M.Gorkıı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys drama teatry kórermen qaýymǵa jańa maýsymda erekshe mánge ıe, gýmanıstik qýaty zor qoıylym usyndy. Ýılıam Gıbsonnyń áıgili pesasy negizinde qoıylǵan «Sotvorıvshaıa chýdo, ılı Chto takoe lıýbov» mýzykalyq dramasy – adam erik-jigeriniń sheksizdigin, ustaz ben shákirt arasyndaǵy názik rýhanı baılanysty tereń zertteıtin bıik óner týyndysy.
Aıtýly shyǵarma Máskeýden shaqyrylǵan maman – qazaq qyzy Gúlnaz Balpeıisovanyń otandyq sahnadaǵy alǵashqy jumysy emes. Buǵan deıin M.Iý.Lermontov atyndaǵy ulttyq orys drama teatry, Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq mýzykalyq drama teatry, Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memleketik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry jáne Qaraǵandydaǵy S.Seıfýllın atyndaǵy akademııalyq qazaq drama teatryndaǵy «Aqyldyń azaby», «Qozy Kórpesh – Baıan Sulý», «Ulpan», «Qaragóz» spektaklderinen keıingi kezekti tyń tájirıbesi. Spektakl álemge áıgili tulǵa – kórý, estý, sóıleý qabiletinen aıyrylǵan Helen Kellerdiń taǵdyry men oǵan ómirdiń esigin qaıta ashqan Enn Sallıvannyń ustazdyq mıssııasyna qurylǵan. Balpeıisovanyń rejısserlik sheshiminde osy eki keıipkerdiń arasyndaǵy qaıshylyq, ishki kúres hám birtindep tabysqan rýhanı baılanys negizgi dramalyq arqaýǵa ulasady. Osylaısha, qoıylym ómirbaıandyq derekterdiń sahnalyq nusqasy ǵana emes, adam bolmysy jónindegi keń tynysty fılosofııalyq tolǵamǵa aınalady. Ýılıam Gıbson men Helen Kellerdiń avtobıografııalyq jelisine súıene otyryp, rejısser óz saraptaýynda kórermendi adamnyń ishteı ósýiniń, rýhanı jaryqqa umtylýynyń jańa qyrlaryn ashýǵa jeteleıdi. Ol týraly Gúlnazdyń ózi bylaı tolǵandy:
– Qoıylymda áleýmettik, adamgershilik hám ishki álemge qatysty barlyq mańyzdy taqyryptar bar. Negizgi oı – adamǵa aıaýshylyq tanytý emes, oǵan teń dárejede qaraý. Shynaıy kúsh – qurmette, – deıdi ol. Rejısserdiń aıtýynsha, qoǵamda jıi baıqalmaıtyn, «jabyq esikterdiń» artynda qalatyn adamdardyń máselesi – spektakldiń basty ózegi. Gúlnazdyń pikirinshe, kez kelgen shekteý – kemshilik emes, adamdy basqa qyrynan tanýǵa múmkindik.
Qoıylymnyń basty ereksheligi – Helen rólin «Qanattylar» ınklıýzıvti teatrynyń estý qabileti tómen aktrısasy Gúlnar Esentaevanyń oryndaýy boldy. Rejısser bul sheshim spektakldi shynaıy etýge baǵyttalǵanyn aıtady.
– Spektakldiń eń baǵaly tusy – shynaıylyǵy. Biz róldi kásibı túrde ári óz tájirıbesinde sezine alatyn adamǵa tapsyrýdy jón kórdik. «Qanattylar» teatrynyń aktrısasy Gúlnar Esentaeva osy talapqa saı boldy. Ol álemdi basqasha sezinedi, dybysty eden arqyly, vıbrasııa arqyly qabyldaıdy. Osyny túsiný bizge basqa bir álemniń esigin ashqandaı boldy. Akterler úshin de bul — úlken mektep. Olar Gúlnarmen birge qozǵalys pen ymnyń, tynys pen yrǵaqtyń tilin qaıta ashty, – deıdi G.Balpeıisova.
Sonymen qatar spektaklge sýrdotil mamany Aıdana Japarova qatysyp, sahnalyq árekettiń emosııalyq reńkin ym tili arqyly jetkizip otyrdy. Onyń aıtýynsha, ınklıýzıvti qoıylym – tek qoljetimdilik emes, birlestik.
– Ártúrli múmkindigi bar akterler bir sahnada kezdeskende, spektakl shynaıy ómirge aınalady. Men úshin bul úlken óner mektebi boldy. Teatr akterleriniń kásibıligi, rólge kirip ketý jyldamdyǵy, sahnadaǵy erkindigi meni tańǵaldyrdy. Sýrdotil mamany retinde meniń mindetim – tek aýdarý emes, akterdiń emosııasyn dál jetkizý. Sebebi estý qabileti tómen kórermen úshin emosııa – mátinnen de mańyzdy. Qoıylym barysynda akterler meniń qımylymdy da baqylaıdy, al men olardyń yrǵaq, temp, plastıkasyn sezinemin. Bul — birlesken úlken jumys, – deıdi ol.
Rejısser Gúlnaz Balpeıisova men ssenograf Kanat Maqsutov qurǵan kórkemdik álem – qarapaıymdyqtyń ishinde kúrdeli sımvolıka jasyrylǵan keńistik. Al sahnalyq sheshimdegi jaryq pen túnektiń dıalektıkasy Helenniń ishki álemin aıqyn kórsetedi. Sahnalyq sheshimderdiń barlyǵy mınımalıstik stılde oryndalǵan. Dekorasııanyń ár elementi sımvoldyq mánge ıe: bos keńistik – ishki kúresti, jaryq – keıipkerdiń kóńil kúıin, al dybys – oqıǵanyń tynysyn jetkizedi.
– Jaryq akterlermen birge «tynystaıdy», dybys keıde keıipkerdiń jalǵyzdyǵyn, keıde úmitin bildiredi. Al únsizdik kórermendi óz sezimin tyńdaýǵa jeteleıdi, – deıdi bul sheshimi týrasynda rejısserdiń ózi.
Spektakldiń mýzykalyq tabıǵaty onyń dramalyq ózegin tereńdetip, Helenniń únsiz áleminde týlaǵan sezimderge ún berdi. Áýen birde aýyr tynyspen tunshyqsa, birde úmit sáýlesindeı jarqyrap, keıipkerdiń jan qaqtyǵysyn kórermenge dál jetkizdi. Qoıylymda sondaı-aq horeografııalyq sheshim de erekshe kórkemdik mánge ıe. Plastıkalyq qozǵalystar bas keıipker Helenniń ishki arpalysyn kórinbeıtin deńgeıden kórinetin beınege aınaldyryp, kórermenniń kóz aldynda onyń ishki kúresi men erik-jigeriniń qaqtyǵysyn jandy sýretke aınaldyrdy. Ár qımyl – júrek soǵysynyń yrǵaǵyndaı áserli.
Al akterlik ansambl jumysy bólek áńgime. Spektaklde Helen rólin somdaǵan aktrısa Gúlnar Esentaeva keıipker beınesine tolyq berilip, sahnada shyn máninde kórermenine oı salarlyq obraz jasaı aldy. Onyń dene qozǵalysyndaǵy dáldik, sezimniń plastıkalyq berilýi, tipti tynys alýynyń ózi keıipkerdiń oqshaý álemin dál sezindirdi.
Iá, «Sotvorıvshaıa chýdo, ılı Chto takoe lıýbov» dramasy – adamnyń eń úlken jeńisi óz ishindegi túnekti jaryqqa almastyrý ekenin kórsetetin kórkem ári tereń qoıylym. Spektakl – mahabbattyń emdeıtin, tárbıeleıtin, ómirge qaıta ákeletin uly kúsh ekenin dáleldeıtin sahnalyq týyndy. Toqeterin túısek, rejısser Gúlnazdyń sózin, sýrdotil mamany Aıdananyń sezimin tyńdaı otyryp, bul spektakldiń basty qupııasyn túsingendeı bolasyń. Olar bir álemdi ekinshi álemmen toǵystyrǵan joq, olar eki álemniń arasyna kópir saldy.Sahnada jaryq qozǵalǵanda – júrek qosa qozǵaldy.Únsizdik ornaǵanda – syr ashyldy. Akterler qolyn sozǵanda – kórermenniń jan dúnıesine tıip ótti. Demek bul qoıylymnyń maqsaty – kórmeıtinderge jaryq syılaý emes, kórip júrgen bizdi ómirge basqa kózben qaıta qaraýǵa úıretý dep túıdik. Spektakldiń basty qundylyǵy da osynda, bizdińshe.