Kógildir otyn – tabıǵı gazben turǵyndaryn tolyqqandy qamtamasyz etken biregeı óńir – Atyraý oblysy. О́ziniń kem-ketigin bútindep, respýblıka bıýdjetine qyrýar qarajat quıatyn elimizdegi birden-bir donor aımaq ta osy ólke. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte oblys ákimi Serik Shápkenov munaıly óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn baıandady.
Aımaq basshysy óńirdi damytýdyń negizgi baǵyttary men jetistikterine, Memleket basshysy júktegen strategııalyq mindetterdiń oryndalý barysyna toqtaldy. Bıylǵy 11 aıdyń qorytyndysynda óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishteri qarqyndy damyp, oń dınamıka baıqalǵan. Degenmen negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 30%-ǵa deıin tómendegen. Buǵan «Teńizshevroıl» JShS-indegi «Keleshek keńeıý jobasynyń» aıaqtalýy áser etti degen oblys ákimi óńir damýynyń basty ekonomıkalyq draıveri munaı-gaz salasy ekenin atap ótti.
«Búginde quny 10,7 mlrd dollardy quraıtyn úsh iri zákirli ınvestısııalyq joba, sondaı-aq quny 104 mlrd teńge bolatyn 20 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Nátıjesinde, 1 320 jańa jumys orny ashylady. Olardyń ishinen «Atyrau Chicken» qus fabrıkasy men «BKM Atyraý» vagondardyń dóńgelegin jóndeýge arnalǵan sheberhananyń mańyzy joǵary. Bıylǵy qańtar-qazan aılarynda agroónerkásip kesheninde 116,8 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi. О́ńirdiń mal sharýashylyǵynda da ósim bar. Negizinen azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytynda ınvest jobalardy iske asyrýǵa basymdyq berilip otyr. Kelesi jyly jalpy quny 48,3 mlrd teńge turatyn 12 joba iske qosylady», dedi Serik Jambyluly.
Bıylǵy alty aıda Atyraý oblysynda shaǵyn jáne orta bıznes óndirgen ónim kólemi 2,4 trln teńgege jetti. Bul – jalpy óńirlik ónimniń 21,2%-y. Kásipkerlikti damytýǵa 8,9 mlrd teńge bólindi. Jalpy quny 36,3 mlrd teńge mólsherinde 254 kásipkerlik jobaǵa qoldaý kórsetildi. Nátıjesinde, 1725 jańa jumys orny ashyldy. «О́rleý» baǵyty arqyly jańa bıznes bastamalardy qoldaý da qarqyn alyp kele jatyr.
Invest jobalardy iske asyrý, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýdaǵy keshendi is-sharalar da jemisin berip otyr. Ekonomıkanyń túrli salasynda 26 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylǵan, onyń ishinde 13 myńnan astamy – turaqty jumys orny. О́ńir basshysy Mansap ortalyqtarynyń kómegine júgingen 35 myń adamnyń 15 myńnan astamy jumyspen qamtylǵanyn da atap ótti. Budan bólek, 14 myń adamǵa kásibı baǵdar berý aıasynda vaýcher taratyldy. О́z kásibin bastaýǵa nıetti 300 azamat qaıtarymsyz grant alyp, kásibin dóńgeletip otyr.
«Oblysta halyqty sapaly aýyzsýmen, kógildir otynmen, elektr jelilerimen qamtamasyz etý 99,9%, ıaǵnı 713 myńnan asa adamdy qamtıdy. Turaqty ári sapaly qyzmet kórsetý aıasynda birqatar ınfraqurylymdyq jobany iske asyrdyq. Atap aıtsaq, Atyraý qalasy men Maqat turǵyndaryn aýyzsýmen úzdiksiz qamtamasyz etý maqsatynda №5 súzgi stansasy qaıta jańǵyrtylyp, sý tutyný kólemi táýligine qosymsha 50 myń tekshe metrge artty. Budan bólek, jazǵy sý jelisiniń 165 shaqyrymy (5 aýyldyq eldi mekende) tolyq salyndy. Atyraý qalasy men aýdandarda elektr jelilerin jańǵyrtý jumystary júıeli júzege asyrylyp keledi. 302 shaqyrym elektr jelisi jańartyldy, «Nursaıa» shaǵyn aýdanyndaǵy 66 shaqyrym jeli zamanaýı, qaýipsiz kabelderge aýystyryldy. Sonymen qatar qýattylyǵy 32 mVt «Nursaıa–Samal» qosalqy stansasynyń qurylysy aıaqtaldy», dedi óńir basshysy.
Júıeni avtomattandyrý maqsatynda 30 dana avtomatty qaıta qosý qurylǵysy ornatylǵan, Atyraý qalasynyń oń jaǵalaýynda saǵatyna 120 myń tekshe metr gaz taratatyn stansa men 46 shaqyrym magıstraldy gaz qubyrynyń qurylysy tııanaqtalyp qaldy. «Spýtnık» shaǵyn aýdanyna gaz berý jumystary sátti aıaqtalyp, nysan iske qosyldy. Jalpy, Atyraý oblysynda gazben qamtý deńgeıi 99,9%. О́ńirdegi 145 aýyldyq eldi meken kógildir otynǵa qosylǵan.
«Bıyl 247,9 shaqyrym jol jóndeldi. Nátıjesinde, jaqsy jaǵdaıdaǵy joldardyń úlesi 78%-dan 83%-ǵa deıin ósti. Jolaýshylardy avto, avıa, temirjolmen tasymaldaý salalarynda da jańartý jumystary jalǵasyp jatyr. 90 jańa avtobýs satyp alynyp, onyń 48-i marshrýtqa shyǵyp úlgerdi, qalǵan 42-si jyl aıaǵyna deıin turǵyndar ıgiligine beriledi. Áýe qatynasyn damytý baǵytynda da mańyzdy qadamdar jasaldy. «Ashyq aspan» rejimi aıasynda 6 jańa baǵyt ashyldy. Bul kórsetkish aldaǵy jyldary 10 baǵytqa jetedi. Sonymen qatar Hıýaz Dospanova atyndaǵy halyqaralyq áýejaıdy jańǵyrtýǵa 2026 jylǵa 50 mln dollar kóleminde ınvestısııa tartyldy. Budan bólek, Atyraý qalasynyń temirjol vokzaly men aýdandardaǵy 9 temirjol vokzalyn jańartý jumystary júrgizilip jatyr», dedi S.Shápkenov.
Keıingi úsh jylda úsh aýysymdyq mektep eki esege azaıǵan. Bıyl 27 mekteptiń qabyrǵasy qalanyp, qurylys qarqyndy júrip jatyr, onyń ishinde 4 mektep paıdalanýǵa berilgen, 9 mekteptiń qurylysy jyl sońyna deıin aıaqtalady. Qalǵan 14 mektep 2026 jyly paıdalanýǵa berilmek. Sonymen qatar «Nazar» jobasy aıasynda qaladaǵy 64 mektepke eki jarym myń beınebaqylaý kamerasy ornatylǵan.
«Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda óńirde medısınalyq ınfraqurylymdy damytý jumystary jalǵasady. Byltyr 10 jańa nysan paıdalanýǵa berilse, jyl sońyna deıin taǵy 5 nysan tapsyrylady. Qosymsha 7 nysannyń qurylysy júrip jatyr. О́ńirde eki zamanaýı emhana salynady. Onkodıspanser janyndaǵy radıologııalyq korpýs kelesi jyly paıdalanýǵa beriledi. Bul salada atqarylǵan jumystar qan aınalymy, týberkýlez, qaterli isik aýrýlarynyń tómendeýine áser etti», dedi oblys ákimi.
Bıyl mádenıet salasynda da ilkimdi ister júzege asty. Mahambet aýdanynyń Sarytoǵaı aýyly men qala aýmaǵyndaǵy eki eldi mekende jańa mádenıet úıleri paıdalanýǵa berildi. Budan bólek, 15 mádenı nysannyń qurylysy júrgizilip jatyr. Bul nysandar aýyl turǵyndarynyń shyǵarmashylyqpen aınalysýyna múmkindik berip, óńirdiń mádenı áleýetin nyǵaıtady. Atyraý qalasynda 1200 oryndyq konsert zaly men tarıhı-ólketaný mýzeıi, sondaı-aq 600 oryndyq kongress-holl, beıbitshilik pen kelisim saraıynyń qurylysy bastalǵan.
«Oblys turǵyndaryn sporttyq ınfraqurylymmen qamtý deńgeıi 62%-dan 71%-ǵa artty. Búginde halyqtyń 46,7%-y buqaralyq sportpen turaqty túrde shuǵyldanady. Jergilikti bıýdjet esebinen 33 sport kesheniniń qurylysy bastalyp, bıyl 11 sport kesheni qoldanysqa berildi, qalǵan 22 sport kesheniniń qurylysy kelesi jyly aıaqtalady. О́ńirde sportty júıeli damytý maqsatynda daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternat-kolledj janynan zamanaýı sport kesheniniń qurylysy memleket-jekeshelik áriptestik tetigi arqyly júzege asyrylyp jatyr», degen aımaq basshysy birqatar sport nysandarynyń qazyǵy qaǵylyp, qurylysy bastalǵanyn da atap ótti.
Bıyl óńirge 83 myńnan astam týrıst kelip, kórsetkish byltyrǵydan 19%-ǵa artqan. Osy salany damytýǵa baǵyttalǵan ınvestısııa kólemi de eki esege ósip, 32 mlrd teńgege jetken. Oblysta týrızmdi damytýdaǵy basty baǵyttar – ortaǵasyrlyq Saraıshyq pen Qıǵash ózenindegi Lotos alqaby ekenin aıta kelip, oblys ákimi Saraıshyqty óńirdiń tarıhı-týrıstik ortalyǵyna aınaldyrý maqsatynda bes jyldyq jospar túzilip, jumystar bastalǵanyn málim etti.
Sıfrlyq ınfraqurylymdy damytý baǵytynda da oń nátıje bar. Internetpen qamtý deńgeıi 99,7%-ǵa jetip, shalǵaıdaǵy 14 eldi meken de ınternetke qosylǵan.
«Ekologııalyq ahýaly mańyzdy sanalatyn óńirde bıyl 6 aıda atmosferaǵa zııandy zattardy shyǵarý kólemi byltyrǵyǵa qaraǵanda 5 tonnaǵa deıin tómendegen. Zańnamany buzǵan 139 sýbektke jalpy 2,3 trln teńge kóleminde ákimshilik aıyppul salyndy», degen óńir basshysy alda áli de atqarylar qyrýar jumys baryn jetkizdi.
Baıandamadan keıin oblys ákimi jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berdi. Kúnde mundaı múmkindik buıyra bermeıtindikten, biz de óńir basshysyna oblysta salynady degen Onkologııalyq ortalyqtyń qurylysyna qatysty saýal qoıdyq. Byltyr Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıdyń III otyrysynda Memleket basshysy Onkologııalyq ortalyqtyń qurylysyna qarajatty jer qoınaýyn ıgerýmen aınalysatyn kásiporyndar qarjy bóletinin aıtqan edi. Prezıdent tapsyrmasy qalaı oryndalyp jatqanyn suradyq.
«Prezıdent tapsyrmasyna oraı Onkologııalyq ortalyqtyń radıologııalyq korpýsynyń qurylysy júrgizilýde, kelesi jyly aıaqtalady. Qurylystyń ekinshi kezeńinde aýrýhananyń jatyn orny salynady. Qujattary memlekettik saraptamadan ótip jatyr, qurylysyna qajetti qarajatty NCOC kompanııasy aýdarady», dedi S.Shápkenov.