Keshe «Nur Otan» partııasy janyndaǵy Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńes óńirlermen beınekonferensııa baılanysy rejiminde otyrys ótkizdi. Onda negizgi taqyryp retinde bilim júıesindegi sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl boıynsha júrgizilip jatqan jumys barysy saralanyp, talqylandy.
Atalǵan sharaǵa «Nur Otan» partııasynyń Parlament Májilisindegi fraksııa múshesi, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńes tóraǵasy Q.Súleımenov, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Á.Ǵalymova, Bas Prokýrordyń orynbasary A.Kravchenko, Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi tóraǵasynyń orynbasary S.Ahmetjanov jáne basqa da múddeli adamdar qatysty.
El Parlamentiniń Májilisindegi «Nur Otan» partııasy fraksııasynyń múshesi Qaıyrbek Súleımenovtiń tóraǵalyǵymen ótken bul otyrysta, joǵaryda atap ótkenimizdeı, bilim berý júıesindegi sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi jumystyń jaǵdaıy týraly naqty másele qaraldy. Onda bilim salasyndaǵy sybaılas jemqorlyq deńgeıi respýblıkamyz boıynsha aldyńǵy qatarda turǵanyn Qoǵamdyq keńes músheleri qadap aıtyp ótti. Máselen, quqyqtyq statıstıka organdarynyń derekteri boıynsha bilim berý salasynda 2013 jyly jalpy 145, al 2014 jyly – 252 sybaılas jemqorlyq qylmys tirkelgen eken. О́tken jyly barlyq tirkelgen sybaılas jemqorlyq boıynsha qylmystardyń árbir altynshy qylmysyn bilim berý salasynyń qyzmetkerleri jasaǵan, al ákimdik qyzmetkerleri tarapynan bul sala eń jemqorlyqty salaǵa aınalyp ketken, onyń úlesi 37 paıyzdan da artyp otyr deıdi. Sóıtip, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qyzmetkerleri jasaǵan sybaılas jemqorlyq qylmystardyń sany eki ese ósken. Iаǵnı profıldi mınıstrlik qyzmetkerlerine qatysty 2013 jyly – 9 jáne 2014 jyly – 18 sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyq tirkelgen.
Al «Qazaqstan-2050» Strategııasynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste memleket pen qoǵam kúshteriniń birigýiniń mańyzdylyǵyn atap ótken edi. О́ıtkeni, sybaılas jemqorlyqsyz qoǵam qurý – memleket saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri, demek sybaılas jemqorlyq kórinisterine qarsy is-qımyl boıynsha qabyldanyp otyrǵan sharalar memlekettik organ men onyń negizgi jumysynyń tıimdiligin baǵalaýda mańyzdy krıterıı bolyp tabylady. Osylaısha Memleket basshysynyń bastamasy boıynsha sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti sapaly jańa negizde júrgizýge múmkindik beretin keshendi quqyqtyq jáne uıymdastyrýshylyq sharalar júzege asyryldy. TMD elderi arasynda Qazaqstan birinshi bolyp 1998 jyldyń shilde aıynda «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl týraly» Zań qabyldaǵany belgili, bul zań osy keselmen kúrestiń negizgi qaǵıdatyn anyqtady jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl baǵytynyń alǵashqy aldyn alý tetigin qalyptastyrdy. Memlekettik qyzmetkerlerge sybaılas jemqorlyqqa qarsy talaptardy kúsheıtý úshin memlekettik qyzmetkerlerdiń etıkalyq úlgisi zańnama deńgeıinde retteldi. Aıta berse atqarylǵan is kóp, biraq bilim salasynda sybaılas jemqorlyq tyıylar emes.
Buǵan senbeıik desek, atalǵan otyrys barysynda joǵaryda aıtylǵan sybaılas jemqorlyq buzýshylyqtardyń negizgi úlesi memlekettik satyp alýdy júrgizý kezinde jasalatyny atap kórsetildi. Qarjylyq baqylaý organdary memlekettik satyp alý kezinde 2013 jyly – 11 304,8 mln. jáne 2014 jyly 13 116,5 mln. teńge somasyna jasalǵan buzýshylyqtardy anyqtaǵan. Osyndaıda bilim berý salasyndaǵy sybaılas jemqorlyq nelikten kóp jáne oǵan qalaı jol beriledi degen suraq ta týyndaıdy ǵoı. Sóıtsek, olar kóbine zańnamadaǵy qarama-qaıshylyqtar men aqaýlyqtardy paıdalanady eken. Sonymen qatar, buǵan bilim berý júıesi sýbektileriniń basqarý qyzmetindegi kemshilikterdi de qosýǵa ábden bolady. Al eń bastysy, bıýdjet qarajatyn tıimsiz, utymsyz jumsaý bolyp tur. Osylaısha otyrys nátıjeleri boıynsha bilim berý júıesindegi sybaılas jemqorlyqqa qarsy jumystyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan naqty usynystar aıtyldy.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».