Kendi ólke kórkeıip keledi

Qazirde Qarajal qalasy men odan jetpis shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Jáırem kentinde turǵyndardyń ómir súrýine barynsha qolaıly jaǵdaı jasalyp, ınfraqurylymdy damytý baǵytynda júıeli jumys júrgizilip jatyr.

Infraqurylym damytýǵa jyl saıy­n qomaqty qarajat bólinedi. Qalaishilik, kentishilik joldardyń jaǵdaıy birshama jaqsy, 75%-dy quraıdy. Halyq aýyzsýmen qamtamasyz etilgen. Qarajal qalasyndaǵy káriz jelilerin qaıta jańǵyrtý jumystary josparǵa saı júrgizilip keledi. Jobanyń jalpy quny 3 mlrd 580 mln teńgeden asady. Qurylys jumystaryn «AGS-PLAST» JShS atqaryp jatyr. Tehnıkalyq qadaǵalaýshy – «Ásem-Qurylys-Qyzylorda» JShS, avtorlyq qadaǵalaýshy – «Jetisu Project» JShS. Jumys aıaqtalýǵa jaqyn. Barlyǵy 491 káriz qudyǵy ornatylyp, 27 shaqyrymnan astam káriz jelisi salyndy. Shamamen alty shaqyrymy qaldy. Sondaı-aq bıologııalyq, mehanıkalyq tazalaý qondyrǵysy (KOS) ornatylyp, jabdyqtardy montajdaý kezeńinde tur.

Oblys ortalyǵy Jezqazǵan, sondaı-aq Qaraǵandy qalalaryna jolaýshylar tasymaly turaqty jolǵa qoıylǵan. Qala, kentishilik tasymal áleýmettik mańyzy bar úsh marshrýtpen qamtylǵan. Aqtaı, Stansıonnyı shaǵyn aýdandarynyń halqyn mobıldi baılanyspen qamtamasyz etý maqsatynda eki antennalyq-machtaly stansa ornatylyp, búginde «KarTel» JShS jumys júrgizilip jatyr. Qalada «Bılaın», «Altel», «Tele-2» operatorlary qyzmet etedi. Internet qyzmetin «Qazaqtelekom» AQ, «Transtelekom» JShS kórsetedi.

Qala men kentti abattandyrý jumystary basty nazarda. Jáırem kentinde Asatov kóshesindegi saıabaq, Qarajal qalasynda Táýelsizdik kóshesindegi saıabaq abattandyryldy.

Jergilikti turǵyndardyń turmysyn jaqsartý maqsatynda bıyl qala men kent aýmaǵynda alty iri ınfraqurylymdyq joba júzege asyrylady. Kópqabatty turǵyn úılerge, jeke turǵyn úı qurylysyna ınje­ner­lik-kommýnıkasııalyq jeliler tartylyp jatyr. Qarajal qalasynda 25, 12-shaǵyn aýdandaryndaǵy kópqabatty úılerge jylý, sý, elektr, káriz júıeleri júr­­gi­zi­lip, mo­dýldik qazandyqtar ornatyldy. Joba­lardyń ortasha daıyndyq deńgeıi – 80%.

Sonymen qatar qala men kentte jeke turǵyn úı qurylysyna arnalǵan jańa ınjenerlik jeliler, jol, sý, elektrmen jabdyqtaý júıeleri tartylyp jatyr. Bul baǵyttaǵy jumystar turaqty baqylaýǵa alynǵan. Jobalar tolyq iske asqanda, júzdegen otbasyna jańa jer telimderi berilip, turǵyn úı salýǵa jaǵdaı jasalady.

Turǵyndardy baspanamen qamtamasyz etý maqsatynda keıingi tórt jylda Qarajal qalasynda 25-shaǵyn aýdandaǵy 4, 22, 15-úıler, Táýelsizdik kóshesindegi 12-úı, Kenshiler kóshesindegi 37-úı mekenjaıynda ornalasqan bes úı qalpyna keltirilip, turǵyndar qonystandy. Táýelsizdik kóshesindegi 12-úıdegi páterler kezekte turǵandarǵa bólinip beriledi. 2024–2025 jyldar aralyǵynda 130 páter satyp alynyp, turǵyn úı alýǵa kezekte turǵan azamattarǵa tabystaldy.

Qarajal qalasy men Jáırem kentiniń kóshelerin jaryqtandyrý, baǵandar ornatý jumysynda irkilis joq. Jaryqtandyrý baǵandarynyń sany 1 064 danany quraıdy. Bıyl 25 mln teńgege 94 baǵan ornatyldy. Transformatorlyq qosalqy stansalardyń jaı-kúıin eskere otyryp, endigi kezekte qosalqy stansalar ornatylyp, kóshe jaryǵynyń elektr júıeleri men baǵandaryn kútip ustaý jumystary baqylaýda bolady.

Turǵyndardy sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etý jumysy 2018 jyldan bastalyp, ótken jyly Aqtaı aýylynyń sý jelisi iske qosylyp, aýqymdy jumys aıaqtaldy. Sonyń nátıjesinde Qarajal–Jáırem óńiriniń halqy 100% sapaly aýyzsýymen qamtamasyz etildi.  

Qarajal qalasy men Jáırem kentin gazdandyrý jobasy 036 «Gaztransporttyq júıeni damytý» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp jatyr. Jobanyń jalpy quny – 17,9 mlrd teńge, tapsyrys berýshi – oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy. Qurylys jumystaryna jaýap­ty – «Álııa-Servıs» JShS. Qurylys sáýir aıynda bas­taldy. Qazirde jobanyń bıylǵa josparlanǵan jumysy tolyq oryndaldy. «Jáırem–Qarajal» baǵytynda 25,6 km, Jáırem kenti men «GRE», «Saıajaı» shaǵyn aýdandarynda 32 km gaz jelisi tartylyp, barlyǵy 57,8 km qubyr salyndy. Áli de qosymsha 5 mlrd teńge kóleminde qarjy qajet, sebebi merdiger uıym jospardan artyq 1,6 mlrd teńgege jumys oryndaǵan.

– «Qarajal–Atasý» avtojoly 2025 jylǵy maýsymda oblystyq kommýnaldyq menshikten respýblıkalyq menshikke berildi. 2025 jylǵa respýblıkalyq bıýdjetten 798,7 myń teńge qarajat bólindi. Qazir 28 shaqyrym joldyń 19 shaqyrym betki qabatyna asfaltbeton tóseldi. Qalǵan toǵyz shaqyrymda jumystar jalǵasyp jatyr. Kópirdiń qurylys jumysy tolyq aıaqtalǵan. Bıýdjetti naqtylaý kezinde qarjylandyrýdy 2,0 mlrd-qa deıin ul­ǵaıtýdy kózdep otyrmyz. Jumys keler jyly aıaqtalady degen senimdemiz. Osy jumystarǵa 3,7 mlrd teńge josparlandy, – deıdi Qarajal qalasynyń ákimi Aıqyn Eleýsizov.

«Qarajal–Qylysh» avtojolynyń uzyndyǵy – 13 shaqyrym. Ortasha jóndeý jumystarynyń shartty quny 909 667,4 myń teńgeni qurady. Qarjynyń 281 863,0 myń teńgesi oblystyq bıýdjetten, 627 804,4 myń teńgesi jergilikti bıýdjetten bólindi. Nátıjesinde, 13 shaqyrym jol tolyq jóndeldi.

Áleýmettik mańyzy bar nysandarǵa kelsek, bıyl Qarajal qalasynda kópfýnk­sıonaldy ortalyqtyń qurylysy bastaldy. Ortalyqtyń qurylysy belgilengen kestege saı júrgizilip keledi. Ekiqabatty zamanaýı ǵımaratta 200 oryndyq májilis zaly, óner mektebi (mýzyka, beıneleý, horeografııa baǵyttary), sondaı-aq balalar shyǵarmashylyǵy men robottehnıka úıirmeleri ashylatyn bolady. Jobanyń jalpy quny – 1,6 mlrd teńge, qurylys jumystaryn «Astana Premıým Qurylys» JShS júrgizip jatyr. Bıylǵa bólingen 280 mln teńge tolyq ıgerilip, irgetas quıý jumystary oryndaldy. Qalǵan jumystardy jalǵastyrýǵa 1,28 mlrd teńge kóleminde qarjy qajet. Osy baǵytta oblystyq bıýdjetten qosymsha qarjylandyrý máselesi qarastyrylyp jatyr.

Bıyl Muz aıdynynyń qurylysy da bas­taldy. Jobada birqabatty ǵımarat salý, muz aıdynyn, kıim aýystyrý, jýynatyn bólmelerdi, ákimshilik-sharýashylyq oryndaryn jabdyqtaý kózdelgen. Aıdynnyń jabyndysy – sıntetıkalyq muz, bul jyl boıy paıdalaný men tómen tehnıkalyq shyǵyndy qamtamasyz etedi. Merdiger – «Astana Premıým Qurylys» JShS. Jobanyń quny – 758,2 mln teńge.

Stansıonnyı shaǵyn aýdanyndaǵy jańa mektep nysanyn merdiger mekeme jyldyń sońyna deıin bitirýdi kózdep otyr.

Temirjol vokzaly ǵımaratynyń jóndeý jumystaryna tapsyrys berýshi – «Qazaqstan temir joly» UK» AQ, merdiger – «Astana Premıým Qurylys» JShS, tehnıkalyq qadaǵalaýshy – «Nuraıservıs» JShS. Bólshekteý jumystary 100% aıaqtalǵan, ishki qabyrǵalardy qalaý 80%, parapet ornatý  75%, kireberis arkalaryn montajdaý 50% deńgeıinde. Syrtqy qaptaý, shatyr jabý jumystary jeltoqsan aıynda aıaqtalady, ishki árleý men abattandyrý jumystary 2026 jyly jalǵasady.

Jalpy, qala men kentte barlyq nysan jónindegi jumys belgilengen josparǵa saı júrgizilip jatyr.

Ulytaý oblysy