Memleketter basshylary Oral qalasynda ótip jatqan Qazaqstan – Reseı forýmynyń plenarlyq sessııasyna beınebaılanys arqyly qatysty

Qasym-Jomart Toqaev Forýmǵa eki eldiń nátıjeli strategııalyq seriktestigin aıshyqtaıtyn aıtýly shara retinde baǵa berdi

«Osy biregeı alańda ekonomıkalyq, ınfraqurylymdyq jáne gýmanıtarlyq baǵyttaǵy tyń jobalar dúnıege kelip, keıin óńirlik deńgeıde kezeń-kezeńimen júzege asyrylyp jatady. 

Munyń mańyzy zor. О́ıtkeni ekonomıkalyq ósim jáne ónerkásip, ǵylym, bilim, mádenıet salalaryndaǵy yntymaqtastyq eń áýeli óńirlerde qalyptasady», - dedi Memleket basshysy.

Ol saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq yqpaldastyq jyl ótken saıyn turaqty túrde nyǵaıyp kele jatqanyn atap ótti.

«Reseı – Qazaqstannyń eń iri saýda jáne ınvestısııalyq seriktesi. 

Eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 28 mıllıard dollardan asty. Ony 30 mıllıard dollarǵa deıin jetkizý úshin júıeli jumys júrgizilip jatyr. 

2024 jyly Reseı ınvestısııasy rekordtyq deńgeıge jetip, 4 mıllıard dollardy qurady. Al osyǵan deıin Qazaqstanǵa salynǵan reseılik ınvestısııanyń jalpy kólemi, bizdiń málimetimiz boıynsha, 27 mıllıard dollardan asty. О́z kezeginde Qazaqstan Reseıge toǵyz mıllıardqa jýyq ınvestısııa quıdy.

Elimizde Reseı kapıtalynyń úlesi bar 20 myńnan astam kompanııa jumys isteıdi. Olar myńdaǵan jumys ornyn ashyp, ekonomıkamyzdyń qarqyndy ósýine zor úles qosyp keledi. 

Osy qomaqty kórsetkishterden ózara yntymaqtastyq deńgeıi qanshalyqty joǵary ekenin ańǵarýǵa bolady. Biz munymen toqtamaı, únemi alǵa umtylyp, saýda jáne ınvestısııa kólemin ulǵaıta berýge tıispiz dep sanaımyn», - dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent jumysshy mamandyq ıeleri eki eldiń ekonomıkalyq órleýine orasan zor úles qosatynyna nazar aýdardy.

«Bıyl Qazaqstanda «Jumysshy mamandyqtarynyń jyly» bolyp jarııalandy. Kóp uzamaı bul jumysty qorytyndylaımyz. 

Jumysshy mamandyqtaryn jan-jaqty qoldaýǵa, olardyń qoǵamdaǵy bedelin arttyrýǵa jáne kásiptik bilim berý júıesin reformalaýǵa baǵyt aldyq. 

Atalǵan baǵyttarǵa dáıekti túrde ınvestısııa salatyn elder ınnovasııa men ornyqty damýda kósh bastaıtynyn álemdik tájirıbe kórsetip otyr», - dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev jasandy ıntellekt, óndiristik prosesti jappaı sıfrlandyrý jáne avtomattandyrý jahandyq eńbek naryǵyn túbegeıli ózgertip jatqanyna nazar aýdardy.

«О́rkenıet kóshi ilgerilegen saıyn eńbekkerlerdi túrli ıntellektýaldyq júıeler men sıfrlyq platformalardy basqara bilýge mindetteıdi. 

Mamandardyń joǵary biliktiligi men zamanaýı daǵdylardy meńgerýi elderimizdegi ónerkásip ósimi men tehnologııalyq jańǵyrýǵa negiz bolady. Muny bárimiz jaqsy bilemiz. Sondyqtan kásibı kadrlardy daıarlaý úshin júıeli sharalar qabyldaımyz», - dedi Memleket basshysy.

Bul rette Prezıdent jaqynda elimizde jasandy ıntellektini tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesine engizýdiń tujyrymdamalyq negizi bekitilgenin jetkizdi. Atom salasyndaǵy kadr áleýetin kúsheıtý Qazaqstan úshin asa mańyzdy sıpatqa ıe ekenin alǵa tartty.

«Qazaqstan «Rosatom» bastaǵan halyqaralyq konsorsıýmnyń qatysýymen birinshi atom elektr stansasynyń qurylysyna kiristi. 

Tehnologııalyq ári ǵylymı turǵydan kúrdeli bul jobany tabysty júzege asyrý joǵary sanatty kásibı mamandarǵa tikeleı baılanysty. 

AES qurylysyna alty myńǵa jýyq jumysshy jáne úsh myńnan astam orta býyn mamany jumyldyrylady.

Sonymen qatar beıindi mamandarǵa suranys joǵary bolatyny sózsiz. Sondyqtan atom salasyndaǵy kadr áleýetin kúsheıtý Qazaqstan úshin asa mańyzdy sıpatqa ıe.

Biz bul máseleni sheshýde reseılik joǵary oqý oryndarymen yntymaqtastyqqa erekshe mán beremiz. 

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ janynan «MIFI» Ulttyq ıadrolyq zertteý ýnıversıteti fılıalynyń ashylýy – sonyń aıqyn dáleli», - dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Reseıdiń joǵary oqý oryndary Qazaqstandaǵy ýnıversıtetterdiń kópshiligimen seriktestik ornatqanyn jetkizdi.

Uly Abaı: «Orystyń ǵylymy, óneri – dúnıeniń kilti, ony bilgenge dúnıe arzanyraq túsedi» dep jazǵan bolatyn. Bul sóz áli de ózekti. Reseıdiń joǵary oqý oryndary, Reseıdiń ǵylymy álemdik ǵylym-bilim progresinde kóptegen kórsetkish boıynsha kósh bastap keledi.

«Eki eldiń joǵary oqý oryndary arasynda qos dıplomdy baǵdarlamany jáne birlesken ǵylymı-bilim berý jobalaryn júzege asyrýdy qarastyratyn 1453 kelisimshart jasalǵan.

Qazaqstanda Reseı ýnıversıtetteriniń toǵyz fılıaly tabysty qyzmet istep jatyr. Onda tórt myńǵa jýyq stýdent bilim alady. 

Ásirese, qurmetti Vladımır Vladımırovıch, sonaý 2001 jyly Sizdiń tikeleı aralasýyńyzben ashylǵan Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń fılıalyn aıryqsha atap ótýge bolady.

Sonymen qatar Astanada Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń bólimshesi jumysyn bastady. 

Reseıde Qazaqstan ýnıversıtetiniń alǵashqy ókildiginiń ashylýy biz úshin eleýli ýaqıǵa boldy. Dostoevskıı atyndaǵy Omby memlekettik ýnıversıtetiniń bazasynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń fılıaly jemisti jumys isteı bastady», - dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev jańa turpatty maman daıarlaý maqsatynda tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýde aýqymdy transformasııa júrgizilip jatqanyn aıtty.

«Kolledjder teorııany praktıkamen, al bilim berý úderisin óndirispen ushtastyratyn kásibı mamandar ustahanasyna aınalýy qajet. Sondyqtan dýaldy oqytý úlgisin belsendi damytýdy qolǵa aldyq. 

Qazirgi tańda 100 myńnan astam stýdent 18 myń kásiporynnyń bazasynda óndiristik tájirıbeden ótip jatyr. Tórt myńnan asa kompanııa 600 kolledjge qamqorlyq kórsetedi. Olar stýdentterdiń óndiristik tájirıbeden ótip, shyńdalýyna, oqý ornyndaǵy qural-jabdyqtardy jańǵyrtýǵa atsalysady. 

Tehnıkalyq jáne kásiptik bilimdi aqysyz negizde berý jobasy iske asyrylýda. Jumysqa ornalasýǵa kepildik bere otyryp, maman daıarlaý mehanızmi engizildi. 

Sonymen qatar kásibı baǵdarlaý jumystary júrgizilýde. Jastar kolledjde oqýdy shyn máninde suranysqa ıe mamandyqty meńgerý jolyndaǵy alǵashqy sanaly qadam retinde qabyldaýǵa tıis. 

Pedagogterdiń qoǵamdaǵy mártebesi men biliktiligin arttyrýǵa aıryqsha kóńil bólinedi. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi ınternasıonaldandyrý aıasynda halyqaralyq standarttar engizilip, sheteldik menedjerdi tartý jáne akademııalyq utqyrlyqty damytý qolǵa alyndy.

Qazaqstandaǵy 60-tan astam kolledj 30 eldegi seriktesterimen yntymaqtastyq ornatty. Al toǵyz kolledjimiz Reseı kolledjderimen jáne kásiporyndarymen tabysty jumys istep jatyr», - Qazaqstan basshysy.

Prezıdent túpki maqsatymyz – eńbekkerlerdi tabysty adamdardyń úlgisi retinde dáripteý ekenin eske saldy.

«Memleket tarapynan jumysshy mamandyqtardyń bedelin arttyrý jáne qoǵamda jańa eńbek mádenıetin qalyptastyrý, sondaı-aq eńbek adamdaryn qurmetteý úshin tıisti sharalar qabyldanýda.

Saıyp kelgende, bizdiń túpki maqsatymyz – eńbekkerlerdi tabysty adamdardyń úlgisi retinde dáripteý. Bul júzdegen myń azamatty yntalandyrady.

Qazaqstan men Reseı ózara yntymaqtastyqtyń asa mańyzdy baǵyty sanalatyn kadr daıarlaý isindegi seriktestikti dáıekti túrde tereńdetip keledi. 

Bilim berý jáne óndiris salasyndaǵy baılanystardy jandandyrý maman daıarlaý sapasyn jetildirip, ozyq tehnologııalardy engizý úderisin údete túserine senimdimin», - dedi ol.

Memleket basshysy Qazaqstan men Reseı – ózara senimdi, ýaqyt tezinen ótken strategııalyq seriktester ári odaqtastar ekenin atap ótti.

«Bizdiń elderimizdiń tarıhı tamyry, ótkeni men qundylyqtary ortaq. 

Qos halyqtyń dostyǵy – taǵdyrdyń jazýy. 

Barlyq deńgeıde senimdi dıalog júrgizýdiń arqasynda Qazaqstan-Reseı yntymaqtastyǵynyń mán-mazmuny udaıy tolyǵyp keledi. 

Eki elge ortaq álemdegi eń uzyn qurlyq arqyly ótetin shekara – halyqtarymyzdyń máńgilik dostyǵy men tatý kórshilik qarym-qatynasynyń aıǵaǵy. 

Oraıly sátti paıdalanyp, Forým qyzmetine jáne barlyq salada ózara yntymaqtastyǵymyzdy nyǵaıtýǵa árdaıym nazar aýdaryp, qoldaý kórsetkeni úshin Reseı Prezıdentine alǵys aıtamyn. 

Birge kúsh-jiger jumyldyrý arqyly alǵa qoıǵan maqsattarymyzǵa jetetinimizge senimdimin», - dedi Qasym-Jomart Toqaev.