Halyqaralyq arhıvter keńesi (MSA) Bas assambleıasynyń prezıdenti Joze Kırps «ICA Barcelona 2025» Kongresi aıasynda ótken jıynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti arhıviniń strategııalyq mańyzyn erekshe atap ótti.
Bıyl jazda ICA prezıdenti Joze Kırps resmı saparmen Astana qalasyna kelip, Prezıdent arhıviniń qyzmetimen tanysqan edi. Sapar barysynda ol jas mamandarmen kezdesip, sıfrlyq transformasııa dáýirindegi arhıv isiniń damý baǵyttaryn talqylap, Qazaqstannyń arhıv qorlaryn sıfrlandyrý jáne tarıhı qujattarǵa qoǵamnyń qoljetimdiligin arttyrý jónindegi bastamalarǵa erekshe nazar aýdarǵan bolatyn.
Joze Kırps halyqaralyq jıynda sol sapary týraly sóz qozǵap, bul kezdesý arhıv isin damytýǵa úles qosatyn mekemelermen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵanyn jetkizdi.
«Bul is-sharalar MSA-nyń strategııalyq mıssııasyn kúsheıtip, arhıvterdiń halyqaralyq bedelin arttyrýǵa múmkindik berdi. Sondaı-aq álem arhıvshileriniń kásibı sheberligi men óz isine adaldyǵy týraly túsinikti keńeıtti», dedi Joze Kırps.
Sonymen qatar MSA prezıdenti keıingi bir jyldaǵy jumys nátıjelerin de baıandady.
«Bizdiń maqsatymyz – ICA-ny zamanaýı, nátıjege baǵyttalǵan jáne múshelerine naqty qoldaý kórsetetin uıymǵa aınaldyrý. Bul baǵytta uıym músheleriniń yntymaqtastyǵyn kúsheıtip, olardyń belsendi qatysýyna jaǵdaı jasap jatyrmyz», dedi ol.
MSA prezıdenti uıymnyń jyldyq jumysy týraly baıandap, aldaǵy josparlarymen bólisti. Bıylǵy otyrysta 30-ǵa jýyq másele qaraldy.
Sondaı-aq Ispanııanyń Barselona qalasynda ótip jatqan Halyqaralyq arhıvter keńesiniń (ICA) «Knowing Pasts, Creating Futures» taqyrybyndaǵy is-sharasy aıasynda «Arhıv isindegi jasandy ıntellektiniń róli» taqyryby talqylandy. Atalǵan sessııany Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti arhıviniń dırektory Álııa Mustafına júrgizdi. Oǵan Qytaı, AQSh, Kolýmbııa, Nıgerııa jáne Qazaqstannan barǵan jetekshi sarapshylar qatysyp, óz tájirıbelerin bólisip, zertteý nátıjelerin usyndy.
Talqylaý barysynda qatysýshylar jasandy ıntellektiniń arhıv isine jáne arhıvtik murany saqtaýǵa áseri týraly pikir almasty. Sondaı-aq JI tehnologııalaryn qujat aınalymy men arhıv salasyna engizý kezinde týyndaıtyn kásibı jáne etıkalyq máseleler de sóz boldy. Onda JI-diń arhıv mamandarynyń bolmysyna yqpaly, generatıvti tehnologııalardyń ekologııalyq saldary, damýshy elderdegi arhıvshilerdiń sıfrlyq ózgeristerge daıyndyǵy jáne mashınalyq oqytýdyń arhıvtik qujattardy saqtaý áleýeti sııaqty ózekti taqyryptar qamtyldy.
Álııa Mustafına Qazaqstanda jasandy ıntellekt tehnologııalaryn damytýǵa erekshe mán berilip otyrǵanyn atap ótti. Bul tehnologııa memlekettik basqarýdy jańǵyrtýdyń jáne tarıhı murany uzaq merzimge saqtaýdyń mańyzdy tetigine aınalyp kele jatqanyn aıtty.
«Arhıv salasy kásibı turǵydan alǵanda tehnologııany qazir seriktes dep qabyldaıtyn ýaqytqa jetti. Bizdiń mindetimiz – jasandy ıntellektini jaýapkershilikpen qoldanyp, tıimdi jumys isteý. Eń bastysy, tarıhı jady men adamı qundylyqtarǵa qurmetpen qaraýdy umytpaýymyz kerek. Biz ICA Kongresi sııaqty halyqaralyq forýmdarǵa qatysý arqyly álemdik tájirıbeni meńgerip qana qoımaı, óz ustanymymyzdy bildiremiz ári kásibı baılanystardy nyǵaıtamyz», dedi Álııa Mustafına.
Sessııaǵa álemniń túkpir-túkpirinen 200-den astam maman qatysty. Qorytyndysynda qatysýshylar jasandy ıntellekt adamdy almastyrmaıtynyn, biraq onyń jumys tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti.
Aıta ketsek, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń arhıvi 2023 jyldyń aqpan aıynan bastap Halyqaralyq arhıvter keńesiniń tolyqqandy múshesi. Arhıv sheteldik áriptestermen tyǵyz baılanys ornatyp, otandyq tájirıbeni álemdik qaýymdastyqqa tanystyryp keledi.