Ult saýlyǵy, urpaq amandyǵy – memlekettik másele. Kez kelgen el ana men bala saýlyǵyna beıjaı qaramaıdy. Resmı derekke úńilsek, elimizde byltyr ana ólimi 12%-ǵa, náreste ólimi 11%-ǵa tómendegen. Bıylǵy toǵyz aıdyń qorytyndysy boıynsha ana ólimi 10%, náreste ólimi 26% tómendegeni baıqalǵan.
Áıelder men balalarǵa medısınalyq kómektiń sapasyn arttyrý maqsatynda akýsherlik, pedıatrııa salasyndaǵy standart pen klınıkalyq hattama jańartyldy. Byltyr 1 maýsymnan bastap bosandyrýǵa, operasııalarǵa, salmaǵy az jańa týǵan nárestelerge kútim jasaýdy qosa alǵanda, akýsherlik, pedıatrııalyq kómek kórsetýge tarıf ulǵaıǵan. Qymbat dárilik zat qoljetimdi bola bastady. Medısınalyq uıymdardyń kredıtorlyq bereshegin tómendetýge, bilikti mamandardy tartýǵa múmkindik týdy. Osy máselelerdiń egjeı-tegjeıin Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova Úkimet otyrysynda málimdedi.
– Bosanǵannan keıingi qan ketýlermen kúresýdiń jańa tásilderi engizildi. Bıyl aǵzany saqtaıtyn operasııalar 20%-ǵa ósti. Medısınalyq avıasııa jelisi arqyly ýaqtyly, joǵary mamandandyrylǵan kómek kórsetý jónindegi sharalar áıelder men balalardyń 96%-ynyń ómirin saqtap qalýǵa múmkindik berdi. Bıyl alǵash ret dári-dármekter tizimine pıelonefrıt, qant dıabeti, arterııalyq gıpertenzııasy bar júkti áıelderge arnalǵan preparattar engizildi, – dedi mınıstr.
Búginde «Analar saýlyǵy» jobasynyń sheńberinde júktilikke aldyn ala daıyndyq baǵdarlamalary iske qosylǵan. Skrınıngterdiń tizimi keńeıip, damý kemistikteriniń erte dıagnostıkasy kúsheıdi. 22 perınataldyq ortalyqtyń bazasynda uryqty saqtaý ortalyqtary men «Bir kúndik klınıkalar» ashylǵan. Oǵan bolashaq analar baryp, tıisti kómek ala alady. Fetaldyq medısınanyń baǵyty da jan-jaqty damyp jatyr. Týǵanǵa deıin balanyń ómirin saqtaý maqsatynda jatyrishilik operasııalar jasalatyn boldy. Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan, Aqmola oblystarynda «Salaýatty ana» pansıonattary ashylǵan. Onda aýyr bosanǵannan keıin em alyp, ońaltýdan ótýge bolady.
Júkti áıelderdiń jaǵdaıyn baqylaıtyn Ahýaldyq ortalyqtardyń jumysy kúsheıedi. Áıelder men balalardy súıemeldeıtin sıfrlyq quraldar belsendi damyp keledi. Aıtalyq, qazirde balabaqsha men mektepke bararda qajet bala densaýlyǵy qujatynyń elektrondy nusqasy bar. Sondaı-aq aýytqýlar men qaýip faktorlaryn erte anyqtaýǵa múmkindik beretin monıtorıng júıesi engizilgen. Aldaǵy ýaqytta densaýlyqtyń negizgi parametrlerin qamtıtyn 18 jasqa deıingi ár balanyń sıfrlyq beıini qalyptasady. Júkti áıelderdi qabyldaý, skrınıng merzimi týraly proaktıvti habarlandyrý servısi engizildi. Munyń barlyǵy profılaktıkalyq jumysty kúsheıtýge múmkindik beredi.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi kadr tapshylyǵyn retteý jóninde de shara qabyldaǵan. Byltyr alǵash ret 162 pedıatr oqýyn aıaqtasa, bıyl 159 pedıatr dıplom alǵan. Osyǵan qosa qyrkúıekten suranysqa ıe 14 balalar mamandyǵyna rezıdentýrada oqytý júrip jatyr. Jalpy, bosandyrý, pedıatrııa mamandarynyń tapshylyǵy 25%-ǵa tómendedi. Aýyldyq jerlerge jumys isteýge nıet etken dárigerler 8,5 mln teńgege deıingi mólsherdegi birjolǵy tólemder alǵan.
Jalpy statıstıka táýir bolǵanymen, birneshe óńirde ana men bala ólimi kóbeıgen. Onyń negizgi sebepteri – aýyr ekstragenıtaldy aýrýlar, akýsherlik asqynýlar, balalarda týabitken aqaýlar, tynys alý joldarynyń aýrýlary. Sol sebepti mınstrlik ana men bala ólimine ákeletin sebep-saldarmen kúreske kóp kóńil bóledi.