Ulttyq statıstıka bıýrosynyń mamandary júrgizgen zertteý nátıjeleri elimizde otbasylyq zorlyq-zombylyqty qalypty qubylys dep kóretin áıelder sanynyń azaıǵanyn kórsetti, dep jazady Egemen.kz.
Zertteýge 15–49 jas aralyǵyndaǵy óńirlerden kelgen shamamen 14,4 myń áıel qatysty. Saýalnamaǵa qatysqandarǵa er adamnyń áıelin «sabaýǵa quqyǵy bar ma» degen suraq qoıyldy. 2015 jyly bul suraqqa 15,1% áıel «ıá» dep jaýap bergen bolsa, byltyr bul kórsetkish 4%-ǵa deıin tómendegen.
2024 jyly mundaı zorlyqty aqtap alatyn áıelderdiń arasynda eń jıi tańdalǵan sebep – áıeldiń balalarǵa durys qaramaýy (2,8%) bolǵan. Budan bólek:
1,6% – áıeldiń úı sharýasymen aınalyspaýy;
1% – áıeldiń kúıeýine qarsy sóz aıtýy;
0,8% – áıeldiń kúıeýin eskertpesten úıden shyǵýy;
0,3% – jaqyndyqtan bas tartýy;
0,2% – tamaqtyń kúıip ketý sebepteri de bolǵan.
Jyldan jylǵa erkekterdiń degenine kónetin áıelder sany ájeptáýir azaıyp keledi. Bul qoǵam sanasynyń ózgergenin, ári otbasydaǵy áıel róline degen kózqarastyń ózgergenin kórsetedi.
Aýyldyq jerlerde mundaı «tárbıeleý ádisin» durys dep sanaıtyndar kóbirek. О́tken jyly aýyl áıelderiniń 6,8%-y bul suraqqa oń jaýap bergen, al on jyl buryn bul kórsetkish 20,6% bolǵan. Qala áıelderi arasynda mundaı kózqarasty qoldaıtyndar aıtarlyqtaı az – bar bolǵany 2,6%.
Aımaqtar boıynsha aıyrmashylyq óte úlken. Mysaly:
Túrkistan oblysynda saýalnamaǵa qatysqan ár onynshy áıel kúıeýiniń áıelin sabaýyn durys dep sanaǵan.
Jetisý oblysynda – 9,5%, Qostanaı oblysynda – 8,8%.
Eń tómen kórsetkish Mańǵystaý (0,2%), Aqtóbe (0,4%) jáne Atyraý (0,5%) oblystarynda tirkelgen.
Jasy ulǵaıǵan saıyn áıelderdiń otbasylyq zorlyqty aqtaýǵa beıimdiligi artatyny baıqaldy:
45–49 jastaǵy áıelderdiń 4,7%-y;
40–44 jastaǵylardyń 3,1%-y mundaı kózqaraspen kelisedi.
Sońǵy on jyldaǵy otbasylyq qylmys statıstıkasy
Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esep komıtetiniń derekterine sáıkes, ótken jyly otbasylyq saladaǵy qylmystyq quqyqbuzýshylyqtar sany 2015 jylmen salystyrǵanda 7,2 ese ósken. Degenmen bul salystyrý tolyq obektıvti emes. 2015 jyly «Qol kóterý» jáne «Densaýlyqqa jeńil zııan keltirý» baptary ákimshilik quqyqbuzýshylyq sanatyna jatatyn. Bul baptar tek 2024 jyldyń ortasynda ǵana qylmystyq jaýapkershilikke aýystyryldy.
Otbasylyq-turmystyq saladaǵy qylmystyq quqyqbuzýshylyqtar sany 2025 jyldyń qańtar–qazan aılarynda 21,4% ósip, 3 myń jaǵdaıǵa jetken.
Olardyń ishinde:
1,7 myń jaǵdaı – qol kóterý (ótken jyldyń maýsym–qazanymen salystyrǵanda +36,8%);
680 jaǵdaı – densaýlyqqa jeńil zııan keltirý.
Al aýyr qylmystar azaıǵan:
kisi óltirý – 30,1%-ǵa;
zorlaý – 16,7%-ǵa;
densaýlyqqa aýyr zııan keltirý – 10,5%-ǵa qysqarǵan.
Zorlyq-zombylyqqa qatysty ótinishter azaıǵan
О́ńirlik áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat komıssııalarynyń statıstıkasy da turmystyq zorlyq-zombylyq deńgeıiniń tómendegenin kórsetedi. О́tken jyly zorlyq-zombylyqqa baılanysty daǵdarys ortalyqtaryna júgingender sany eki ese azaıǵan.
2013 jyly – 30,5 myń ótinish.
2024 jyly – 12,9 myń.
Kómek alǵan áıelder sany 12,2%-ǵa azaıyp, 11,4 myń adamdy qurady. Eń jıi kórsetilgen kómek túrleri – daǵdarys ortalyǵynyń keńesshisi nemese psıholog kómegi, al zańger kómegi sırek kórsetilgen.