Premer-mınıstr Oljas Bektenov Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵy (UǴOO) men Nazarbayev University Bıomedısınalyq zertteý ortalyǵynyń qyzmetimen tanysty. Prezıdenttiń medısınada ozyq tehnologııalardy qoldaný jáne densaýlyq saqtaý júıesin damytý jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalý barysyna nazar aýdaryldy, dep jazady Egemen.kz.
Oljas Bektenov Prezıdent tapsyrmasymen salynǵan Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyqtyń jańa korpýsynyń jaraqtandyrylý jaǵdaıyn tekserdi, onda naýqastarǵa joǵary tehnologııalyq em túrleri usynylady.
UǴOO – Qazaqstandaǵy radıasııalyq onkologııa boıynsha kóshbasshy ortalyq. Munda jyl saıyn 12 myńǵa jýyq dıagnostıkalyq zertteý men jedel ota jasaý, 4 myń sáýlelik jáne protondyq terapııa kýrsy, sondaı-aq 330-ǵa deıin aǵzalar men súıek kemigin transplantasııalaý syndy em-sharalar júzege asyrylady.
Pasıentterge barlyq onkologııalyq kómek tegin medısınalyq kepildendirilgen kómek kólemi (TMKKK) jáne Mindetti áleýmettik-medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) sheńberinde aqysyz kórsetiledi. Atalǵan maqsattarǵa memlekettik bıýdjetten jyl saıyn 170 mlrd teńgeden astam qarajat bólinedi. Onkologııalyq kómekke arnalǵan bıýdjet kólemi sońǵy 3 jylda 6 esege ulǵaıdy, onyń ishinde ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý, zamanaýı jabdyqtarmen jaraqtandyrý shyǵyndary da bar.
Premer-mınıstrge Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyqqa «AEHA-nyń zákirlik ortalyǵy» (Anchor Center) mártebesin alyp berý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly aıtyldy, ony alǵan jaǵdaıda ortalyq búkil Ortalyq Azııa aımaǵy úshin radıasııalyq onkologııa jáne ıadrolyq medısına salasyndaǵy ozyq tájirıbeni damytý jáne taratýǵa arnalǵan tirek alańyna aınalmaq.
Radıasııalyq tehnologııalar ortalyǵynda obyr aýrýyn dıagnostıkalaýǵa (conyń ishinde erte satysynda) jáne emdeýge arnalǵan radıofarmpreparattar óndirisiniń tolyq sıklin ıgerý jumystary qarqyndy júrgizilýde. Búgingi tańda «18-ftordezoksıglıýkoza (18F-FDG)» radıofarmpreparatynyń óndirisi jolǵa qoıylǵan. Ol PET/KT jáne elimizde alǵash ret qoldanylǵaly otyrǵan PET/MRT dıagnostıkasy úshin qajet. Taıaý ýaqytta taǵy 13 preparat shyǵarý josparlanýda, olardyń bir bóligi alǵash ret sıntezdelmek. О́ndirisi ózimizde bolǵanynyń arqasynda jylyna 12 myńǵa deıin zertteý jumysyn júrgizý múmkin bolyp otyr.
Radıonýklıdtik terapııa bólimshesinde qalqansha beziniń qaterli isigin emdeý úshin ıod-131 negizindegi preparat qoldanylady. Pasıentter atalǵan radıofarmpreparatty qabyldaǵannan keıin 5-7 kún oqshaý jatqyzylady. Bólmeler AEHA-nyń talaptary men standarttaryna saı jaraqtandyrylǵan. Bıylǵy 5 aıda munda 80 adam emdeldi. Jalpy, bólimshe jylyna 300-den astam naýqasty qabyldaı alady.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi azamattardyń radıofarmpreparattardy paıdalana otyryp emdelý múmkindigin qamtamasyz etý úshin 6 óńirlik ortalyqty biriktirip jeli qurý jumystaryn júrgizýde. «Sáýlemen emdeýge arnalǵan» osyndaı qosymsha palatalar Astana, Almaty, Shymkent, Semeı, Qaraǵandy jáne Aqtóbe qalalarynda ashylady.
Medısınalyq ınfraqurylymdy aralaý kezinde jasandy ıntellekt tehnologııalarynyń engizilýine de nazar aýdaryldy. Sáýlelik jáne protondyq terapııada jasandy ıntellektini qoldaný saý tinderge óte az áser ete otyryp, joǵary dáldikpen emdeýge múmkindik beredi. Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyqta JI tehnologııalaryna negizdelgen EDGE jáne ETHOS júıelerin qosa alǵanda, Varian jelilik údetkishteri bar 7 radıasııalyq onkologııa býnkeri jumys isteıdi.
Protondy terapııa ortalyǵy – Varian kompanııasy jasap shyǵarǵan ProBeam 360 júıesimen jaraqtandyrylǵan Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz ortalyq. Mundaı qondyrǵylar búginde álemniń tek 24 elinde ǵana jumys istep tur. Bul terapııa balalardy mı men julyn boıynda, kórý qurylymdarynda jáne basqa da jerlerde jańadan isik paıda bolǵan kezde emdeýge óte ońtaıly. Mundaǵy joǵary dáldikti eki KT-sımýlıatory qamtamasyz etedi. Odan bólek Qazaqtanda alǵash ret MRT-sımýlıator iske qosyldy. Ortalyq jylyna 1 myń adamǵa deıin emdeýge eseptelgen, onyń ishinde sheteldik pasıentter de bar, bul elimizdiń medısınalyq týrızm salasyndaǵy áleýetin nyǵaıta túsedi.
Gıbrıdti operasııalyq zaldarda dárigerler mıǵa, júrekke jáne taǵy da basqa aǵzalarǵa 350-den astam joǵary tehnologııalyq operasııalar jasaıdy. Sonymen qatar kadrlardyń biliktiligin únemi arttyryp otyrý da – mańyzdy baǵyt. UǴOO-nyń 250-den astam mamany álemniń jetekshi onkologııalyq ortalyqtarynda zamanaýı jabdyqtarmen jumys istep, tájirıbe jınaqtaǵan.
Oljas Bektenov Densaýlyq saqtaý mınıstrligine elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen onkopasıentterge ozyq emdeý ádisteriniń barynsha qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etýdi, sondaı-aq Qazaqstanda ıadrolyq medısınany odan ári damytý úshin qajetti jaǵdaı jasaýdy tapsyrdy.
Premer-mınıstr otandyq ǵalymdar, oqytýshylar men stýdentter úshin resýrstyq jáne oqý alańyna aınalǵan NU-dyń jańa Bıomedısınalyq zertteý ortalyǵynyń jaraqtandyrylý jaǵdaıymen tanysty. 5 600 sharshy metrden astam aýmaqta bıomedısınalyq jáne klınıkaǵa deıingi zertteýler júrgizý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Atap aıtqanda, genomıka, molekýlıarlyq bıologııa, tindik ınjenerııa, regeneratıvti jáne translıasııalyq medısına salasyndaǵy zertteýler úshin platforma bar.
Mundaǵy basty erekshelik – bıologııa jáne farmakologııa salasynda ǵylymı zertteýler júrgiziletin vıvarıı. Tehnologııalyq jaraqtandyrý deńgeıi jáne halyqaralyq bıoqaýipsizdik standarttaryn saqtaý boıynsha bul nysannyń aımaqta balamasy joq.
NU prezıdenti, professor Vakar Ahmad qazirgi ýaqytta zerthanalyq janýarlarmen jumys sapasyn baǵalaýdyń tanymal jahandyq júıeleriniń biri – AAALAC International akkredıtasııasyn alý boıynsha jumystar júrip jatqanyn habarlady. Vıvarııdiń ashylýy qazaqstandyq ǵalymdarǵa otandyq dári-dármekter óndirisiniń jelisin ulǵaıtý úshin zertteýlerdiń sapaly jańa deńgeıine ótýge múmkindik beredi.
Munda Premer-mınıstrdiń nazaryna NU ekojúıesinde damyp jatqan birqatar ǵylymı jáne tehnologııalyq joba usynyldy. University Medical Center korporatıvtik qorynyń basqarma tóraǵasy, doktor Iýrıı Pıa donorlyq organdardy adam aǵzasyna barynsha uqsas jaǵdaıda konservasııalaýǵa jáne uzaq merzim tasymaldaýǵa arnalǵan ınnovasııalyq ALEM qurylǵysyn tanystyrdy. Atalǵan tehnologııany engizý elimizdegi transplantologııanyń tıimdiligin edáýir arttyrmaq.
National Laboratory Astana bas dırektory, professor Dos Sarbasov klınıkaǵa deıingi synaqtar men jańa dárilik preparattardy ázirleýge mamandanatyn О́ńirlik farmasevtıkalyq ortalyq qurý jospary týraly aıtty. Jobada Qazaqstanda lokalızasııa deńgeıi joǵary farmasevtıkalyq óndiristi damytý úshin R&D-ınfraqurylymyn qalyptastyrý kózdelgen.
Premer-mınıstr sonymen qatar NU Medısına mektebiniń qyzmetimen, ǵalymdarynyń onkologııa, shemirshek regenerasııasy, synyqtardy robottandyrylǵan emdeý, farmasevtıkalyq komponentterdi alý úshin qaldyqtardy bıologııalyq jolmen óńdeý týraly jáne taǵy da basqa zertteýlerimen tanysty. Budan basqa, onyń nazaryna NU tehnoparki rezıdentteriniń medısınalyq kómektiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyratyn medısınalyq tehnologııalardy ázirleýge baǵyttalǵan jobalary usynyldy.
Oljas Bektenov ǵylymı-zertteý jumystarynyń qazaqstandyq medısınany jáne farmasevtıkany damytýdaǵy mańyzdylyǵyn atap ótip, salalyq mınıstrlikterge ozyq otandyq ázirlemelerdi is júzine asyrý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýdy tapsyrdy.