Adamnyń aty-jónin atap turyp: «Sizdiń atyńyzǵa poshtamen sálemdeme kelip tústi. Tezirek almasańyz, árbir saqtalǵan kúnge aqy tóleısiz», dep qýanta ári úrkite sóılep, psıhıkasyn álemtapyraq qylǵan alaıaqtar odan ári es jıǵyzbaı: «Sizge jiberilgen tórt sandy sms kodty da bizge aıta salyńyz», dep digirleıdi. «Sálemdeme» degenge qýanyp qalǵan adam sms-ti aıta salýdy qıynsynbaıdy. Mine, osy sátte ol alaıaqtyń arbaýyna tústi degen sóz.
Endi kelesi bireýi «bankten» telefon soǵady. Munyń daýsy tipti qatań: «Siz jańa sms arqyly kelgen kodty alaıaqtarǵa berip qoıdyńyz. Endi olar sizdiń atyńyzdan nesıe alǵaly jatyr. Alaıaqty toıtarý úshin tezirek shottaǵy aqsha kóleminde nesıe alyp, «aqshańyzdy qaýipsiz shotqa aýdaryńyz, sonda olardyń tapsyrysy óshiriledi», deıdi. Eger adam osy aıtylǵandy oryndasa, onyń barlyq aqshasy kıberqylmyskerlerdiń qaltasyna tústi deı berińiz.
Soltústik Qazaqstan oblystyq Polısııa departamentiniń baspasóz qyzmeti alaıaqtyq jolmen qoldy bolǵan qarjynyń jartysynan kóbi osy «bankten soǵylǵan qońyraý» arqyly urlanǵanyn aıtady. Sondyqtan telefon arqyly «banktenmin» dep suralǵan eshbir «ótinishke» jaýap berýge bolmaıtynyn jetkizdi.
Psıhologterdiń aıtýyna qaraǵanda, jasy ulǵaıǵan adamdar sengish keledi eken. О́ıtkeni olarǵa resmı túrde kóp adam qaıyryla qoımaıdy, sondyqtan buryn qyzmet atqaryp, qoǵamda bedeli bolǵan nemese abyroıly eńbek etkender ózine sypaıy túrde júgingenge máz bolyp, onyń sózine ońaı senip qalatyn kórinedi. Petropavldyń 68 jastaǵy bir turǵyny dál osyndaı arbaýǵa túsip, 2,1 mln teńgesin alaıaqtyń shotyna aýdarýǵa az-aq qalǵan.
Alaıaqtar qoldanǵan shema qarapaıym, biraq sendirýi joǵary bolǵan. Telefonǵa habarlasqan alaıaq aldymen ózin «medbıkemin» dep tanystyrǵan, keıin «elektrondyq úkimet», tipti «polısııa departamentiniń qyzmetkerimin» degenderdi qosaqtap, alǵashqy adamnyń aıtqanyn qoldap, qońyraý shalǵan. Barlyǵy WhatsApp messendjeri arqyly habarlasyp, resmı rámizderdi fon retinde qoldanǵan. Olar áıelden qupııany saqtap, úlken máselelerden saqtanýǵa qarajatty «qaýipsiz shotqa» shuǵyl aýdarýǵa keńes bergen. Senip qalǵan zeınetker jaqyn mańdaǵy saýda ortalyǵyndaǵy bankomatqa baryp, aqshasyn aýdara bastaǵanda, ony sol jerde kezekshilikte júrgen polıseıler baıqap qalǵan. Olar áıeldiń abyrjyp turǵanyn kórip, jaıdy bilgen soń, asyǵys sheshim qabyldamaýǵa kóndirip, alaıaqtyq shemany anyqtaǵan. Sóıtip, polısııa qyzmetkerleriniń arqasynda keıýana kıberqylmyskerlerdiń torynan aman qaldy.
Buǵan deıin dál osyndaı 5 derek Petropavldaǵy ártúrli saýda ortalyqtarynda polısııa men jekemenshik kúzettiń qyraǵylyǵynyń arqasynda toqtatyldy. Taǵy bir 67 jastaǵy áıel alaıaqtardyń arbaýynan aman qaldy. Oǵan óziniń Reseıde turatyn qyzynyń daýsymen bireý úıdegi telefonyna habarlasyp, avtomobıl apatyna ushyrap qalǵanyn, endi advokatqa tóleý úshin aqsha qajet ekenin aıtyp jylaǵan. Al advokattyń ózi munyń telefonyna habarlasatynyn aıtqan. Bala úshin ana ne istemeıdi, esi shyǵyp, dereý úıdegi barlyq aqshasyn jınaı bastaıdy. Sol kezde telefony shyr etip: «Men advokatpyn, qyzyńyzǵa kerek aqsha – 2 mln teńge. Sony men jibergen taksıst arqyly berip jiberińiz. Al baılanys úzilmes úshin telefondy óshirmeńiz», deıdi. Alaıda bir nárseden kúdik alǵan áıel telefondy sóndirip, jıenine zvondaıdy. Odan qyzynyń eshqandaı apatqa ushyramaǵanyn bilgen keıýana birden polısııaǵa habarlasady. Uzamaı 2 mln teńgeni alýǵa kelgen 24 jastaǵy alaıaq úıde tosyp otyrǵan polısııanyń qolyna túsedi. Ol munyń alǵashqy qylmystyq áreketi emes eken, aldynda osy jolman 88 jastaǵy keıýananyń 3 mln teńgesin qaqshyp ketkeni anyqtaldy.
Qazir onyń ústinen tergeý amaldary júrgizilip jatyr. Kúdiktige iri kólemde aıyppuldan bastap 4 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵan.
Al jýyrda M.Jumabaev aýdanynyń ortalyǵy Býlaev qalasynda soltústikqazaqstandyq polıseıler kıberalaıaqtyq qylmyspen aınalysyp júrgen 19 ben 24 jas aralyǵyndaǵy bes adamdyq qylmystyq topty quryqtady. Ony uıymdastyryp júrgen Aqqaıyń aýdanynyń 21 jastaǵy turǵyny kórinedi. Ol óz tobyn halyqaralyq ınternettegi alaıaqtyq júıege qosyp alyp, dropperler daıyndaý jumysyn iske asyrǵan. Osy jolmen barlyǵy 38,5 mln teńgeni qoldy etkenderi anyqtaldy. Qazir toptyń ústinen is qozǵalyp jatyr.
Soltústik Qazaqstan oblysy