Marafonnyń tarıhyna úńilseńiz sonaý kóne grekter zamanynan tamyr tartady. Este joq eski zamanda jeńistiń habarshysy bolǵan osy dástúr búginde jańa ómir saltyn qalyptastyrýdyń úzdik úlgisine aınalǵan. О́zińdi óziń shyńdaý arqyly jetistikke jetetinderdiń qatarynda jastar da, jasy ulǵaıǵan sportshylar da bar. Sonyń biri – qazalylyq marafonshy Myrzaly Meńdibaev.
Aral aýdanynyń Eskiura atty aýylynda dúnıege kelip, kórshiles Qazalydaǵy Qojabaqy eldi mekeninde ósti. Jastaıynan jaman ádetten aýlaq júrdi. Birge ósken qatarlastary arasynda da shylym tútinin shıyryp, eseıe kele ashy sýdyń dámin tatqandar kóp emes edi. Kerisinshe, sol kezeńniń balalary sportqa beıim bolyp ósipti. Úıdegi azǵantaı maldy jaıǵaı sala mektepke júgiretin. Myrzaly da aýylda erkin kúrespen aınalysyp, biraz jetistikke jetti. Áskerge barǵanda da kúresten qol úzbeı, bozkilemde talaıdy qapy qaldyrǵan qaǵylez jigit talaıǵa úlgi boldy.
Elge oralǵan soń túrli salada eńbek etti. Qurylysshy boldy, qaraýyl da, kúrishshi de atanǵan kezi bar. Munaı salasynda qyzmet atqarǵanda onyń sportpen aınalysýǵa murshasy bolmap edi. Zeınetke shyǵa salysymen marafonshylardyń qataryna qosyldy. Marafonshy bolýyna qurdasy Baǵysbaı Boranbaev yqpal etkenin aıtady. Qurdastyń daǵdysyna qyzyǵyp, ózi de kúndelikti 10-15 shaqyrym júgiretin jaǵdaıǵa jetken. Alǵash júgirýge shyqqandaǵy qıyndyqqa shydap, kóp uzamaı óziniń baıaǵy sportshy qalpyn qaıta tapqandaı boldy. Osy ýaqytqa deıin júzdegen shaqyrymdy artta qaldyrdy. Byltyr 42 shaqyrymdyq marafondy 3,5 saǵatta júgirip ótip, ekinshi oryn aldy. Keıde sanatqa bólinbeı, júgirý jolyna jastarmen birge shyǵatyn kezder bolady. Eń qıyny osy. Degenmen de jastaıynan jigerin shyńdaýdyń arqasynda mundaı jarystarda da kósh sońynda qalǵan kezi joq.
Qazir Qazalydaǵy marafonshylar bir qaýym el. Bir-birine qolushyn sozyp, el aýmaǵynda ótetin úlkendi-kishili jarystardan qalmaýǵa tyrysady.
– Tirlikte talaı teperish kórse de rýhy synbaǵan ákemiz jaman ádetten boıymyzdy aýlaq salýdy, adaldyqtan aýytqymaýdy únsiz ǵana úıretip keledi. Uzaq jylǵy beınetten keıin sergektiktiń soqpaǵyn tańdaǵan ákem aınalasyna da syıly. Zeınetaqysynan aqsha únemdep, el aýmaǵynda ótetin jarystarǵa talmaı qatysyp júr. Biraz saıysqa Erkebulan Baýbekov degen azamattyń qoldaýymen bardy. Keıde naýqastanyp qalǵan anam Maralǵa qaraılap, jarystan bas tartatyny bar. Qan qysymymen qulaǵan anam da jattyǵýdyń arqasynda qaıta tiktelip, qatarǵa qosyldy. Elimizdiń qaı túkpirinde de marafonshylar ákemniń tózimdiligine tańǵalady, – deıdi uly Qadyrbek.
Qazirde marafonshylardy qoldaýǵa kóńil bóletinder kemde-kem. Jarystyń bárine ózderi qarjy tabady. Qosymsha jumys istep, marafon aldynda ózderinshe qam jasaıtyny bar. Sóıtip júrip elimizdiń biraz óńirinde uıymdastyrylǵan jarystarǵa qatysty.
– Byltyr Shymkentte ótken marafondy umytpaımyn. Márege jaqyn qalǵanda jas kezimde kúreste syndyryp alǵan aıaǵym syr berip, júgirý qıyndaı tústi. Sonda da shydap, aldyma bir adamdy salyp, ekinshi bolyp jettim. Bıyl da sol qalada ótken jarystan buıyrǵany 4-oryn boldy. Jarys jolyna tursam boldy, kópten beri mazalap júrgen densaýlyǵym sap basyla qoıady. Jurt dertine daýa izdep, aýrýhana men dárihana jaǵalasa, men júgirýge asyǵamyn, – deıdi M.Meńdibaev.
Jaqynda ǵana Túrkistanda ótken marafonǵa qatysyp, 10 shaqyrymdy erkin júgirip ótti. Márege jaqyndaǵanda ekinshi tynysy ashylǵandaı kúı keshti. 66 jastaǵy marafonshy ómiriniń mánine aınalǵan jarys joly aldaǵy ýaqytta da jalǵasatynyna bek senimdi.
Qyzylorda oblysy,
Qazaly aýdany