqyp shyǵypty. Onyń 18-i dıplommen eńbek etip júrgen kórinedi. Bıyl bul mamandyqqa 26 stýdent túsken.
«Vetqyzmetti Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń quramynan alyp, jeke qurylym qylyp qurý kerek. Ol úshin jergilikti ákimderdiń quzyretin kóterý, jergilikti ózin-ózi basqarý júıesi, «Jeke qosalqy sharýashylyq týraly» zań, mal sanaǵyn mindetteý, eldi mekenderde mal ustaý normatıvin engizý, ár aýylda mal soıý beketin ashý, mal baǵymyn baqylaý fýnksııasy, jaıylymdyq jer zańyna ózgeris, ýchaskelik polısııa ókilettigin kóterý sekildi máseleler qosa sheshilý kerek dep oılaımyn. Veterınarlyq qyzmettiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý, turǵyn úıi, jumys orny, kóligi, arnaıy kıimi, eńbekaqysy, áleýmettik jaǵdaıy óz aldyna. Mal dárigerine menshik túrine qaramastan barlyq mal ustaýshyny teksere alatyndaı jáne ákimshilik hattama toltyratyn ókilettik berý kerek», deıdi agrosarapshy Nıqanbaı Imanǵalıuly.
Aýyldaǵy mal dárigerleriniń telefony damyl tappaıdy. Biri «jylqym jaraqattanyp qaldy» dep habarlassa, endi biri anyqtama jazyp berýin ótinedi. Kóktemniń tóbesi kórinisimen mal dárigeri eldiń qorasynan shyqpaı eńbek etedi. Eńbegi adal mamandardyń mańdaı ter aqysyn laıyqty tóleıtin jáne mártebesin qaıtaratyn kez jetti dep bilemiz.
Qaraǵandy oblysy