Ertis-Baıan óńirindegi ilkimdi ister

Oblysqa tartylǵan qarajat­tyń 80%-dan astamy – jeke sektordyń ınvestısııa­lary. Búginde ónerkásip salasynda 31 ınvestısııalyq joba iske asyp jatyr. Osyǵan qosa, agroónerkásip kesheni baǵy­tynda – 48, týrızm – 7, energetıka – 5, medı­sına – 2, kólik jáne logıs­tıka – 1, ekologııa – 2, saýda jáne qyzmetter baǵytynda 6 joba bar. Pavlodar oblysynyń basqa da salalardaǵy jetistigi týraly oblys ákimi Asaıyn Baıhanov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda jan-jaqty baıandady.

«Oblys aýyl sharýashylyǵyna tartylǵan ınvestısııalar jóninen de elde kósh bastap tur. Bıylǵy meje 187 mlrd teńgeni quraıdy. Egis naýqany ońaı bolǵan joq, degenmen nátıjeli ótti. Rekordtyq ónim aldyq. Sharýalar shamamen 1,1 mln tonna astyq jınady. Prezıdenttiń sý saıasatyn iske asyrý tapsyrmasyna sáıkes alqaptarda 97% zamanaýı sý únemdeý tehnologııalary qoldanylyp jatyr. Biz táýekelsiz egis aýmaǵyn 1,5 ese ulǵaıtyp, 82 myń gektarǵa jetkizdik. Nátıjesinde, jerdiń  5%-yn ǵana paıdalana otyryp, ósimdik sharýashylyǵy óniminiń jartysynan kóbin óndirýge qol jetkizdik. Aýyl sharýashylyǵynyń osyndaı qarqynda damýy azyq-túlik baǵalarynyń turaqtalýyna da oń áser etti. Qazirdiń ózinde óńirde 16 azyq-túlik taýarynyń baǵasy elimizdiń ortasha deńgeıinen tómen. Al 11 taýar jóninen úzdik 5 óńirdiń qataryna kiremiz», dep málimdedi A.Baıhanov.

Búginde qaraqumyq óndirisiniń 65%-yn Pavlodar oblysy qamta­masyz etedi. Ár úshinshi sábiz ben kartop ta elimizdiń ár aımaǵyna osy óńirden jetedi. Kúnbaǵys ónimi jóninde de oblystyń sharýalary kósh ilgeri. Oblys ákiminiń aıtýynsha, keıingi 10 jyldyń bederinde óńir ekonomıkasy birtindep ártaraptana bastaǵan. Pavlodar buryn ónerkásiptik-shıkizat óńdeı­tin aımaq bolsa, qazir óńdeý óner­ká­si­bin damytýǵa erekshe nazar aýdaryp otyr. Sondaı-aq oblys ákimdigi óndiristiń saldarynan ekologııalyq ahýaldy ýshyqtyryp almaý jaǵyn da barynsha oılastyryp jatyr.

«Biz ónerkásiptiń qarqyndy damýy ekologııaǵa belgili bir deńgeıde áser etetinin jaqsy túsinemiz. Sondyqtan óńirdiń ındýstrııalyq ósýin saqtaı otyryp, lastaý­shy zattardy azaıtýǵa basymdyq berip otyrmyz. Jańa salynyp jatqan nemese qurylysyn bastamaq zaýyttarda eń zamanaýı, ekologııaǵa zııany az tehnologııa­lardy qoldanýdy talap etemiz. Mysaly, Ekibastuzda ashylǵan eki jańa ferroqorytpa zaýytynda 99,8% zııandy zattardy ustaı alatyn zamanaýı gıbrıdti súzgiler ornatyldy. ERG tobynyń tórt iri kásipornynda 178 mlrd teńge kóleminde keshendi ekologııalyq sharalar júrgizildi. Bul zııandy qaldyqtardy 50 myń tonnaǵa, 57%-ǵa deıin azaıtýǵa múmkindik beredi. Kelesi kezeńde, 2026–2031 jyldary osyndaı sharalardy Pavlodar munaı-hımııa zaýyty, oblystyq jylý-energetıkalyq ortalyqtary, Ekibastuzdaǵy MAES-1 men MAES-2 zaýyttarynda júzege asyrý josparlanǵan», dedi A.Baıhanov.

Jyl basynan beri oblysta 26,2 mlrd teńgege 37 shaqyrymnan astam jylý jelilerin salý, qaıta qurý, jóndeý jumys­tary iske asty. Bul jumystar apatty jaǵdaılardyń aldyn alyp, tozý deńgeıin barynsha tómendetýge, 200 myńǵa jýyq turǵyndy sapaly jylýmen qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Oblys halqy jyl sońyna deıin sapaly aýyzsýmen tolyq qamtylady. Sondaı-aq óńirde 600 shaqyrymnan astam respýblıkalyq mańyzy bar, jergilikti eldi mekenderdegi joldar jóndeldi. Onyń basym bóligi, ıaǵnı 445 shaqyrymy – jergilikti joldar. Oblys ortalyǵynda Ertis ózeni arqyly jańa kópirdiń qurylysy qyzý júrip jatyr. Qazir jumys 52%-ǵa oryndalyp tur, joba 2027 jyly aıaqtalady.

«Qalalardyń jaılylyǵynyń basty kepili – qoǵamdyq kóliktiń damyǵan júıesi. Osy baǵytta aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizdik. Keıingi eki jylda 268 jańa avtobýs satyp alynyp, oblystyń úsh qalasyndaǵy qoǵamdyq kólik 90% zamanaýı, keń ári yńǵaıly avtobýstarmen qamtyldy. Sonymen qatar avıasııalyq qatynasty damytý maqsatynda byltyr Pavlodar áýejaıynyń ushyp-qoný jolaǵyn qaıta qurý bastaldy. О́ńirdegi temir­jol vokzaldaryn jańartý ju­mys­tary aıaqtaldy», dedi oblys ákimi.

Bıyl oblys bıýdjetiniń 51%-dan astamy áleýmettik salaǵa bólindi. Jumyssyzdyq 4,8% deńgeıinde qalyp otyr. Munyń basty sebebi oblysta 25,5 myń jańa jumys orny ashylǵan. Turaqty jumyspen qamtylǵandardyń sany –18,6 myń adam. Osal toptaǵy azamattardy qoldaý, kásipkerlikti damytý maqsatynda oblys ákimdigi tarapynan jalpy somasy 632,6 mln teńgege 405 grant berilgen. Bir granttyń kólemi 400 AEK, 1,57 mln teńge shamasynda.

Oblys mektepterinde oryn tapshylyǵyn azaıtý, úsh aýysymdy oqytýdy joıý maq­­satynda «Jaıly mektep» ulttyq jobasy iske asyp keledi. Bıyl joba aıasynda Dostyq shaǵyn aýdanynan 1 200 oryndyq №48 mektep ashyldy. Sondaı-aq 600 oryndyq №47 mekteptiń qurylysy da búginde tolyq aıaqtaldy. Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy mektepke 288 oryndyq qosymsha ǵımarat salyndy. Aýyldyq jerlerde úsh shaǵyn jınaqty mektep paıdalanýǵa berilip, apatty mektepterdiń máselesi tolyǵymen sheshildi.

Áleýmettik saladaǵy jumystar munymen shektelmeıdi. Bıyl oblys ákimdigi 12,9 mlrd teńgege 58 áleýmettik nysandy jóndeýge yqpal etken. Qazirdiń ózinde 7,8 mlrd teńgege 22 jańa nysan salynyp jatyr. Budan ózge, oblystyń qalalary men aýyldarynda buqaralyq sporttyń damýy­na dem berý maqsatynda 25 jańa sport alańy paıdalanýǵa berilgen. Aýyldyq eldi mekenderde 6 sport kesheni, Aqsý qalasynda zamanǵa saı muz arenasy ashyldy. Búginde jalpy quny 4,9 mlrd teńgege taǵy 11 jańa sport nysanynyń qurylysy jalǵasyp jatyr.

Baıandamadan soń oblys ákimi jýrna­lısterdiń suraqtaryna jaýap berdi. Biz de óńir basshysyna oblys halqynyń jadynda júrgen birer saýalymyzdy qoıdyq. Birinshi, Baıanaýyl aýdanynda óńdeý ónerkásibi nege kenjelep jatqanyn bilgimiz keldi. Osyǵan deıin ashylady degen et kombınatynyń jaıyn suradyq.

«Búkil oblys malynyń 25%-y Baıanaýyl aýdanynda ósiriledi. О́kinishke qaraı, onda egistik jerler az. Sebebi mal sany kóp. 80-jyldary aýdanda 50 myńǵa jeter-jetpes jylqy bolsa, qazirgi sany 200 myńǵa jaqyndady. Búginde siz aıtyp otyrǵan iri qara, qoı bordaqylaý alańyn salýǵa qatysty jumys júrip jatyr. Kásipkerge jyl basynan qoldaý kórsetip kelemiz. Kóp keshikpeı bordaqylaý alańy da iske qosylady. Dál sol mańda et ónimderi óńdeledi. Baıanaýyl týrıstik áleýeti zor meken bolǵan soń, onda óńdeýmen aınalysatyn shaǵyn kásipkerler bar. Biraq óndiristik deńgeıge shyǵatyndaı kásipkerler sanaýly. Sol úshin de qazir kásipkerlermen jan-jaqty jumys istep jatyrmyz. О́lkede týrızm salasy osy qarqynmen damı berse, kásipkerlerge de qolaıly jaǵdaı qalyptasady.

Ekinshi suraǵymyz oblystyń Reseımen shekaralas kóptegen aýmaqtarynda joıylyp bara jatqan aýyldar týrasynda boldy. Olardyń keıbiri búginde kartadan da óshken.

«Oblysta 10 aýdan, 3 qala bar bolsa, onyń ishinde 5 aýdan Reseımen shekaralas. Onda jalpy 53 shekaralas aýyl ornalasqan. Qazir sol aýyldardyń barlyǵyna derlik ınfraqurylym tartyp jatyrmyz. Árıne, onyń ishinde bolashaǵy zor, qaımaǵy buzylmaǵan aýyldar da bar. Olardyń halqy kúrt azaıyp ketti dep aıta almas edim, turaqty desek bolady. Kóshi-qon baǵdarlamasy aıasynda birinshi kezekte aýyldarda turǵyn úıler salyp, ońtústik ólkelerdiń halqy men qandastardy sonda qonystandyryp jatyrmyz. Mysaly, bizdegi Ýspen aýdanynyń halqy bar-joǵy 12 myń. Birneshe jylda sol aýdanǵa 3 myńnan astam qandas pen ońtús­tiktegi otandastardy kóshirip apar­dyq. Soǵan irgeles ózge de aýyl­darda qoldaýdyń arqasynda halyq sany bir qalypta saqtalyp otyr. Sondyqtan biz bolashaǵy bar aýyldardyń barlyǵyn 100 paıyz aýyzsýmen qamtydyq. Aýyldardyń kire beris joldaryna tolyqtaı asfalt tóseledi. Qoryta aıtsam, oblystaǵy aýyl­dardy ońtústik halqy men qandastardy kóshirip ákelý arqyly tolyqtyrýǵa múmkindik mol. Osy baǵyttaǵy jumystardy júıeli túrde jalǵastyra beremiz», dep qorytyndylady oblys ákimi.