Bas prokýror Berik Asylovtyń tóraǵalyǵymen ortalyq, jergilikti jáne quqyq qorǵaý organdary ókilderiniń qatysýymen jol qozǵalysy qaýipsizdigi máseleleri boıynsha zańdylyqty, quqyqtyq tártipti jáne qylmystylyqqa qarsy kúresti qamtamasyz etý jónindegi úılestirý keńesiniń otyrysy ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Otyrys ashylýynda Bas prokýror apattylyqty tómendetý sharalary «Zań men Tártip» ıdeologııasyna saı keletinin atap ótti. Basty mindet – zańnyń ústemdigin nyǵaıtý jáne jol qozǵalysyna qatysýshylardyń árqaısysynyń áleýmettik jaýapkershiligin qalyptastyrý. Qoǵamda júrgizý mádenıetin damytý jáne quqyqbuzýshylyqqa tózimsizdik qalyptastyrý qajet.
B. Asylov Memleket basshysynyń 8 qyrkúıektegi Joldaýynda azamattardyń óz qaýipsizdigi men aınalasyndaǵylardyń qaýipsizdigi úshin jeke jaýapkershiligine nazar aýdarǵanyn atap ótti.
Jol-kólik oqıǵalarynyń negizgi sebebi – jol qozǵalysy erejelerin saqtamaý.
Taldaý kórsetkendeı, apatqa kináli júrgizýshilerdiń 81%-y buǵan deıin de jol qozǵalysy erejelerin buzǵany úshin birneshe ret jaýapkershilikke tartylǵan, bul qaıtalaný deńgeıiniń joǵary ekenin dáleldeıdi. Máselen, ShQO-da bir júrgizýshi bir jyl ishinde 32 ret ereje buzyp, onyń 13-i – jyldamdyqty arttyrý faktileri. 8 qańtarda qarsy jolaqqa shyǵyp, saldarynan ózi jáne eki jolaýshysy qaza tapty. Mundaı jaǵdaılar jyl saıyn qaıtalanady.
Taǵy bir jaǵdaıda júrgizýshi sońǵy eki jylda 72 ret jol qozǵalysy erejesin buzǵan, onyń ishinde 2025 jyly jyldamdyqty arttyrǵany úshin 30 ret jaýapkershilikke tartylǵan. Nátıjesinde aǵymdaǵy jyldyń 30 tamyzynda Almaty qalasynda jaıaý júrginshini qaǵyp, onyń ólimine ákelgen.
Bas prokýror júrgizýshi kýálikterin berý prosesin baqylaýdy kúsheıtý, sybaılas jemqorlyq táýekelderin joıý jáne rásimniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý qajettigin de atap ótti. Júrgizýshi kýáligin zańsyz alý jaǵdaılary qoǵam úshin qaýip tóndiretin faktor retinde qaralady.
Budan bólek, qaýipsizdikke tikeleı qaýip tóndiretin negizgi faktorlardyń biri – avtomobıl joldarynda belgilengen normalarǵa sáıkes kelmeıtin ruqsatsyz shyǵý joldaryn, qıylystar men qosylýlardy salý. Iri trassalarǵa qosylýlardyń eń az sany jónindegi talaptar saqtalmaıdy.
Mysaly, «Astana – Shiderti – Pavlodar – Ýspenka – RF shekarasy» avtojolynda jobalyq túrde 48 qosylý kózdelgen, onyń 28-i – ruqsat etilgen araqashyqtyqty buza otyryp ornalastyrylǵan. Aqmola oblysynyń Qoıandy jáne Birlik-Bek aýyldary mańyndaǵy uzyndyǵy 7 km ýchaskede jergilikti turǵyndar óz betimen salǵan 17 zańsyz qosylý bar. Olarmen túsindirý jumystary júrgizilýde.
Bul rette, «Avtomobıl joldary týraly» Zańnyń 19-2-baby 2-tarmaǵyna sáıkes, avtomobıl joldarynyń jobalyq sheshimderi qosylatyn joldar men qıylysatyn joldardyń qaýipsiz ornalasýyn qamtamasyz etýge tıis.
Sondaı-aq, aýyr jol-kólik oqıǵalarynyń edáýir bóligi qalalararalyq taksı retinde paıdalanylatyn, oń jaqty rýlmen basqarylatyn mınıvenderde oryn alýda, bul tehnıkalyq talaptarǵa sáıkes kelmeıdi.
Medısınalyq kórsetilimderge sáıkes kólik quralyn basqarýǵa bolmaıtyn júrgizýshilerdiń qatysýymen oryn alǵan JKO faktileri bar. Abaı oblysynyń Úrjar aýdanynda epılepsııa derti bar júrgizýshi ustama saldarynan 6 balany qaǵyp, 4-i qaza taýyp, 2-i jaraqat aldy.
Mundaı quqyqbuzýshylyqtarǵa dereý quqyqtyq shara qoldanylýy tıis. Memlekettik basqarý organdary óz baǵyttary men nysanaly toptary boıynsha, bilim berý jáne quqyq qorǵaý mekemeleriniń ǵylymı áleýetin qosa otyryp, naqtylanǵan usynystar engizedi.
Qaıtalanatyn buzýshylyqtardy júıeli túrde aldyn alý úshin otyrysqa qatysýshylar sıfrlyq tirkeýge negizdelgen jol qozǵalysy erejelerin buzýshylyqtaryn balldyq esepke alýdy engizýdi usyndy. Bul tártipti júıeli túrde buzatyn júrgizýshilerdi ýaqytyly anyqtaýǵa jáne olardy kólik júrgizýden shettetýge múmkindik beredi. Balldyń shekti deńgeıine jetken júrgizýshiler emtıhandardy qaıta tapsyrýǵa jiberilip, bul daıyndyq sapasy men joldaǵy tártipti arttyrady.
«Zań men Tártip» tujyrymdamasyn iske asyrý aıasynda joldaǵy tártipti arttyrýǵa jáne apattylyqty tómendetýge baǵyttalǵan is-sharalar tizbesi keńeıtilýde. Adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndiretin óreskel buzýshylyqtarǵa nóldik tózimdilik qaǵıdatyna erekshe nazar aýdarylady.
Jaýapty memlekettik organdar atalǵan salalardaǵy baqylaý jáne qadaǵalaý fýnksııalaryn kúsheıtip qana qoımaı, joldarda ólim men jaraqattanýdy boldyrmaý úshin zań talaptaryn saqtaý qajettigi jóninde halyqqa keń kólemdi túsindirý jumystaryn júrgizedi.