Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa arnaǵan Joldaýynda búginde dúnıe júzinde ınvestısııaǵa tartys kúsheıip bara jatqanyn aıta kele, jańa ınvestısııalyq kezeńdi bastaý qajettigin atap kórsetti. Bul oraıda óńdeý salasyna kóbirek qarajat tartý mindetteldi. Sondaı-aq Prezıdent ınvestısııa tartýǵa jergilikti bılik te múddeli bolyp, jumyla jumys isteýdi, ákimderdiń óńirdegi ınvestısııalyq ahýalǵa tikeleı jaýapkershiligin belgileýdi júktedi.
Túrkistanda ótken «Turkistan investment and tourism forum – 2025» halyqaralyq ınvestısııalyq forýmynyń túpki maqsaty da Joldaýda júktelgen mindetterdi júzege asyrý bolǵany anyq. Shetelden 200 kompanııa, elimizdiń óńirlerinen 100-den astam iri kompanııa, jergilikti atqarýshy bılik organdarynyń ókilderi qatysqan shara barysynda óńirdiń qolóner buıymdary, týrıstik nysandary men aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kórmesi tanystyryldy. Sonymen qatar oblysta iske asyp jatqan ınvestısııalyq jobalar legi usynyldy.
О́ńirdiń ınvestısııalyq jáne týrıstik áleýetin ilgeriletý, ekonomıkasyn ártaraptandyrý baǵytynda ınvestısııa tartý, sheteldik jetekshi kompanııalarymen iskerlik baılanystardy nyǵaıtý men óndiris oryndaryn kóbeıtý maqsatyndaǵy halyqaralyq forým aıasynda «Túrkistan – Qazaqstannyń jańa ınvestısııalyq sıkliniń draıveri» taqybyrynda plenarlyq otyrys ótti. Oblys ákimi Nuralhan Kósherov Túrkistan oblysy qurylǵannan bastap, Qytaı kapıtalynyń qatysýymen jalpy quny 165,5 mln dollar quraıtyn 7 ınvestısııalyq joba iske qosylǵanyn aıta kele, óńirde ınvestorlarǵa daıyn ınfraqurylymy bar ǵımarattardy usynatyn ındýstrııalyq aımaqtar, daıyn ǵımarattar ornatylǵan shaǵyn ónerkásiptik parkter bar ekenin atap ótti. Investorlardy birlesken jobalardy júzege asyrýǵa shaqyrdy. Sessııa barysynda jalpy quny 432,2 mlrd teńgeni quraıtyn 7 yntymaqtastyq memorandýmyna qol qoıyldy. Atap aıtqanda, quny 75,3 mlrd teńgelik Qazaqstan-Qytaı ındýstrııalyq aımaǵyn qurý jónindegi jobasy, djıns matasyn óndirý, ilmek jáne mata óndirý, halyqaralyq tekstıl ortalyǵyn qurý, alıýkasınk qaǵazdaryn óndirý, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jobasy, jaryqtandyrý jabdyqtary men kún panelderin óndirý baǵytyndaǵy ınvestjoba maquldandy.
Saýran aýdanynda 16 mlrd teńgelik agroónerkásiptik joba iske asyrylady. Joba aıasynda sheteldik «Xiang Hopi i Ma Aerial Machinery» kompanııasymen ekijaqty memorandýmǵa qol qoıyldy. Kompanııa topyraq óńdeý, egin jınaý, agroóndiristik úderisterdi avtomattandyrýǵa arnalǵan joǵary tehnologııaly aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn óndirýge mamandanǵan.
Saıram aýdany men QHR ınvestorlary strategııalyq mańyzy joǵary eki memorandýmǵa qol qoıdy. Alǵashqy kelisim aýyr júk kólikterine arnalǵan tirkemeler óndiretin jańa óndiris alańyn qurýdy kózdeıdi. Quny 2,5 mlrd teńge bolatyn joba jergilikti 500 azamatty jumyspen qamtymaq. Ekinshi memorandým «Qazaq Air Tecnology» JShS men Qytaıdyń «Huankun Industrial Investment Limited» kompanııasy arasynda bekitildi. Joba zamanaýı tehnologııa negizinde sapaly kirpish óndiretin óndiristi iske qosýdy qamtıdy. Quny – 1 mlrd teńge. Qural-jabdyqtar ornatylǵannan keıin zaýyt aı saıyn 2,5 mıllıon dana kirpish shyǵaratyn bolady. О́ndiriste 30-dan astam adam turaqty jumyspen qamtylady.
Oblysta agrarlyq sektordy sıfrlandyrý arqyly ónimdilikti jańa deńgeıge kóterý baǵytynda aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan dron óndirisi, beınebaqylaý kameralary men optıkalyq jabdyqtar, kabel ónimderin shyǵaratyn zaýyttardy ashý kózdelip otyr. Bul jóninde forým aıasynda ótken «Túrkistannyń damýyndaǵy sıfrlyq transformasııa men jasandy ıntellekt» taqyrybyndaǵy paneldik sessııada aıtyldy. «Túrkistan oblysynyń turaqty damýyna ınvestısııalar: ónerkásipten agroónerkásip keshenine deıin» taqyrybynda ótken sessııa otyrysynda oblys ákiminiń orynbasary Nurbol Turashbekov qazirgi ýaqytta óńirde 210 myńnan astam shaǵyn jáne orta bıznes ókili jumys isteıtinin atap ótti.
– Keıingi 6 jylda oblys ekonomıkasyna tartylǵan ınvestısııa kólemi 10,5 mlrd dollardy qurap otyr. Úkimettiń qoldaýymen ınvestısııalyq ahýaldy odan ári jaqsartý baǵytynda júıeli jumys júrgizip kelemiz. Túrkistan oblysy aýyl sharýashylyǵy salasynda el kóleminde kósh bastap turǵan óńirlerdiń biri, – dedi N.Turashbekov.
Sondaı-aq otyrys barysynda oblystyń tranzıttik áleýeti, óńdeý ónerkásibi men agroónerkásiptik keshenge ınvestısııa tartý máseleleri talqylandy. Shıkizatty tereń óńdeý, joǵary qosylǵan quny bar ónim óndirý baǵytyndaǵy josparlar da qarastyryldy. Aıta keteıik, bıyl Túrkistan oblysynyń aýyl sharýashylyǵy kapıtalyna 155,6 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Jalpy, ónim kólemi 1 trln 207 mlrd teńgege jetti. Eksport kólemi 355,5 mln dollardy qurady. О́ńirde et klasterin damytý baǵytynda 7 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Sonymen birge el kóleminde alǵash ret Túrkistan oblysynda sý únemdeý tehnologııasymen kúrish ósirý jobasy iske asty.
2025–2027 jyldar aralyǵynda 78 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý josparlanǵan. «Turan» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda «Túrkistan maqta agroónerkásip kesheni» JShS maqtany tereń óńdep, daıyn ónimdi eksporttaıtyn kópsalaly nysannyń qurylysyn júrgizip jatyr.
Halyqaralyq ınvestısııalyq forým aıasynda ótken «Mýltıtýrızm – óńirdiń turaqty ósýiniń draıveri» taqyrybyndaǵy paneldik otyrysta oblys ákiminiń birinshi orynbasary Zulpyhar Joldasov bıyl týrızm salasyndaǵy negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestısııalar kólemi 97,6 mlrd teńgeni quraǵanyn málim etti. Týrızm salasyn damytý maqsatynda 47 týrıstik ınvestısııalyq jobany júzege asyrý josparlanǵan. О́ńirdegi tarıhı oryndarǵa bıyl 911,2 myń adam saıahattap kelgen. Arnaıy ornalastyrý oryndarynda demalǵandar sany 151 myń adamǵa jetip otyr. Oblysta 251 ornalastyrý oryndary men 117 sanatorıılik-kýrorttyq uıym jumys isteıdi. Halyqaralyq deńgeıdegi sporttyq saıystar uıymdastyryp, týrısterdi tartý maqsatynda zamanaýı nysandar paıdalanýǵa berilip jatyr. Sonyń biri – 500 sportshyǵa arnalǵan «Eskek esý» kanaly.
Sheteldik ınvestorlarmen kezdesýde oblys ákimi Qytaı men Eýropa arasynda tasymaldanatyn júktiń 85%-y «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq tranzıt dálizi arqyly ótetinin aıtyp ótti.
– Túrkistan oblysynan ótetin bul dáliz álemdik naryqqa shyǵýdyń jańa múmkindikterin ashady. Sonymen qatar Qytaıdaǵy Lıanıýngan portyndaǵy qazaq-qytaı logıstıkalyq termınaly, Sıandaǵy qurǵaq port sııaqty birlesken jobalar tranzıttik áleýetimizdi odan ári nyǵaıta túsedi. Qazirgi ýaqytta oblysta ınvestorlarǵa daıyn ınfraqurylymy bar jer ýchaskelerin usynatyn ındýstrııalyq aımaqtar, daıyn ǵımarattardy jeńildetilgen sharttarmen jaldaý nemese satyp alý quqyǵymen beriletin shaǵyn ónerkásiptik parkter bar. Arnaıy ekonomıkalyq aımaqta da ınvestorlarǵa múmkindik mol. Mańyzdy jobalardy súıemeldep, tolyq qoldaý kórsetýge daıynbyz. Maqsatymyz – óndiris oryndaryn kóbeıtý, – dedi N.Kósherov.
Aıta keteıik, oblysta 2025–2028 jyldar aralyǵynda júzege asatyn 111 ınvestjoba pýly qalyptasqan. Joba tolyq iske asqan jaǵdaıda 23 915 jańa jumys ornyn ashý kózdelgen. Búginde 34 ınvestjoba iske qosylyp, 4 889 adam jumyspen qamtyldy. Sonymen qatar bıyl 10 aıdyń qorytyndysynda oblys kapıtalyna 1 178,4 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa tartylǵan. О́ńirge 2025 jyly 475 mln dollar kóleminde tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartý ındıkatory bekitilgen. II toqsannyń qorytyndysynda tikeleı sheteldik ınvestısııalar kólemi 543,5 mln dollar qurap, jyldyq jospar artyǵymen oryndaldy. Jyl basynan beri 90-nan astam sheteldik kompanııamen kezdesýler ótip, QHR, Iran, О́zbekstan elderine resmı sapar uıymdastyryldy.
Túrkistan oblysy