«Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn» degen naqyldy babalarymyz ekojúıeniń tepe-teńdigin tereń túsingendikten aıtsa kerek. Sol turǵyda «Semeı ormanynyń» memlekettik tabıǵı rezervatynyń jóni bólek. Tabıǵat baılyǵyn ot pen otaýdan qorǵaý óz aldyna, onyń genetıkalyq tuqym qoryn saqtaý da mańyzdy másele.
Byltyrdan beri Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti Dúnıejúzilik qormen birlesip elimizdegi landshafttardy turaqty qalpyna keltirýdi qolǵa aldy. Qazir álemde ósimdikterdiń bıoalýantúrliligin saqtaýǵa arnalǵan aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń, tabıǵı floranyń, jemis-jıdek, taǵy da basqa ósimdikterdiń myńnan asa tuqym qory bar. Elimiz keıingi onjyldyqta ormandardyń azaıýy, ormannyń tabıǵı alýan túrliliginiń joıylý problemasymen betpe-bet kelip otyr. Degenmen elimizde ormandy qalpyna keltirý, ekojúıeni saqtaýda mańyzdy aǵash, tal túrleri tuqymdarynyń resýrstary mol ekenin aıtady mamandar.
«Búkilqazaqstandyq aǵash otyrǵyzý kúni» ekologııalyq aksııasy aıasynda Semeı qalasyndaǵy Beıbitshilik aralynda orman tuqymbaǵy ashyldy. Oǵan oblys ákimi Berik Ýálı, «Semeı ormany» revervatynyń qyzmetkerleri, sala mamandary men belsendi jastar qatysty.
Tuqymbaqtyń jalpy aýmaǵy 100 gektardy quraıdy. Qurylysy 2026 jylǵy jeltoqsanda aıaqtalady dep josparlanyp otyr. Tuqymbaqta qylqan japyraqty jáne japyraqty aǵashtardyń egistik alańy, jabyq tamyr júıesine arnalǵan konteınerlik jylyjaılar, sheberhanalar, qoımalar, keńseler salynatyn bolady. Sondaı-aq 3 ga aýmaqta ınjenerlik jeliler men qosalqy alańdar ornalasyp, 5 ga jer plantasııalar men tuqymbaqqa arnalady.
Resmı derekterge súıensek, bıyl oblysta 65 myńnan astam aǵash kósheti otyrǵyzyldy. «Semeı ormany» rezervaty aýmaǵyndaǵy órtterdiń saldaryn joıý maqsatynda jyl saıyn 20 mıllıonnan astam qaraǵaı egiledi. Bul is-sharalar orman qoryn qalpyna keltirýge, ekologııalyq tepe-teńdikti saqtaýǵa baǵyttalyp otyr. Jańa orman tuqymbaǵy oblysty kógaldandyrýǵa, óńirdiń ekologııalyq qaýipsizdigin arttyrýǵa yqpalyn tıgizýge tıis. Sondaı-aq Semeı qalasynyń sol jaǵalaýynda jasyl beldeý qurý kózdelgen.
Aımaq basshysy joba óńirdiń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa, orman qoryn qalpyna keltirýge baǵyttalǵan mańyzdy bastama ekenin aıtty.
– Búgin biz «Búkilqazaqstandyq aǵash otyrǵyzý kúni», orman tuqymbaǵynyń saltanatty ashylýy syndy erekshe mańyzdy eki is-sharany atap ótýge arnaıy jınalyp otyrmyz. Bul bastama – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń kóshet otyrǵyzý, elimizdiń orman qoryn ulǵaıtý jónindegi tapsyrmasyn iske asyrý aıasynda qolǵa alynyp, atqarylyp jatqan ıgi isterdiń jalǵasy. Tuqymbaq qolaıly jerde ornalasqan. Janynan Ertis ózeni aǵyp ótip jatyr. Aǵash kóshetterin kóbeıtip, jasyl aımaqqa aınaldyrýǵa taptyrmas oryn. Tabıǵatty qorǵaý jolynda tynymsyz ter tógip júrgen sala mamandaryn, orman sharýashylyǵy qyzmetleriniń qajyr-qaıratyn erekshe atap ótý lázim. Solardyń esepsiz eńbeginiń arqasynda jasyl baılyǵymyz – ormanymyz saqtalyp, ulǵaıyp keledi. Ultymyzdyń ekologııalyq mádenıeti talaı ǵasyrlardyń synynan ótip, urpaq tárbıesiniń mańyzdy bóligine aınalǵan. Halqymyzda «Bir jyldyǵyn oılaǵan el bıdaı egedi, júz jyldyǵyn oılaǵan el aǵash egedi» degen danalyq bar. О́ńir ekologııasyn jaqsartyp, týǵan jerimizdi kózimizdiń qarashyǵyndaı qorǵaý – barshamyzdyń ortaq boryshymyz. Tabıǵatty aıalaý ult bolashaǵyna qyzmet etý ekenin esten shyǵarmaýymyz kerek, – dedi oblys ákimi.
Jıyn barysynda orman salasynyń mamandary da tuqymbaqtyń Semeı qalasy úshin mańyzy zor ekenin aıtty.
Aımaq basshysy ashylý saltanatynan keıin ormanshylarmen, jastarmen birge aǵash kóshetterin otyrǵyzýǵa qatysty. Is-shara barysynda tuqymbaqqa 10 myńǵa jýyq qylqan japyraqty jáne japyraqty aǵashtardyń kósheti egildi.
«Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy aıasynda Semeı qalasynda alǵash ret 75 myń aǵashty tolyq túgendeýdi qamtıtyn dendrologııalyq jospar ázirlendi.
Abaı oblysy