Qazaqstannyń bank júıesi daǵdarystan keıingi kezeńge ótken kezde problemalyq kredıtterdiń ósýi, aktıvterdiń sapasynyń tómendeýi jáne qurylymdyq teńgerimsizdiktiń kúsheıýi baıqaldy. Osyndaı jaǵdaıda memleket qarjy júıesin turaqtandyrý jáne táýekelderdiń ary qaraı jınalýyn toqtatý úshin arnaıy tetik ázirleýge májbúr boldy, dep jazady Egemen.kz.
Osy sebepti 2017 jyly memlekettik ýákiletti organ (Ulttyq bank) Bank sektorynyń qarjylyq turaqtylyǵyn arttyrý baǵdarlamasyn iske qosty. Baǵdarlama bank júıesindegi tereń máselelerdi sheshýge jáne qarjylyq turaqtylyqty saqtaýǵa baǵyttaldy.
Baǵdarlamanyń negizgi maqsattary
kapıtal tapshylyǵyna tap bolǵan júıelik mańyzdy bankterdi qoldaý; balanstardy problemalyq kredıtterden tazartý; 90 kúnnen astam merzimi ótken kredıtterdiń úlesin tómendetý; bank júıesine degen senimdi qaıtarý; ekonomıkany kredıtteýdi qalpyna keltirý úshin jaǵdaı jasaý.Memlekettik qoldaýdyń formaty
Bank sektorynyń qarjylyq turaqtylyǵyn arttyrý baǵdarlamasy aıasynda bankterge memleket tarapynan 15 jylǵa deıingi merzimge, shamamen 4% mólsherlememen sýbordınırlengen oblıgasııalar berildi. Bul bankterge aktıvter sapasyn birtindep jaqsartýǵa jáne kapıtaldy qaıta tolyqtyrýǵa múmkindik berdi.
Baǵdarlamaǵa qatysqan bankter jáne qoldaý kólemi
Evrazııalyq bank – 150 mlrd tg ATF bank – 100 mlrd tg Sesnabank – 100 mlrd tg Bank SentrKredıt – 60 mlrd tg Bank RBK – 243,7 mlrd tg Nurbank – 46,8 mlrd tgSonymen qatar, Kazkommersbankke 250 mlrd teńgelik depozıt berildi, keıin bul aktıvterdi «Halyq banki» mura etti. Jalpy memlekettik qoldaý 700 mlrd teńgeden asty, al keıbir bankterdegi «ýly» aktıvterdi satyp alý arqyly naqty kómek kólemi odan da joǵary boldy.
Jekelegen bankterdiń jaǵdaıy
Kazkommersbank (KKB)
Negizgi problema – BTA bankpen birigýden keıin qalǵan óte úlken kólemdegi problemalyq kredıtter. Bul kapıtaldyń erýine jáne defolt qaýpine ákeldi. Memleket bank qulaýyn boldyrmaý úshin 250 mlrd tg depozıt bólip, keıin birqatar aktıvti satyp aldy.Sesnabank
Aýyl sharýashylyǵyna berilgen sýbsıdııalanǵan jáne valıýtalyq kredıtterdiń úlesi joǵary boldy. Agrarlyq sektordaǵy jaǵdaı nasharlaǵanda portfel sapasy kúrt tómendedi. 2018-2019 jyldary memleket 1 trln teńgeden astam agrokredıtterdi satyp aldy.Bank RBK
2017 jyly mindettemeler boıynsha defolt boldy. Nesıe berýdegi shoǵyrlaný jáne baılanysty kredıtter kapıtalynyń quldyraýyna ákeldi. Memlekettik qoldaý qarjy júıesinde senimniń tolyq joǵalýyn toqtatý úshin berildi.Bank SentrKredıt
2014-2015 jyldary daǵdarystardan zardap shekken korporatıvtik kredıtterdiń úlesi joǵary boldy. Baǵdarlama bankke rezervterdi tolyqtyrýǵa jáne balansyn tazartýǵa múmkindik berdi.Evrazııalyq bank
Portfeldegi táýekeli joǵary tutynýshylyq kredıtter, sondaı-aq eski NPL kólemi qaıta kapıtaldandyrýdy talap etti.ATF bank
Kapıtal qurylymy álsiz, problemaly aktıvter úlesi joǵary boldy. PFÝ sheńberindegi qoldaý bankke jańa ınvestor kelýi úshin qajetti shart boldy.Nurbank
2019 jylǵy aktıvterdiń sapasyn tekserý (AQR) nátıjesinde rezervterdi aıtarlyqtaı ulǵaıtý qajet boldy. Aksıonerler de óz qarajatyn engizip, kapıtal jetkiliktiligin qalpyna keltirdi.Qarjy kórsetkishteri kúsheıgennen keıin birqatar bank memlekettik qoldaýdy erte qaıtara bastady.
Memlekettik qoldaý jáne keıingi qatań regýlıatorlyq saıasat bank sektoryn tolyq saýyqtyrýǵa múmkindik berdi. Búginde bankter baǵdarlamadan shyǵyp, naryqtyq jaǵdaıǵa qaıta oralyp jatyr. Bul qarjy júıesiniń táýelsiz, turaqty jáne jaýapty modelge kóshkenin kórsetedi.