Astana qalasynyń Bas memlekettik sanıtarııalyq dárigeri Aıgúl Shaǵaltaeva jiti respıratorlyq vırýstyq ınfeksııalar (JRVI) men tumaýdyń ósýine baılanysty sanıtarııalyq indetke qarsy (profılaktıkalyq) is-sharalardy kúsheıtý týraly qaýly qabyldady, dep jazady Egemen.kz.
Astanada syrqattanýshylyq qalaı ósip jatyr?
Qujatta kórsetilgendeı, 2025 jyldyń 1 qazanynan bastap 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda Astana qalasynda JRVI-men syrqattanýshylyqtyń artqany baıqalady.
Sońǵy, 45-aptada qalada 23 002 JRVI jaǵdaıy tirkelgen. 44-shi aptamen (2025 jylǵy 30 qazan – 5 qarasha) salystyrǵanda syrqattanýshylyq 1,5 ese artqan (ol kezde 14 994 jaǵdaı bolǵan).
14 jasqa deıingi balalar arasynda syrqattanýshylyq 60% quraıdy – 14 018 jaǵdaı.
Mektep oqýshylary jalpy syrqattanǵandardyń 25%-yn (5 752 jaǵdaı) qurap otyr, ótken aptamen salystyrǵanda bul kórsetkish 1,1 esege ósken. Ásirese 1-4 synyptarda syrqattanýshylyq joǵary – 30% jáne odan da kóp.
Laboratorııalyq monıtorıng barysynda JRVI men tumaýmen aýyratyn pasıentterden alynǵan 285 synama zerttelgen. Sonyń 116 synamasy oń nátıje kórsetken, barlyǵy da A(H3N2) tumaý vırýsy. Budan bólek, 6 jaǵdaıda COVID-19 anyqtalǵan.
14 jasqa deıingi balalar arasynda A(H3N2) tumaýy 26 jaǵdaıdy nemese 22%-dy quraıdy.
Qaýlyda Astana qalasynyń aýdan ákimderi, Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasy, Bilim basqarmasy, bilim berý uıymdarynyń basshylary, ulttyq saraptama ortalyǵynyń qalalyq fılıaly, qalalyq jedel járdem stansııasy jáne aýdandyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmalaryna naqty mindetter júktelgen.
Jalpy mindetter
Aýdan ákimderi, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý organdary, sondaı-aq zerthanalyq qyzmetter:
QR Bas memlekettik sanıtarııalyq dárigeriniń 2025-2026 jyldardyń epıdmaýsymyna arnalǵan JRVI, tumaý jáne COVID-19 boıynsha sanıtarııalyq-indetke qarsy jáne profılaktıkalyq is-sharalar týraly qaýlysynyń tolyq oryndalýyn qamtamasyz etýi tıis.
Emhanalar men ambýlatorııalarǵa qatysty talaptar
Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysyna ambýlatorııalyq-emhanalyq uıymdarda myna sharalardy qamtamasyz etý tapsyrylǵan:
úıge shaqyrtýlarǵa qosymsha jaǵdaı jasaý (avtokólik, janar-jaǵarmaı, tirkeý bóliminiń kezekshiligi); medısınalyq personal men pasıentter úshin maska rejımin saqtaý; emhanada naýqastardyń uzaq ýaqyt jınalýyn boldyrmaý, qosymsha qabyldaý kabınetterin ashý; kireberister men aýmaqta súzgi-kabınetterdiń (fıltr-kabınetterdiń) jumysyn qamtamasyz etý; JRVI, tumaý jáne asqyný belgileri bar adamdardy arnaıy bólmelerge oqshaýlaý, qajet bolsa, zertteý úshin jaǵyndy alý jáne ambýlatorııalyq nemese stasıonarlyq emge jiberý; júkti áıelder men 1 jasqa deıingi balalardyń úıge shaqyrtýlaryn birinshi kezekte oryndaý, kúndelikti patronaj jáne qajetti jaǵdaıda der kezinde gospıtalızasııalaý; tumaýǵa kúdigi bar, aýyr jáne ortasha aýyr jaǵdaıy bar naýqastarǵa qosymsha telefon jelileri arqyly konsýltasııalyq kómek kórsetý jáne gospıtalızasııalaý; medısınalyq uıymdardyń jumys ýaqytyn 08:00-20:00 aralyǵyna deıin uzartý, demalys jáne mereke kúnderi – 08:00-18:00; JRVI, tumaý jáne pnevmonııany emdeýge arnalǵan vırýsqa qarsy preparattardyń jetkilikti qoryn qamtamasyz etý; qyzmetkerlerdi bir rettik maskalarmen (ár 3 saǵat saıyn aýystyrý) qamtamasyz etý; adamdar kóp jerlerde aýany zararsyzdandyrý qurylǵylaryn paıdalaný;sanıtarlyq toraptardy suıyq sabyn, bir rettik qaǵaz súlgiler, pedaldy qoqys jáshikterimen jabdyqtaý; úı-jaılardaǵy temperatýra +18°S-tan tómen bolmaýy tıis; JRVI belgileri bar pasıentterge onlaın keńes berý; emhanalarda JRVI men tumaýdyń aldyn alý boıynsha kórneki aqparat (stend, paraqsha, beınematerıaldar) ornalastyrýdy kúsheıtý.Aýrýhanalar, perzenthanalar jáne stasıonarlar
Stasıonarlyq kómek kórsetetin medısınalyq uıymdar men bosandyrý uıymdary:
qajet bolǵan jaǵdaıda somatıkalyq bólimshelerdegi tósekterdi ınfeksııalyq tósekterge qaıta beıindeý; aýrýhanaǵa kelýshiler – pasıentterdiń týystary men bógde adamdardyń kirýin ýaqytsha toqtatý; medısınalyq personal men naýqastar arasynda maska rejımin saqtaý; JRVI jáne tumaýmen aýyratyn pasıentterge qyzmet kórsetetin medısına qyzmetkerlerin jeke qorǵanys quraldarymen (maska, halat, qolǵap) qamtamasyz etý; JRVI, tumaý jáne pnevmonııany emdeýge arnalǵan preparattar, dezınfeksııalaý quraldarynyń qoryn tolyqtyrý; aýrýhana ishindegi temperatýralyq rejımdi saqtaý: jalpy bólimshelerde +18°S-ten tómen emes, perzenthana blogynda +22°S-ten tómen emes; palatalardy kúnine keminde úsh ret jeldetý; aýa zararsyzdandyrý qurylǵylaryn paıdalaný; personal men pasıentter arasynda JRVI jáne tumaý belgileri bar adamdardy anyqtaýdy uıymdastyrý, naýqastardy jeke palatalarǵa nemese bloktarǵa oqshaýlaý.Qalalyq jedel járdemge qatysty tapsyrmalar
Astana qalalyq jedel medısınalyq járdem stansııasyna:
úıge shaqyrtýlardy qamtamasyz etý úshin qosymsha avtokólik, janar-jaǵarmaı, tirkeýshilerdiń aýysymdyq jumysyn uıymdastyrý, eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq paraqtaryn jeti kúntizbelik kúnge deıin berý; JRVI jáne tumaý belgileri bar júkti áıelder men 1 jasqa deıingi balalarǵa birinshi kezekte qyzmet kórsetý, qajet bolǵan jaǵdaıda olardy gospıtalızasııalaý; jeńil jáne qaıtalanǵan jaǵdaılar boıynsha onlaın keńes berý tapsyrylǵan.Mektepter men balabaqshalar: qashyqtan oqý jáne tańǵy súzgi
Astana qalasynyń Bilim basqarmasy, densaýlyq saqtaý basqarmasymen jáne MSAK uıymdarymen birlesip, barlyq bilim berý uıymdarynda myna sharalardy qamtamasyz etýi tıis:
2025 jylǵy 20 qarashadan 5 jeltoqsanǵa deıin: bir synypta oqýshylardyń 30% jáne odan kóbi JRVI-men aýyrsa, ol synypty qashyqtan oqytý formatyna aýystyrý; bir ınkýbasııalyq kezeń ishinde bir synyptyń 20-30%-ynda JRVI jaǵdaıy tirkelse, on kúntizbelik kún boıy kabınet júıesin toqtatý jáne synypqa jańa balalardy qabyldamaý; ár aýysym aldynda tańǵy súzgi júrgizý – jótel, qyzý, basqa da JRVI belgileri bar balalar men pedagogtardy sabaqqa jibermeý; balalar úıleri, ınternattar, prııýttar men jasóspirimderge arnalǵan ortalyqtarda kúndelikti súzgini (saýalnama, tekserý, qajet bolǵanda termometrııa) uıymdastyrý; balalardyń, jasóspirimder men qyzmetkerlerdiń kúndelikti qatysý monıtorıngin júrgizý, sebepterin anyqtaý jáne aýrý jaǵdaılary týraly medısına uıymdaryna habarlaý; JRVI jáne tumaý belgileri baıqalǵan balalardy ata-analary kelgenge deıin oqshaýlaǵyshta ustaý, qajet bolsa jyldam túrde aýrýhanaǵa jetkizý; medısınalyq pýnktter men oqshaýlaǵyshtardy termometr, shpatel, bir ret qoldanylatyn maska, tumaýǵa qarsy preparattarmen jabdyqtaý; úı-jaılarda +18°S +22°S aralyǵynda temperatýralyq rejımdi saqtaý; kabınetterde ylǵaldy jınaý men jeldetý rejımin kúsheıtý, úzilis ýaqytyn 10 mınýttan 15 mınýtqa deıin uzartý; dárethanalardy suıyq sabyn, bir rettik súlgilermen qamtamasyz etý; oqýshylarmen jeke gıgıena jáne JRVI men tumaýdyń aldyn alý taqyrybynda túsindirý jumystaryn, taqyryptyq dıktanttar ótkizýdi uıymdastyrý; buqaralyq mádenı, merekelik jáne sporttyq is-sharalardy ýaqytsha toqtatý.Halyqpen aqparattyq jumys
Almaty, Baıqońyr, Esil, Nura, Saraıshyq jáne Saryarqa aýdandarynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmalary:
halyq arasynda JRVI men tumaýdyń aldyn alý boıynsha aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheıtýi; baqylaýdaǵy obektilerde aýdıo jáne beınematerıaldardy kórsetýi; dárister ótkizý jáne áleýmettik jelilerde aqparat ornalastyrýy tıis.Qaýlyda epıdemııaǵa qarsy is-sharalar Astanada JRVI jáne tumaý boıynsha epıdemıologııalyq jaǵdaı jaqsarǵanǵa deıin jalǵasatyny kórsetilgen.