Jahan jurty jańartylǵan energııa kózderin damytý máselesine aıryqsha den qoıyp otyrǵany málim. Ǵalymdar keltirgen derekke júginsek, shırek ǵasyrdan soń tórtkúl dúnıe elderi energetıkalyq teńgerimdegi jańartylǵan energııa kózderiniń úles salmaǵyn 35%-ǵa jetkizýi bek múmkin. Jambyldyq atqaminerler de jasyl energııaǵa degen táýeldilik túptiń túbinde ústemdik quratynyn áýelden sezgen sekildi. Keıingi on jyldyń bederinde bul baǵytta óńirde ilkimdi jumys qolǵa alynyp jatyr.
Aýyl turǵyndary da jańashyldyqtan tys qalyp jatqan joq. Máselen, Jýaly aýdanyna qarasty Kólbastaý aýylynyń turǵyny Elýjan Momyshev kún kózinen qajetti energııany alyp, ony kásip kózine aınaldyrýǵa kirisken. Jasy alpysty alqymdaǵan aýyl azamaty birshama ýaqyt buryn baqshasyna kún elektr stansasyn salǵan. Qazirgi kezde saǵatyna 52 kVt qýat kózin óndirip otyrǵan ol bul isti ári qaraı damytýǵa nıetti. Ol ózi óndirgen energııa kózin Tarazdaǵy toq tasymaldaıtyn kompanııaǵa ótkerip otyr.
Jalpy alǵanda, jańartylǵan energııa kózderin óndirýden Jambyl óńiri – respýblıkada kósh basynda. О́ńirde «Burnoe Solar-1», «Burnoe Solar-2» JShS-niń kún elektr stansasy birneshe jyldan beri tolyq qýatynda jumys istep tur. Budan ózge de kúnnen, jelden elektr energııasyn óndiretin birneshe stansa bar. Osy jumystyń bári kólbastaýlyq azamattyń jańa isti bastaýyna sebep bolsa kerek.
Elýjan osy jyldyń kóktem mezgilinde baqshasyn jańartylǵan energııa kózin óndiretin stansaǵa aınaldyrýǵa bilek túrip kirisken. Táýekelge bel býǵan azamat qajetti qurylǵylardy shet memleketterden satyp alypty. E.Momyshev birinshi kezekte qurylǵylardyń sapasyna aıryqsha mán bergen. Munda ornatylǵan 100 panelden mamyrajaı mamyr aıynan bergi aralyqta 71 myń kVt elektr qýaty alynǵan.
«Bul jumystyń ózindik artyqshylyǵy bar. Shyntýaıtynda elektr energııasyn óndirý isi jyl mezgiline qaramaıdy. Eń bastysy, kún sáýlesi túsip tursa bolǵany. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sońǵy birneshe jyldyń bederinde jańartylǵan energııa kózderin óndirý isine aıryqsha basymdyq berip otyrǵanynan bárimiz habardarmyz. Jahan elderi de biraz jyldan beri balamaly energııa kózin óndirýge kirisip ketken. Sondyqtan men de táýekelge bel býyp, osy jumysqa óz úlesimdi qosyp jatyrmyn», deıdi Elýjan óz oıymen bólisip.
Ilgeride isten shyqqan tońazytqyshtardy jóndeýmen aınalysqan azamat sol áýestiginiń jańa isti qolǵa alýyna sebepshi bolǵanyn jasyrmaıdy. Aldaǵy ýaqytta qolǵa alǵan isiniń aıasyn keńeıtýge de nıet bildirip otyrǵan jaıy bar.
E.Momyshevtiń aıtýynsha, ózi óndirgen elektr energııasyn qaladaǵy energııa ortalyǵyna ótkerý maqsatynda jeke kásipker retinde tirkelipti. Qazirgi kezde 1 kVt energııa qýatyn 34 teńgeden saýdalap otyr. Isti bastaǵaly beri eki jarym mln teńge kóleminde tabys taýyp úlgeripti. Sondaı-aq óz aýlasynda óndirip otyrǵan elektr energııasy eldi mekendegi 50 shańyraqty toqpen qamtýǵa qaýqarly kórinedi.
Kásipker keltirgen derekke júginsek, jańartylǵan energııa kózin óndirýdiń artyqshylyǵy jetkilikti. Ol birinshi kezekte qaýipsizdikke basymdyq bergen. Mundaǵy panelderdiń qorshaǵan ortaǵa esh zııany joq. Baǵanalar birneshe metr tereńdikke ornatylǵan. Joıqyn jel ushyra almaıdy. Sondaı-aq jańa tehnologııanyń naızaǵaıdan qorǵaıtyn júıesi de ýaqyt talabyna saı jumys isteıdi.
Shamamen bes myńnan astam turǵyny bar aýyldyq okrýgte turatyn E.Momyshev mıllıonnan astam halqy bar óńirde tuńǵysh energetık kásipker atanyp otyrǵanyn aıta ketken jón. Aýyl turǵynynyń bul qadamy ózge de azamattardy qyzyqtyryp otyr.
Jalpy alǵanda, joǵaryda aıtqanymyzdaı, Jambyl óńiri balamaly energııa kózin óndirý jóninen elimizde kósh bastap tur. Qazirgi kezde oblys kóleminde 571 mVt qýat kózin óndiretin 22 nysan úzdiksiz jumys isteıdi. Naqtyraq aıtsaq, óńirde óndirilgen elektr energııasy eldegi suranystyń 30 paıyzǵa jýyǵyn jaýyp otyr.
Oblystyq energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń mamany Almas Omarovtyń aıtýynsha, oblys aýmaǵynda 6 sý elektr stansasy ornalasqan. Qazirgi kezde oblys aýmaǵynda 6 kún, 10 jel elektr stansasy bar. Aldaǵy ýaqytta óńirde eki birdeı aýqymdy joba júzege asyrylady. Bir anyǵy, aldaǵy úsh jyldyń bederinde jasyl energııa óndiretin taǵy eki iri stansa salýdyń nátıjesinde óndirilgen qýat kólemi 2,5 gVt-ǵa deıin artady.
Jambyl oblysy,
Jýaly aýdany