Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine qarasty «Bozoq» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵy baryn el bilse kerek. Atalǵan orynmen birge «Joshy ulysy» ǵylymı-zertteý ınstıtýty, sondaı-aq Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýty jáne K.Aqyshev atyndaǵy Arheologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty elorda tórinde «Joshy ulysy dáýiri murasynyń konteksindegi Bozoq: mýzeılik keńistiktegi reprezentasııa máseleleri» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizdi.
Basqosý aıasynda «Kóne Bozoq qalashyǵynyń arheologııalyq qazbalary negizinde ashyq aspan astyndaǵy Ulttyq park qurý» jobasynyń tolyqtyrylǵan tujyrymdamasy talqylandy.
Negizgi taqyryp Eýrazııa keńistigindegi dala órkenıetteriniń qalyptasýy men damýyna áser etken Uly dala mádenıeti haqynda órbidi. Ulttyq quryltaıdyń IV otyrysynda Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń «Biz Qazaqstandy álem órkenıetiniń derbes bóligi retinde tanytýymyz kerek. Qazaq halqynyń ámbebap ári biregeı ómirlik tájirıbesin tolyq ashyp kórsetý mańyzdy. Bul qazirgi Qazaqstannyń mıssııasyn tereń túsinýge septigin tıgizedi. Kóshpeliler órkenıetiniń besigi bolý degenimiz – óz elińniń ótkenin este saqtaý ǵana emes. Sonymen birge, bul – túrli halyqtar men mádenıetterdi, dáýirler men keńistikterdi ortaq ıgilik úshin jumyldyrý degen sóz. Tarıhymyzdyń ár belesi bizge bólinýdi emes, birigýdi, qıratýdy emes, jasampaz bolýdy úıretip keledi. Sondyqtan Qazaqstan Uly dala júregi retinde búgin de óziniń tarıhı mıssııasyn jalǵastyra berýi kerek» degen paıymy konferensııanyń basty ustanymy boldy.
Konferensııa jumysyna Reseı, О́zbekstan, Mysyr, Irlandııa jáne Týnısten jetekshi ǵalymdar qatysty. Mysyrdan kelgen qonaq – tarıh ǵylymdarynyń doktory, Asýana ýnıversıtetiniń professory Abdýlazım Ghalvash Mohammed Rıad mámlúkter dáýirinde Mysyrdy bılegen qypshaqtardyń saıası jáne áskerı tarıhyndaǵy róline toqtalsa, reseılik zertteýshi Ismet Zaatov deshti qypshaq dalasynda boı kótergen Altyn Orda jáne Noǵaı handyǵynyń mádenı jáne saıası murasy týraly mańyzdy málimetter aıtty.
Sondaı-aq О́zbekstannan kelgen tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Shodman Vohıdov Horezm handyǵynyń qalyptasýyna Joshy urpaqtarynyń róli men genealogııalyq sabaqtastyǵy haqynda baıandasa, ırlandııalyq tarıhshy Býlat Rahımzıanov Joshy ulysy tarıhynyń halyqaralyq ǵylymı zerttelýindegi zamanaýı baǵyttardy usyndy.
Týnıs akademııasynyń korrespondent-múshesi, professor Mırlan Namatov túrki-mámlúk aqsúıekteriniń Shyǵys Jerorta teńizi tarıhyndaǵy ornyn ashyp kórsetse, Sankt-Peterbýrg memlekettik ýnıversıtetiniń dosenti, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Aleksandr Maıorov kópshilikke Joshy ulysynyń ákimshilik qurylymy men áskerı uıymdasý júıesin taldap-túsindirdi. Bularmen jalǵas tarıh ǵylymdarynyń doktory Aıbolat Kóshkimbaev Muhammed Shaıbanı hannyń tulǵasyn Shyńǵys áýletiniń sabaqtastyǵy men jańa memlekettiliktiń qalyptasýy turǵysynan qarastyra sóıledi.
* * *
Konferensııanyń paneldik sessııasynda «Bozoq» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵynyń dırektory Sáýle Bókeıhanqyzy Bozoq ulttyq parkiniń qazirgi mádenı saıasatty júzege asyrýdaǵy strategııalyq rólin atap ótti. K.Aqyshev atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń dırektory Maral Habdýlına qalashyqtyń Altyn Orda dáýirindegi rýhanı jáne ákimshilik mańyzyn baıandady.
Túrkııanyń Bozok ýnıversıtetiniń professory Mehmet Kýtlý bolsa, Saryarqa óńiri jáne Anadoly jerindegi tarıhı-mádenı parallelderdiń úılesimi týraly baıandady. Novosibir memlekettik ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, sonymen qatar Eýrazııanyń kóshpeli halyqtarynyń áskerı tarıhy men qarý-jaraq rekonstrýksııasy salasyndaǵy tanymal maman Leonıd Bobrov XI–XV ǵasyrlardaǵy Deshti Qypshaq kóshpelileriniń áskerı mádenıetine qatysty jan-jaqty taldaý jasady. Reseılik ǵalymnyń paıymyn tolyqtyrǵan tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, etnograf, sýretshi Qalıolla Ahmetjan ózi jasaǵan kóshpelilerdiń shabýyl jáne qorǵanys tehnıkasynyń rekonstrýksııalaryn usyndy.
Konferensııa sońynda Bozoq qalashyǵy qatardaǵy arheologııalyq nysan emes, Uly dala mádenıetiniń sabaqtastyǵyn aıqyndaıtyn rámizi retinde ataldy. Qalashyqtyń tarıhı-mádenı jobasynyń jańartylǵan tujyrymdamasy Eýrazııa dalalyq órkenıetteriniń murasyn saqtaý men nasıhattaýdyń strategııalyq baǵyty retinde bekitildi.