OTYZ EKI JYLDAN SOŃ...

Tórtkúl dúnıe qara­shy­ǵynda ustap otyrǵan álem chempıonaty márege taıap qaldy. Keremetteı qyzyq bolyp jatyr dep aıtýǵa aýyz barmaıdy. Osy joly báıgeni shap­paı alady degen Brazı­lııa aıǵaı-uıǵaı alaman­da atynan aýyp túsip qal­dy. Álemniń eń úzdik fýt­bolshysy Messıdi arqalanyp, irikteý oıynynda qarsylas­ta­ry­nyń qabyrǵalaryn birtindep sók­ken Argentına bolsa Germanııa quramasynan ońbaı jeńildi. Osyndaı tar qoltyqtan tal­maý­syrap oq tıgen kezde bapkerler de óziniń shynaıy kelbetin tanytyp jatyr. О́zindik oıyn órnegimen daralanǵan Chılı quramasy Brazı­lııadan 0:3 esebimen je­ńil­gende bas bapker Marselo Belsa: “Biz budan da iri esep­pen jeńiler ed­ik, qu­daı saqtady. Brazı­lııa­lyq­tardyń desi qatty, oıyn­shy­larymyzdy qarys qa­dam attatpady”, dep shú­kirshilik aıtqan. Sol Bra­zılııanyń jolyna Gollan­dııa basyn muz qursaýly máńgi qar basqan Gımalaı sekildi kújireıip jatyp aldy emes pe. Nátıjesi anaý. Bes ret álem chem­pıo­­ny bolǵan komandany eli­ne qaıtaryp jiberdi. So­dan beri Kaka áli ózine kele almaı júr desedi. “Osy joly álem ký­bogy bizdiń qolda dep oı­laǵan edim. Komandanyń oıy­ny úshin boıymdaǵy ba­rymdy berdim. Biraq, mu­nyń bári tablodaǵy nátı­jeniń janynda esep emes eken”, – depti jam­poz óki­nishten ózegi domna peshiniń jalynyndaı órtenip. Al, Maradona tóbeles shyǵardy. Dańqty Pele: “Ol – nashar bap­ker”, degende “onyń ómir súrý daǵ­dy­syna qarap-aq quramanyń jaǵ­daıyna ózgeris ákeletinine sen­beımin” degeni eken ǵoı. Týlaǵan qany alpys eki tamy­ryna syımaı turatyn Maradona jeńilisten soń kıim sheshetin ból­mege ótip bara jatyp trıbýnadaǵy nemis jankúıerleriniń mazaq sózderin estip qalady. Sol sol-aq eken jalǵyz ózi myńdaǵan adam­dar­ǵa aqyryp tura umytylady. Aby­roı bolǵanda, qyzy Dalma men qa­syndaǵy kómekshi bapkerler: “Áketaı, kóketaı, ol aqymaqtardy qaıtesiz, sizden myqty eshkim joq”, – dep zorǵa ustap kalady. Aýzynan jalyn atqan jaraly arystandaı Maradona aqyryp turǵan soń Ar­gen­tınanyń jankúıerleri qarap qal­syn ba. Eki jaqtan jaǵa jyr­ty­lýǵa, kóz kógerýge taıaǵanda sta­dıonnyń qaýipsizdik qyzmetkerleri olardy zorǵa aıyrǵan. Qara qurlyqtyń sońǵy úmiti ganalyqtar overtaımnyń sońǵy mınýttarynda jeńiske Ýrýgvaıdan góri anaǵurlym jaqyn edi. Bir ret qaqpaǵa kiretin dopty keýdesimen qorǵap qalǵan Sýares ekinshisinde amaly quryǵandyqtan qolmen qaqty. Qyzyl qaǵaz jáne alańnan qýylý. Tóreshi osyny jasaǵan. Al, Gananyń qara marjany Asamao Gıan afrıkalyqtardy tarıhynda tuńǵysh ret jartylaı fınalǵa shy­ǵarar tusta múlt ketti. Onyń ba­syn­daǵy jaǵdaıdy eshkimge ber­me­sin. Jigittiń syrttany ne búl­dir­genin bildi. Ony eshqashan túzeı al­maıtynyn túısinip, jerdiń jyr­tyǵy bolsa oılanbaı kirip keter hal­d­e turdy. Kózden jas emes qan aqty degen osy. Ganany penaltı ná­­tıjesi boıynsha jolda qaldyr­ǵan Ýrýgvaı da álem chempıonatyna kól­deneń qosylǵan kók atty emes bo­latyn. Biraq baq degendi qoı­sań­shy... Ol basqanyń qanjyǵasynda ketti. Gollandyqtar fınalǵa ótti. Sar­ǵaıǵan tarıh paraqtaryn aý­dar­sań osy nátıjege 32 jyldan soń qol­da­ry jetipti. Oıyn aldynda fýtbol­dyń otymen kirip, kúlimen shyq­qan­d­ar, býkmeıkerler bir aý­yz­dan gol­landyqtardyń jeńetin­di­gin aıt­qan. Azýy alty qarys Bra­zılııany tusaǵan qurama rasynda da myqty. Biraq, jeńilistiń joly jeńil emes. Ýrýgvaı bapkeri alańǵa ja­raqat alǵan Lýgano, Fýsıle jáne Lo­deırosyz shyqty. Ganamen oı­yn­da dopty qolymen ustap ońtús­tik­amerıkalyqtardy jartylaı fınalǵa alyp shyqqan surmergen Sýares aıyp qaǵazynyń kesirinen oıyndy syrttan kórýge májbúr boldy. Oǵan qaraǵanda Vert van Mavreık eshkimdi joǵaltpady dese de bolady. Oıyn ańdysýmen bastaldy. Eki jaq ta qorǵanysta saýatty oınaýǵa tyrysyp, ótkir shabýyldyń jul­dyz­dy sátin kútti. Van Bronkhorst aıyp alańynyń syrtynda dop al­ǵan. Pastyń esh nátıje bermeı­ti­nin uq­qan qurama kapıtany kúrt táýekelge kelip, qaqpaǵa dopty zeńbirekshe atty. Fernando Mýsler de qaby­lan­sha qarǵyǵan. Sál ke­shikti. Gol. 0:1. Alma-kezek shabýyldyń birinde Forlan da táýekeldiń qaıyǵyna aıa­ǵyn saldy. Aıyp alańynyń orta tu­synda oıqastaǵan oǵlan 25 metr jer­den Bronk­horst sekildi shirene tepti. Marten Stekelenbýrg eki attap alǵa shyǵyp qaqqanymen, shyr kóbelek aınalǵan dopty qaqpa syrtyna shy­ǵaryp jiberýge dármeni jetpedi. Esep – 1:1. Ýrýgvaılyqtardyń esepti ese­leıtin múmkindigi bolǵan. Qaqpashy shabýylshynyń betin qaıtaramyn dep alǵa ketkende qaqpa ashyq qal­dy. Emin erkin kelgen dopty ja­­nyn shúberekke túıip jet­­ken Bronk­hort syrtqa te­ýip shy­ǵaryp jiberdi. Ýrý­gvaı­lyqtar shabýyldy kúsheıt­kenimen sáttilik olar­dyń jaǵynda emes eken. Gol­lan­dyqtar qaqpa al­dynda qara daýyl tur­ǵyz­dy. Robben múlt ketti. Esesine Snaıder gol soqty. 1:2. Osy gol chempıonatta óz atyna jaqsy sóz aıt­qy­zyp júrgen ózbekstandyq qazy Ravshan Irmatovtyń bede­li­ne syn bolary sózsiz. Beı­neqaıtalaý van Persı­diń ofsaıtda qalyp qoıǵa­nyn kórsetti. Araǵa úsh mı­nýt salyp Kýıt sol jaq qa­nattan ortaǵa dop tas­ta­dy. Aıaǵyna dop tıse dúr­be­leń týǵyzatyn Robben bas­­pen qapysyz soqty. 1:3. Qosym­sha mınýttarda ýrýg­vaı­lyq­tar janyn saldy. Pareıra ádemi gol soqty. 2:3. Oskar Tavares jigit eken. Qyzýqandy Maradona sııaqty jynyn alǵan baq­sy­daı bol­­ǵan joq. “Gol­lan­dyqtardyń ekinshi goly oı­yn­nan tys soǵyldy. Biraq, sýdıa­lardyń qateligi bizdiń jeńi­li­simizge sebepshi emes. О́ıtkeni, qarsylas­tary­myz­dyń kúshti ekeni anyq”, – dedi ol. Ýrýgvaı osylaısha álemdegi úz­dik bestikke kirdi. Bert van Mar­veıktiń sózi qysqa, biraq dúmdi. “Biz fınalǵa 32 jyldan soń iliktik. Gol­landııa – shaǵyn memleket. So­ǵan qaramastan bas aınaldyratyn jeńis­terge jettik. Bul – zor már­te­be. Al, aldaǵy oıyn týraly ke­sip-piship eshteńe aıtpaımyn”. Bapker oıyn osylaı qaıyrdy. Qazaqta tábárik degen bolady. Kúsh atasy Qajymuqan qonaqqa kelgende aýyl áıelderi kóıleginen bildirtpeı qıyp alýdy armandaıdy eken. Balam, nemerem ataqty bol­syn dep. Reti kelse borbaıynyń astynan ótkizedi, túkirtip alady. Álem chempıonatynda da osyn­daı qyzyqtar bolyp jatyr. Mýn­dıaldyń eń úzdik mergeni Davıd Vılıa Portýgalııamen oınap, je­ńis­ke jetken soń jeıdesiz qaldy. Ádet­te, mundaı daǵdy qarsylastar qoshtasýynda eskertkish retinde jasalýshy edi. Bul joly olaı bolmapty. Oıyn bitisimen onyń jeıdesin Ispanııanyń sport isteri jónindegi Memlekettik hatshysy Haıme Lıssavetkı sheship áketken. О́zine emes bolyp shyqty. Ony Is­panııa memleketiniń tóraǵasy Hose Lýıs Sapateronyń qyzy Laýra hanym attaı qalap suratqan desedi. Al, Germanııanyń kansleri An­gela Merkel de memlekettik ju­mys­­tardy bir sátke ysyryp qoı­yp, fýtbol dodasynyń ishinde júr. Argentına quramasyn jerlesteri oısyrata jeńgende Merkel qýa­nysh­tan asyp-tasyp, qasyn­da­ǵy­lardy qaıta-qaıta qushaqtaı ber­genin kórdik. Jaıshylyqta sal­maq­ty kórinetin kansler qanaty bolsa kókke ushyp, súıikti Germanııasy úshin tamaǵy qarlyqqansha án salýdan esh taıynbas edi-aý. Mıllıondaǵan adamdardy ar­baǵan fýtbol degen sıqyryńyzdyń bir qudireti osy... Baqtııar TAIJAN. ALTYN KÝBOK ASTANADA QALDY Astanada qala kúni qarsańynda Boks federasııasynyń uıymdastyrýymen sporttyń osy túrinen munda ekinshi márte ótken Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kýbogy jolyndaǵy halyqaralyq týrnır márege jetti. Bir aptaǵa sozylyp, 16 eldiń byl­­ǵary qolǵap sheberlerin jı­na­ǵan básekede bas bapker Myr­za­ǵalı Aıtjanovtyń jetekshiligimen Qa­zaqstan ulttyq quramasy 6 al­tyn, 5 kúmis jáne 14 qola medal­di jeńip alyp, jalpy komandalyq esepte birinshi orynǵa ıe boldy. Sonymen birge bul synda ký­ba­lyqtar bir altyn, bir kúmis, bir qo­la medal ıelense, Reseı qu­ramasy bir altyn, úsh kúmis jáne bir qola júldeni alyp qaıtty. Kýbanyń sa­py­nda altyn júldeni 81 kg. sal­maq­taǵy Irosbanıs Dıý­vergel, Re­seıden bas júldeni 64 kg. sal­maq­ta­ǵy Aleksandr Bes­pýtın jeńip al­dy. Al Ýkraına quramasynyń olar­dan medal sa­ny az bolsa da eki altyn medaldi moıyndaryna taq­ty. Munda Olım­pıada jáne álem chempıony Vasılıı Loma­chen­ko (60 kg.) top jar­dy. Bir aptaǵa so­zylǵan týr­nır­de bes kezdesý ót­ki­zip, solar­dyń bárinde qarsylas­ta­­ryn aıqyn basymdylyqpen jeń­gen Barker kýbogynyń ıegeri álemniń eń úzdik boksshysy ekenin taǵy da kórsetti. Ýkraınaǵa ekinshi altyndy Alek­sandr Ýsın (91 kg.) áperdi. Osylardan basqa týrnırde taǵy bir altynǵa japon boksshysy qol jetkizdi. 54 kg. salmaqta synǵa tús­ken Katsýakı Sýsa fınalda buryn­nan bergi qarsylasy reseı­lik Vıs­lam Dalhaevty utty. Son­daı-aq, osy básekede Mońǵolııa, Sırııa, Qyr­ǵyzstan men Úndistan boks­­shylary júldegerler qatary­nan kórindi. Sońǵy kezderi bul el­der­diń qolǵap ıeleri halyq­aralyq ja­rys­tar­da júldegerler qata­ry­nan kóri­nip júrgeni Azııa qur­ly­ǵynda bá­sekelestiktiń kú­sheı­ip ke­le jatqa­nyn kórsetedi. Osy týr­nır­de de Mońǵolııa men Sırııanyń bylǵary qolǵap ıeleri Qazaqstan, Kýba, Re­seı qurama­la­rymen ıyq teńestirip básekelese alatyndaryn dáleldedi. Týrnır aıaqtalǵan soń Týrızm jáne sport mınıstri Temirhan Dos­muhambetov, AIBA prezıdenti Chong Kýo Vý, mınıstrliktiń sport isteri jónindegi komıtetiniń tóra­ǵa­sy El­sııar Qanaǵatov, Boks fe­dera­sııa­synyń vıse-prezıdentteri Iýrıı Shaı men Serik Qonaqbaev týrnır­diń jeńimpazy, álemniń eki dúrkin chempıony Serik Sápıevke úzdik boks­shyǵa arnalǵan syılyq­ty tap­syr­sa, Qazaqstan ulttyq qura­ma­sy­nyń bas bapkeri Myr­za­ǵalı Aıt­ja­novqa “Úzdik bapker”, Ra­qym­jan Rys­baevqa “Úz­­dik refe­rı”, Baqyt­jan Bekpen­be­tov­ke “Úzdik tóreshi” ataǵyn tabys etti.