О́tken jylan jyly da tarıh jylnamasyna qattaldy. Bıylǵy jylqy jylynda da tartysqa toly saıystardyń dúbiri jıi estiletini anyq. Sportshylarymyz-dyń synalar sáti taıap keledi. Aqpannyń alǵashqy aptasynda qysqy Olımpıada dodasy bastalady. Odan keıin jazǵy Azııa oıyndarynyń da jańǵyryǵy jaqyndaı túsedi.
Qysqy Olımpıada júldesinen úmittimiz...
Bıylǵy jyldyń basty alamany – Italııa eli uıymdastyratyn qysqy Olımpıada. 6-22 aqpan aralyǵyn dúbirge bóleıtin tórt jyldyqtyń basty dodasy Mılan men Kortına-d’Ampesso qalalarynda ótedi. Týrızm jáne sport mınıstrligi ulttyq komandany HHV qysqy Olımpıadaǵa daıyndaýdyń keshendi josparyn ázirlep, kezeń-kezeńimen júzege asyryp keledi.
Boljamǵa súıenip baǵamdasaq, Olımpıadaǵa elimizden shamamen 35 sportshy barady. Otandyq atletter qysqy Olımpıadanyń 10 túrinde baq synaýdy josparlap otyr. Atap aıtqanda, bıatlon, konkımen júgirý sporty, mánerlep syrǵanaý, short-trek, shańǵy jarysy, shańǵymen tramplınnen sekirý, shańǵy qossaıysy, taý shańǵysy sporty, frıstaıl-mogýl jáne frıstaıl-akrobatıka bar.
Qanjyǵamyzǵa bóktergen lısenzııa sany ázirge azdaý. Sofıa Samodelkına men Mıhaıl Shaıdorov mánerlep syrǵanaýdan 2 jeke resmı lısenzııany byltyr álem chempıonatynda enshiledi. Sonymen qatar sportshylarymyz short-trekten 9, konkımen júgirýden 12 lısenzııa jeńip aldy. Komandanyń túpkilikti quramy sportshylardyń halyqaralyq jarystardaǵy nátıjelerine qaraı aıqyndalady. Olımpıada kvotalarynyń naqty sany bıylǵy qańtar aıynyń sońyna qaraı belgili bolady. Keshendi jospardy iske asyrý aıasynda mınıstrlik respýblıkalyq sport federasııalarymen, óńirdegi ákimdikterimen birlesip jattyǵý úderisin qamtamasyz etýdi kúsheıtip, júıeli jumys júrgizdi. Atap aıtqanda, qysqy sport túrlerinen ulttyq quramalar 178 oqý-jattyǵý jıynyn ótkizip, 125 halyqaralyq jarysqa qatysty.
Jattyqtyrýshylar quramyna álem chempıonattary men Olımpıadada tájirıbesi bar joǵary deńgeıdegi mamandar tartylǵan. Olardyń Germanııa, Nıderland, Ispanııa, Slovenııa, Polsha, Reseı, Belarýs elderinen mánerlep syrǵanaý, konkımen júgirý, shańǵy jarysy, short-trek, bıatlon saıysynan bilikti 13 sheteldik jattyqtyrýshy-keńesshi sportshylarymyzdyń sapaly daıyndyǵyna tartyldy.
Sonymen qatar konkımen júgirýden qysqy Olımpıadaǵa qatysatyn ulttyq quramanyń tizimi bekitildi. Sportshylar byltyr 14 qarasha men 14 jeltoqsan aralyǵynda AQSh, Kanada, Nıderland, Norvegııada ótken Álem kýbogi kezeńderiniń qorytyndysynda 12 lısenzııa oljalaǵan edi. Ulttyq quramanyń jattyqtyrýshylar shtabynyń sheshimimen Italııadaǵy aq Olımpıada konkımen júgirýden Evgenıı Koshkın, Krıstına Sılaeva, Elızaveta Golýbeva, Nadejda Morozova, Arına Ilıashenko dodaǵa túsedi.
Otandyq short-trekshiler el qorjynyna 9 joldama saldy. Bapkerler quramynyń sheshimimen Mılanda Denıs Nıkısha, Abzal Ájiǵalıev, Olga Tıhonova, Iаna Han baq synaıdy.
Ulttyq quramanyń kapıtany Denıs Nıkısha – eldegi eń tanymal sportshynyń biri. 15 jyldan beri short-trek sportymen kásibı shuǵyldanady. Buǵan deıin ol 2014 jyly Sochı (Reseı), 2018 jyly Phıonchhan (Ońtústik Koreıa), 2022 jyly Beıjiń (Qytaı) qalalarynda ótken qysqy Olımpııa oıyndaryna qatysqan. Qazaq sportynyń tarıhynda short-trekten álem chempıonatynda júlde alǵan tuńǵysh sportshy. Qysqy Azııa oıyndarynyń chempıony. Sondaı-aq Álem kýbogi kezeńderinde birneshe ret top jardy, kúmis, qola júldesin de ıelendi. Short-trekten Qazaqstannyń Qurmetti sport sheberi ataǵyn alǵan alǵashqy sportshy.
Abzal Ájiǵalıev te halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, ulttyq quramanyń sprınttik saıystardaǵy kóshbasshylardyń biri. 23 jyldan beri short-trekpen shuǵyldanady. Buǵan deıin úsh ret qysqy Olımpıadaǵa qatysty. 2022 jyly Beıjiń qysqy Olımpıadasynda júldege synyq súıem jetpeı, 4-oryn aldy. Álem kýbogi kezeńderinde birneshe ret jeńiske jetti.
Olga Tıhonova – halyqaralyq deńgeıdegi sport sheberi, Beıjiń Olımpıadasyna qatysyp, aralas komandalyq estafetada 5-oryn alǵan. Short-trekte 15 jyldan astam tájirıbesi bar. Byltyr Harbındegi qysqy Azııa oıyndarynda 2 kúmis medal oljalady. 2024 jyly Beıjińdegi Álem kýboginiń estafetalyq saıysynda (3000 m), sondaı-aq Kanadanyń Laval qalasynda ótken tórt qurlyq chempıonatynda qola júlde enshiledi.
Iаna Han da halyqaralyq deńgeıdegi sport sheberi, Beıjiń Olımpıadasynyń qatysýshysy, aralas komandalyq estafetada 5-oryn alǵan. Short-trekte 13 jyldan astam tájirıbesi bar. Byltyr Harbındegi qysqy Azııa oıyndarynan 2 kúmis júldemen oraldy. 2024 jyly Beıjińdegi Álem kýboginiń qola júldegeri.
Ázirge el quramasynyń qorjynynda sporttyń úsh túrinen 23 lısenzııa bar. Italııa eli ótkizetin qysqy Olımpıada dodasyna álemniń 93 elinen 3 500-den astam sportshy qatysady.
Qazaq sportynyń jylnamasynda qysqy Olımpıadanyń tuńǵysh júldesin ári alǵashqy altyn medalin shańǵy jarysynan 1994 jyly Vladımır Smırnov oljalady. Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda ótken Olımpıadada ol úsh birdeı medal ıelendi. Aldymen 15, 10 shaqyrymdyq qashyqtyqta saıysqa túsip, eki kúmis medal oljalady. Sodan soń 50 shaqyrymǵa júıtkýde qarsylastaryn shań qaptyryp, Olımpıada chempıony atandy. 1998 jyly qysqy Olımpıadany Japonııa eli Nagano qalasynda ótkizdi. Shańǵy jarysynan Vladımır Smırnov qola júldeni qanaǵat tutty. Lıýdmıla Prokasheva da konkımen júgirýde 5 myń metrden qola medaldy enshiledi.
О́kinishke qaraı, 2022 jyly Solt-Leık-Sıtıde (AQSh), 2006 jyly Týrınde (Italııa) ótken qysqy Olımpıadada sportshylarymyz júldege mańaılaı almaı quralaqan qaıtty. 2010 jyly Kanadanyń Vankýver qalasynda jalaýy jelbiregen qysqy Olımpıada alamanynda Elena Hrýstaleva bıatlonnan kúmis medal ıelendi. 2014 jyly Sochıde (Reseı) Denıs Ten mánerlep syrǵanaýdan qola medal oljalady. 2018 jyly Phıonchhan Iýlııa Galyshevaǵa frıstaıl-mogýldan qola medal buıyrdy. 2022 jyly Beıjińdegi qysqy Olımpıada dodasynan sportshylarymyz júldesiz qaıtty.
Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov Italııada ótetin qysqy Olımpıada dodasynan keminde bir medal enshileýdi mejelep otyrǵanyn jetkizdi. Qysqy sportty óristetip órkendetýge elimizdiń tabıǵaty óte qolaıly. Jumystyń qanshalyqty júıeli júrgizilgeni aldaǵy alamanda aıqyndalady.
Jazǵy Azııa oıyndaryna ázirlikti kúsheıtý qajet
Jylqy jylynyń kúzi de dúbirli alamandarǵa toly bolmaqshy. Ulttyq sport túrlerinen Qyrǵyzstanda Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary ótedi. Qyrǵyzstanda etno sport saıysy 31 tamyz – 6 qyrkúıek aralyǵynda uıymdastyrylady.
Odan keıin Japonııada jazǵy Azııa oıyndarynyń túńligin túredi. 19 qyrkúıekte báıgesi bastalatyn Azııa qurlyǵynyń tórtjyldyq saıysy Aıtı, Nagoıa qalalarynda ótedi. Jazǵy Azııa oıyndarynyń baǵdarlamasynda 41 sport túri engizildi. Qatysýshy sportshylar 460 medal jıyntyǵy úshin tartysqa túsedi.
Elimizdiń sportshylary 2023 jyly Qytaıdyń Hanchjoý qalasynda ótken jazǵy Azııa oıyndarynan 10 altyn, 22 kúmis, 48 qola medal enshilep, jalpy esepte 11-satyǵa turaqtaǵan edi. Azııa qurlyǵynda ondyqqa ene almaǵanymyz el sportynyń deńgeıin bezbendep bergen edi. 10 altyn medaldy biz stend atýdan, nysanaǵa oq atýdan, kanoede eskek esýden, velosporttan, djıý-djıtsý, karate saıysynan oljaladyq. Balýandyq óner babamyzdan daryǵan dep kúpingende aly qarys aıyl baýymyzdy úzip jibererdeı shirenemiz. Kúres túrlerinen sońǵy Azııa oıyndarynda altyn medal buıyrǵan joq. Boksshylarymyz da Qytaıdan altynsyz qaıtty. Endeshe, sportshylardy qamshylaıtyn mezet keldi. Jazǵy Azııa oıyndaryna 1994 jyldan beri turaqty qatysyp kele jatqan sportshylarymyz buǵan deıin jalpy nátıjede bestikke enetin. Sol mejege jetý sportshylarymyzǵa sert bolmaq.
Bıyl jazda álemdik fýtbol merekesi ótedi. AQSh, Kanada, Meksıka elderi uıymdastyratyn álem kýboginiń aýqymy keńeıip, alǵash ret 48 qurama qatysady. 11 maýsymda bastalyp, 19 shildede máresine jetetin alamanda Ortalyq Azııa elderinen alǵash bolyp О́zbekstan ulttyq quramasy baq synaıdy.
Jyldyń basty dodalary osy. Budan syrt, jekelegen sport túrlerinen Azııa chempıonaty, álem kýboginiń kezeńderi de ótedi.