Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıylǵannan on jyl óte bizdiń qarym-qatynasymyz keń jáne serpindi seriktestikke aınaldy. Bul seriktestik saıası dıalogti, qaýipsizdik pen ekonomıkalyq damý salasyndaǵy yntymaqtastyqty, sondaı-aq kópjaqty dıplomatııany, ózara baılanys pen ınnovasııalardy qamtıdy. Geosaıası shıelenis pen jahandyq belgisizdikpen erekshelenetin dáýirde Qazaqstan EO úshin turaqty, syndarly jáne perspektıvaly seriktes bolyp qala beredi.
Kópjaqty deńgeıde biz BUU Jarǵysynyń qaǵıdattaryn saqtaý, beıbit sheshimderdi ilgeriletý, erejeler men yntymaqtastyqqa, sondaı-aq elderdiń egemendigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qurmetteýge negizdelgen halyqaralyq júıeni nyǵaıtý maqsatynda tyǵyz baılanystamyz. Qazaqstannyń dıplomatııalyq is-áreketi – qaqtyǵystardyń aldyn alýdan bastap jahandyq forýmdarǵa qatysýǵa deıin EO-nyń beıbitshilikti ilgeriletý, dıalog ornatý, shıelenisti azaıtý jáne halyqaralyq seriktestikti nyǵaıtý jónindegi basymdyqtaryna sáıkes keledi. Osy ortaq kózqarastyń arqasynda bizdiń qarym-qatynasymyz barynsha strategııalyq sıpatqa ıe bolyp, yntymaqtastyǵymyz qazirgi zamanǵy geosaıası kontekste, mysaly, sanksııalardy aınalyp ótýdiń aldyn alý máseleleri salasynda anaǵurlym ózekti bolyp otyr. Soǵysty toqtatyp, Ýkraınada jan-jaqty, ádil jáne turaqty beıbitshilik ornatý – Qazaqstan men EO-nyń ortaq basymdyǵy.
Naqty nátıjelerdi kórip otyrǵan seriktestigimizdiń taǵy bir baǵyty – kólik salasyndaǵy ózara baılanysymyz. Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizi Ortalyq Azııa men Eýropa arasyndaǵy senimdi ári turaqty kópir retinde strategııalyq mańyzǵa ıe boldy. 10 mlrd eýrodan asa eýropalyq jáne halyqaralyq ınvestısııa arqasynda Orta dáliz jyldamyraq, tıimdirek jáne negizinen sıfrlyq sıpatqa ıe bolyp keledi. Bul baǵytty nyǵaıtý tek saýda úshin emes, sonymen qatar osaldyqty azaıtatyn jáne Eýropanyń aımaqtaǵy basqa eldermen baılanysyn ártaraptandyratyn barynsha ornyqty eýrazııalyq kólik ınfraqurylymy arhıtektýrasyn qurý úshin de óte mańyzdy.
Ekonomıkalyq baılanystar seriktestigimizdiń berik ári mańyzdy tiregi bolyp qala beredi. Qazaqstanda 4 myńnan asa eýropalyq kompanııa jumys isteıdi. Al «Horizon Europe» jáne «Erasmus+» baǵdarlamalary aıasyndaǵy yntymaqtastyq, sondaı-aq keńeıip kele jatqan tulǵaaralyq baılanys – bizdiń uzaqmerzimdi jańǵyrtýǵa salyp jatqan ınvestısııalarymyzdyń aıqyn kórinisi. Vızalyq rejimdi jeńildetý týraly kelissózder iskerlik, ınnovasııalyq jáne akademııalyq baılanystardy damytýǵa yqpal ete otyryp, osy ózara is-qımyldy odan ári nyǵaıtady. Seriktestigimizdiń taǵy bir mańyzdy ári strategııalyq aspektisi – Qazaqstan men Eýropanyń «jasyl» jáne sıfrlyq kóshýiniń negizinde jatqan asa mańyzdy shıkizat, energııa resýrstary men tehnologııalardy jetkizýdi qamtamasyz etý.
Jaqynda oryn alǵan jetkizýdegi irkilister jahandyq jetkizýshilerdiń az sanyna shamadan tys táýeldiliktiń táýekelderin kórsetti. Qazaqstan-EO áriptestiginiń osy problemalardy sheshý úshin biregeı múmkindikteri bar. Ol energetıkalyq ártaraptandyrýdy jedeldetýge, jańartylatyn energııa kózderine ınvestısııalardy ulǵaıtýǵa, tehnologııalyq damýdy qoldaýǵa jáne EO asa mańyzdy dep sanaıtyn shıkizattyń eleýli úlesin jetkizýge yqpal etýi múmkin. Shıkizat, akkýmýlıatorlyq batareıalar men jasyl sýtek jónindegi strategııalyq seriktestigimiz, sondaı-aq 2025-2026 jyldarǵa arnalǵan birlesken jol kartasy osy áleýetti júzege asyrý úshin berik negiz qalaıdy.
Bizdiń bolashaqtaǵy ortaq mindetimiz – óńdeý jáne qaıta óńdeý salasyndaǵy yntymaqtastyǵymyzdy tereńdetetin, sondaı-aq geologııalyq barlaý, akkýmýlıatorlyq batareıalardy qaıta óńdeý men ekologııalyq taza sýtegi sııaqty salalardaǵy ınnovasııalarǵa yqpal etetin strategııalyq, tıimdiligi joǵary jobalardy aıqyndaý. Bul – tek materıaldar týraly emes, sonymen qatar EO-nyń básekege qabilettiligin nyǵaıta otyryp, Qazaqstannyń ónerkásip sektoryn jańǵyrtýǵa yqpal etetin turaqty, bolashaqqa baǵyttalǵan qun tizbekterin damytýǵa da qatysty másele.
Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge 10 jyl buryn qol qoıylǵan jáne qazir yntymaqtastyǵymyzdyń baǵyty naqty aıqyndalǵan. Biz beıbitshilikti ilgeriletetin, jahandyq yntymaqtastyqty nyǵaıtatyn, ornyqty baılanystardy kúsheıtetin jáne Qazaqstan men Eýropanyń uzaq merzimdi turaqtylyǵyn qoldaıtyn seriktestik quryp jatyrmyz.
Kelesi onjyldyq iske asyrý belgisimen ótýge tıis: qosylǵan qundy qurý tizbekterin nyǵaıtý, ınfraqurylymdy jańǵyrtý, tehnologııalyq yntymaqtastyqty tereńdetý jáne naqty birlesken jobalardy júzege asyrý. Qazaqstan bul jolda senimdi seriktes bolyp keledi. Biz birge ortaq qıyndyqtardy ortaq artyqshylyqtarǵa aınaldyryp, eki tarap úshin de qaýipsiz, turaqty jáne básekege qabiletti bolashaqty qalyptastyra alamyz.