Elimizde otbasy ınstıtýtynyń bedelin arttyrý maqsatynda aýqymdy jumys atqarylyp jatyr. Soǵan qaramastan otbasyndaǵy keıbir túıtkildi máseleler áli de tyıylmaı turǵany anyq.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jumysyn júıeleý qajettigin naqty tapsyrǵany barshamyzǵa málim. «Otbasyndaǵy turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jumysynyń tıimdiligin arttyrýǵa erekshe nazar aýdarý kerek. Statıstıka kóńil kónshitpeıdi. Keıingi eki jarym jylda úıdegi zorlyq-zombylyqtyń saldarynan 300 adam kóz jumdy. Densaýlyqqa aýyr zııan keltirýdiń 878 faktisi jáne ortasha zııan keltirýdiń 808 faktisi tirkelgen. Osyndaı quqyq buzýshylyqtar boıynsha 37 myńnan asa adam ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy», degen Memleket basshysynyń eki jyl burynǵy sózi talaıǵa oı salǵany túsinikti. Prezıdent pármenimen ótken jyly otbasylyq zorlyq-zombylyqqa qarsy zańǵa da qol qoıyldy.
Qalaı desek te, bılik elimizde teńdik pen zań ústemdigi qaǵıdattaryna basymdyq beretinin anyq kórsetti. Elimizde quqyq buzýshylyqqa múldem tózbeýshilikti qalyptastyratyn zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý arqyly jańa qadamǵa bardy. Sodan keıingi atqarylǵan jumys kóńil kónshite me? О́ńirde jaǵdaı qalaı?
«2025 jyly otbasylyq-turmystyq qatynastar salasynda tirkelgen qylmys sanynyń óskeni baıqalady. Mysaly, osy jyldyń úshinshi toqsanyndaǵy málimetter boıynsha 145 qylmys tirkeldi. Bul 2024 jylǵa qaraǵanda 43,6 paıyzǵa kóp. Statıstıkalyq kórsetkishterdiń ósýi qylmystyń naqty kóbeıýimen qatar, qylmystyq jáne ákimshilik zańnamalarǵa engizilgen ózgeristermen de baılanysty ekenin atap ótý qajet. Buryn jeńil dene jaraqatyn keltirý jáne uryp-soǵý faktileri Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 73-1 jáne 73-2 baptary boıynsha ákimshilik quqyq buzýshylyq retinde qarastyrylǵan (2024 jyly tıisinshe 444 jáne 664 jaǵdaı tirkelgen). 2024 jylǵy 15 maýsymnan bastap osy áreketterdiń qylmystyq quqyq buzýshylyqqa jatqyzylýy sebepti olar qylmystyq quqyq buzýshylyqtar sanatyna aýystyryldy. Bul tirkeý jáne esep júrgizý tártibiniń ózgerýine alyp keldi», deıdi oblystyq Polısııa departamenti Jergilikti polısııa qyzmet basqarmasynyń otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres mamandandyrylǵan bóliminiń basshysy Dılıafrýz Kınjehanova.
Onyń aıtýynsha, Prezıdent tapsyrmasyn júzege asyrý maqsatynda polısııa departamentindegi bul bólim osy jyldyń qańtar aıynda qurylǵan. Mundaǵy mamandardyń negizgi mindeti otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq derekterin anyqtaý, aldyn alý jáne toqtatýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar zardap shekkenderdiń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaýǵa basymdyq beredi.
«Salystyrý úshin aıtsaq, 2024 jyly Qylmystyq kodekstiń 106, 107, 120, 102, 108-1, 109-1, 293, 378 jáne 380-baptary boıynsha 101 qylmys tirkelse, 2025 jyly bul kórsetkish 145-ke jetti. Sondaı-aq 2025 jylǵy úshinshi toqsanda Polısııa departamentine otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa baılanysty 4 163 aryz jáne ótinish túsken (2024 jyly – 3 914). Onyń ishinde 1 364 ótinish rastalmaǵan jáne tergeý nysanyn toqtatý negizinde jabylǵan, al 2 799 is boıynsha prosessýaldyq sheshimder qabyldanǵan», deıdi D.Kınjehanova.
Bólim basshysynyń aıtýynsha, 793 jaǵdaı maskúnemdik, 662 jaǵdaı qarjylyq-turmystyq qıyndyqtar, 596 jaǵdaı qyzǵanysh sezimi saldarynan bolsa, 412 jaǵdaıǵa týystar arasyndaǵy janjal sebep bolǵan, al balalardy tárbıeleý men qamqorlyq máselelerinen týyndaǵan burynǵy erli-zaıyptylar arasyndaǵy daý-damaı 323 derekti quraǵan.
Keıingi jyldary názik jandylar arasynda tirkelgen sýısıd jaǵdaıy da jan túrshiktiredi. Otbasylyq jáne áleýmettik máseleler de áıelderdiń janyn aıazdaı qarıtyn shyǵar. Kim bilsin? Áıtpese, adam balasy óz-ózine erikkennen qol salmasa kerek.
«2025 jyldyń 9 aıynyń qorytyndysy boıynsha Jambyl oblysynda áıelder arasynda 24 sýısıd jaǵdaıy tirkeldi (2024 jyly – 36). Onyń ishinde 19 jaǵdaı qaıǵyly jaǵdaımen aıaqtalsa, beseýi óz-ózine qol jumsaý áreketi retinde tirkeldi. Bul kórsetkishtiń tómendegenin bildiredi», deıdi bólim basshysy.
Arnaıy qurylǵan bólimsheniń qyzmetkerleri sýısıdke ıtermelegen nemese psıhologııalyq qysym jasaǵan tulǵalardy anyqtaýǵa qoldan kelgenshe kúsh salyp jatyr. Profılaktıkalyq sharalar da der kezinde qolǵa alynǵan. Soǵan qaramastan sońy ókinishke alyp keletin derekter tirkelip jatqany tolǵandyrmaı qoımaıdy.
Osy jyly ashylǵan bólim basshysynyń aıtýynsha, úshinshi toqsanda óńirdegi daǵdarys ortalyqtaryna 85 áıel, 233 bala ornalastyrylǵan. Ondaǵy qyzmetkerler kelýshilerge zańdyq, psıhologııalyq áleýmettik qyzmetter usynypty. Al senim telefonyna habarlasqan 1 375 áıel qajettiligine saı kómek suraǵan. Budan ózge de birshama jumys atqarylǵan.
Keıingi ýaqytta Jambyl oblysynda jurttyń janyna batqan jaısyz oqıǵalar jıi tirkele bastaǵany belgili. Jańa oqý jylynyń alǵashqy aıyndaǵy úsh birdeı jasóspirimniń qaıǵyly oqıǵasy jergilikti atqarýshy bılik ókilderin dúr silkindirdi. О́ńir basshysy Erbol Qarashókeev salaǵa jaýapty orynbasary Serik Sálemovke sógis túrindegi tártiptik jaza qoldansa, birneshe sheneýnik qatań sógis alǵan edi.
Jalpy, óńirdegi jasóspirimder arasyndaǵy oqıǵalar, áıelder arasyndaǵy sýısıd, otbasylyq zorlyq-zombylyq derekteri kimdi de bolsyn, tolǵandyrmaı qoımaıdy. Árıne, bul – qoǵamdyq problema. Bári de otbasylyq tálim-tárbıemen ushtasyp jatyr. Dese de, jergilikti atqarýshy bılik ókilderiniń de moınyna artylǵan jaýapkershilik júgi aýyr.
О́ńir basshysynyń orynbasary Serik Sálemov jasóspirimder arasyndaǵy júktiliktiń aldyn alý boıynsha qoldan kelgenshe jumys isteýge bekinip otyr. «Jol kartasyn» ázirleý arqyly qoǵamda oryn alǵan osyndaı ózekti máselelerdi boldyrmaýǵa kúsh salýǵa nıetti sekildi. Alaıda jaqynda ǵana basshysynan «sógis» alǵan orynbasar moıynǵa artylǵan jaýapkershilik júgin oıdaǵydaı alyp júre ala ma, joq pa? Qalaı bolǵan kúnde de Jambyl óńirindegi ózekti máseleler nazarymyzdan tys qalmaq emes.
Jambyl oblysy