О́tken jyldyń bel ortasynda «Asa jurty ańsaǵan aspaly kópir salyndy» dep jergilikti bılik te, tilshiler qaýymy da alaýlatyp, jalaýlatyp edi. О́ńir basshysy Erbol Qarashókeev arnaıy baryp kórgen aspaly kópirdiń jyl ótken soń hali múshkil bolady dep kim oılaǵan? Qomaqty qarajat jumsalǵan nysannyń qazirgi jaǵdaıy jan aýyrtyp tur.
Daqpyrty tez taraǵan temirjol ótkelindegi ótkir másele áleýmettik jelide de keńinen talqylandy. 300 mıllıonǵa jýyq qarajatqa salynǵan kópirdiń jaı-kúıi kimdi de bolsa alańdatsa kerek. Jergilikti jurt otyz jyl boıy kútken aspaly kópirdiń jyl ótken soń toz-tozy shyǵa bastaýy shynynda da tańǵaldyrmaı qoımaıdy. Bul másele óz kezeginde turǵyndardyń ashýyn týdyryp otyr.
Aýdan ortalyǵy Asa aýylynda 13 myńnan astam halyq turady. Turǵyndar osy nysannyń aıaqtalýyn asyǵa kútti. Alaıda jarnamasy jer jarǵan kópirdiń lıftisine qatysty turǵyndar daýy tolastaǵan emes. Eki myńǵa jýyq jurt shoıyn joldyń arǵy betinde turatynyn, olardyń deni bergi bettegi áleýmettik nysandarǵa jıi aǵylatynyn nazarǵa alsaq, jaǵdaıdyń máz emestigin ańǵarý qıynǵa soqpaıdy. Kópirden ótetin halyq aldymen 6 metr bıikke kóteriledi, sonan soń 40 metr jaıaý júrýge tıis. Lıft isten shyqsa, baspaldaqpen júrý kimge de bolsyn qıyn soǵady.
Jurt keltirgen derekke júginsek, ótken jyldyń bel ortasynda paıdalanýǵa berilgen kópirdiń jarty tonnaǵa deıin kóterýge tıis jedelsatysy kóp ýaqyt ótpeı isten shyǵypty. Abyroı bolǵanda lıft ishindegi top bala aman qalǵan. Taıaýda bir azamat jaraqat aldy degen aqparatty qulaǵymyz shaldy. Áleýmettik jelide belgili kásipker Jumaseıit Nurbaev ta ózekti máselege jurt nazaryn aýdardy. Máseleniń anyq-qanyǵyn bilý maqsatynda jergilikti ákimdikten resmı jaýap suraǵanbyz.
«Asa aýylyndaǵy temirjol ústinen ótetin jaıaý júrginshilerge arnalǵan aspaly kópir 2024 jyldyń maýsymynda paıdalanýǵa berilgen. Qurylys jumystaryn «D & K» JShS júrgizip, nysanǵa 5 jyldyq kepildik bergen. Nysan Asa aýyldyq okrýgi ákimdiginiń teńgeriminde. Kópirde birqatar aqaý anyqtalǵan. Bul jóninde merdigerge tórt ret habarlama joldandy. 2025 jyldyń 20 qazanynda merdigerdi sapasyz jumysty qaıta oryndaýǵa mindetteý, memlekettik satyp alýdyń josyqsyz qatysýshysy retinde taný týraly talap aryz sotqa joldanǵan bolatyn. Sot sheshimine sáıkes, merdiger kórsetilgen kemshilikterdi retke keltirýge mindetteldi. Aspaly kópir qurylysyn júrgizgen merdiger mekeme (D & K JShS) kópirdegi jedelsatyda anyqtalǵan aqaýlardy joıý, onyń turaqty jumys isteýin qamtamasyz etý maqsatynda tıisti jóndeý jumystaryn qosalqy merdigerge tapsyrǵan. Qosalqy merdiger uıym óz mamanyn atalǵan jedelsatyny jóndeýge jibergen. Jóndeý jumystary barysynda maman eńbek jaraqatyn alǵan. Densaýlyǵyna baılanysty shaǵymdy azamat merdigerge nemese qosalqy merdigerge bildirýge tıis», dep jazylǵan jergilikti ákimdiktiń resmı jaýabynda.
Adam jaraqat alǵan soń jastyń da, jasamystyń da táýekelge barmaıtyny anyq. Olar amaldyń joqtyǵynan bıik baspaldaqpen kóterilýge májbúr bolǵan. Osylaısha, jarnamasy jer jarǵan kópirimiz jyl ótken soń-aq jergilikti halyqty qara terge malshynýǵa májbúrlegeni kimdi de bolsyn qynjyltpaı qoımaıdy.
Jyl buryn jarnamasy jer jarǵan aspaly kópirdiń áńgimesi jergilikti halyq tarapynan az ýaqyt ishinde synǵa ushyraıdy dep kim oılaǵan? Aýdan ákimi Erlan Qydyralyuly dál osy temirjol ótkelin maqtanyshpen aıtyp, oblys ákimi Erbol Qarashókeevke de kórsetken bolatyn. Aspaly kópir ashylǵanda óńir basshysy balalardyń qaýipsizdigi basty nazarda bolýy kerektigin tilge tıek etkeni de esimizde. Sol kezde jergilikti jurtpen birge biz de qýanyp, «Asa jurty ańsaǵan kópir» dep súıinshiletip edik. О́kinishke qaraı, qýanyshymyz kópke sozylmady.
Jergilikti atqarýshy bılik ókilderinen nysandaǵy másele naqty qansha ýaqytta sheshimin tabatynyn surap edik. Saýalymyz jaýapsyz qaldy. Nysandy ýaqytynda qalaı qabyldap alǵandaryn da túsindirgen joq. Qalaı desek te qyrýar qarjy jumsalǵan kópirdiń hali múshkil tartqany kimdi de bolsyn tolǵandyrmaı qoımaıdy. Jergilikti jurt qyzyǵyn kóredi degen temirjol ótkelindegi másele tezirek sheshimin tapsa deımiz.
Jambyl oblysy,
Jambyl aýdany