Nazarbaev ýnıversıtetiniń professory Gúlnur Qalımoldına zerthanadaǵy ǵylymı ıdeıany tehnologııalyq bızneske aınaldyra bilgen elimizdegi sanaýly ǵalymnyń biri. Onyń «Mirai Tech» startaby sportshylardyń qımyl-qozǵalysyn taldap, jaraqattyń aldyn alýǵa arnalǵan «aqyldy» nanoultaraq ázirleıdi. Iá, naryqta mundaı jobalar bar. Alaıda «Mirai Tech» qurylǵysynyń artyqshylyǵy – adam kózi baıqamaıtyn eń usaq ózgeristerdiń ózin tirkeı alady. Sol sebepti «Digital Business» pen «Astana Hub» birlesken «Ortalyq Azııanyń 100 startap tarıhy» jobasy bul tehnologııaǵa arnaıy toqtalǵan edi.
Qalaı bastaldy?
Komanda áýel basta paralımpıada sportshylaryn ońaltý, aýtızm spektrindegi balalardyń motorlyq damýyn baqylaý sııaqty birneshe baǵytty qarastyrǵan. Alaıda naryqtyq suranysty baǵalaı kele, olar tolyqtaı sport salasyna bet burdy.
Gúlnur Qalımoldınanyń aıtýynsha, nanoultaraq adam denesindegi eń usaq qozǵalys pen tepe-teńdik ózgeristerin tirkeı alady jáne bul derekter dáriger baıqamaıtyn qaterlerdi erte anyqtaıdy. Qysqasy, atalǵan startap aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izdeýge kómektesedi. О́ıtkeni fýtbol, hokkeı, basketbol sekildi komandalyq saıysta kez kelgen jaraqat – oıynshynyń ýaqytsha jattyǵýdan shettelýimen ǵana shektelmeıdi. Onyń artynda emdeý, ońaltý, oıynshyny almastyrý sekildi úlken qarjylyq shyǵyn turady. Nanoultaraq osy máseleniń aldyn alady. Sportshy osy ultaraqty kıip, nebári eki mınýt júrip ótse bolǵany, qurylǵy birden qozǵalys asımmetrııasyn, artyq júktemeni, salmaqtyń durys bólinbeýin kórsetedi. Al alynǵan derek dáriger men bapkerge máseleniń túpki sebebin dál tabýǵa jáne jattyǵý baǵdarlamasyn jedel túzetýge múmkindik beredi.
– Aıaq kıimniń ishine ornatylǵan sezimtal sensorlar adamnyń qozǵalysyn anyqtaýǵa kómektesedi. Iаǵnı qadam basý kezindegi salmaqtyń tabanǵa nemese tizege túsýi, júrgen ıakı júgirgen kezdegi ózgerister esepke alynady. Osylaısha, bar bolǵany eki mınýt ishinde qurylǵy 20 myńnan astam derek jınap, arnaıy algorıtmder arqyly taldaıdy. Sonyń nátıjesinde sportshy qozǵalysynyń sıfrlyq profıli jasalady, – deıdi joba jetekshisi.
Qazir qaı kezeńde?
Tehnologııa Astanadaǵy toǵyz klınıkada jáne «Astana», «Tobyl» fýtbol klýbtarynda synaqtan ótti. Bul kezeńde jaraqaty bar jáne saý adamdardyń ártúrli júrý erekshelikteri salystyrylyp, keń kólemde derek jınalǵan. Sol málimetterdiń negizinde júıe úzdiksiz jetilip, dáldigi artyp keledi.
– Naryqta sensorly ultaraq jasaıtyn kompanııalar barshylyq. Alaıda «Mirai Tech» qurylǵysynyń artyqshylyǵy – adam kózi baıqamaıtyn eń usaq ózgeristiń ózin tirkeı alady. Eýropadaǵy mamandar mundaı deńgeıdegi taldaýdy buryn-sońdy kórmegenin aıtady. Ádette osyndaı dıagnostıka tek arnaıy klınıkalarda júrgiziledi. Ol jaqta úderis kúrdeli. Iаǵnı sportshyny birneshe datchıkke qosyp, kameraǵa túsirip, keıin túsindirýi qıyn úlken esep beriledi. «Mirai Tech» osynyń barlyǵyn bir shaǵyn qurylǵy men qarapaıym, túsinikti grafıkaǵa syıdyryp otyr, – dedi G.Qalımoldına.
Kompanııa qazir birneshe sheteldik klýbpen kelissóz júrgizip, jyldyq kelisimshartqa shyǵýdy kózdeıdi. Aıta keteıik, joba bastapqyda negizinen startap ıesiniń jeke qarajaty esebinen damyǵan. Keıbir kezeńde zertteý jumystary granttyq qoldaýmen júzege asyryldy. Startapqa alǵash senim bildirgen «Jas Ventures Limited» qory 90 myń dollar ınvestısııa salǵan. Qor tehnologııanyń áleýetin joǵary baǵalap, aldaǵy ýaqytta da qoldaý kórsetýge nıetti ekenin bildirgen. Qazir komanda quny 500 myń dollardan asatyn pre-seed raýndy boıynsha kelissóz júrgizip jatyr. Sonymen qatar «Mirai Tech» «Astana Hub Startup Battle» baıqaýynda 25 myń dollar jeńip aldy, «AI SANA Generative Nation» ulttyq konkýrsynyń fınalynda 10 mln teńgelik grant ıegeri atandy.
– Bul qarjynyń bir bóligi patentteýge, zertteý-ázirleý (R&D) jumysyn kúsheıtýge, jasandy ıntellektige negizdelgen analıtıkany damytýǵa baǵyttalmaq. Sebebi osy analıtıka júıeniń negizgi ózegine aınalady. Komanda «Mirai Tech»-ti jaı ǵana qozǵalysty tirkeıtin qurylǵy emes, túrli sport túrlerinde jaraqattyń aldyn alý múmkindigin usynatyn tolyqqandy ekojúıe retinde qalyptastyrýdy kózdeıdi, – deıdi joba jetekshisi.
Endigi meje qandaı?
Kompanııa aldaǵy 2-3 jylda basketbol, hokkeı, tennıs jáne balalar sport mektepteri naryǵyna shyǵýdy josparlap otyr. Tipti NBA naryǵyna kirý maqsaty da bar.
– Bir kúni álemdik derbı kezinde stadıon bortynda «Mirai Tech» logotıpi jazýly tursa, sol kezde maqsatymyzǵa jettik dep aıta alamyz. Tehnologııany tek kásibı sport sheńberinde shektep qoıǵymyz kelmeıdi. 2026 jyldyń sońyna qaraı «Mirai Tech»-tiń «aqyldy» nanoultaraqtary kez kelgen qoldanýshyǵa qoljetimdi bolady dep josparlap otyrmyz. Kásibı sportshy bolmaýyńyz múmkin, biraq fıtnespen shuǵyldansańyz nemese áýesqoı marafonǵa daıyndalsańyz da, qozǵalys dınamıkasyn baqylaý, tize men arqaǵa túsetin artyq júktemeniń aldyn alý óte mańyzdy. Bizdiń analıtıka tabandy durys basý deńgeıin kórsetip, jaraqat qaýpin erte eskertedi. Jobanyń ǵylymı bóligi áýel bastan meniń baqylaýymda boldy, aldaǵy ýaqytta da solaı qala beredi. Men – zertteýshi ǵalymmyn. Sondyqtan jańa býyndaǵy sensorlardy ázirleý, derekterdi taldaý, tájirıbeler men gıpotezalardy tekserý sııaqty negizgi ǵylymı úderisterdiń barlyǵy meniń jaýapkershiligimde. Biz tek qurylǵy jasap otyrǵan joqpyz, ǵylymı negizi tereń tehnologııa qalyptastyryp jatyrmyz. Injenerlik komandamen birge osy baǵytty únemi jetildire beremiz, – deıdi G.Qalımoldına.