Mundaı alyp ydystar Shyǵystan shyǵyp jatqanyn jurtshylyq bile bermeıdi. Túrli maqsatta paıdalanatyn bóshke tárizdi júzdegen kýbtyq qutylarda sý da saqtaıdy, janar-jaǵar maıǵa da paıdalanady. Syrtqy pishinine qarap, quryshtan quıylǵan deıtin shyǵarsyz. Alaıda bul shyny tárizdi maqtadan jasalǵan. Kásipker á degende mundaı ydystardy Reseı men Belarýsten jetkizip, saýdalap júrgen. Keıin daıyndalý tásilin zerttep, О́skemende óndire bastady.
«Nayman» kásiporny naryqta 25 jyldan astam ýaqyt jumys istep keledi. Alǵashynda alyp-satýmen ǵana aınalysatyn kásiporyn basshylyǵy otandyq ónim óndirýmen qatar, jergilikti jurtty jumyspen qamtýdy da kózdegen. Áýelde alpaýyt ydys shyǵarýdy ońaı kórgenimen, túrli qıyndyqtar da kezdesipti. Qıyndyq dep qol siltemedi olar. Ońtaıly jolyn izdedi, zerttedi. Aqyry kásipti órge domalatyp otyr. О́nimderine suranys ta joǵary. Ásirese qurylys kompanııalary jıi quda túsedi.
– 2018 jyly osy óndiris oshaǵyn satyp aldyq. Alǵashqy alty aı jumysty zerttedik, tanystyq. Sodan keıin ǵana júzdegen kýbtyq ydystardy óndire bastadyq. Oǵan deıin qurylysqa qajetti qural-jabdyq satýmen ǵana aınalysyp júrdik. Jumys alǵa basqan soń da birqatar problemalary kezdesti. Qazir eń úlken qıyndyq – kadr tapshylyǵy. Bizdiń tikeleı tapsyrys berýshilerimiz Shyǵys Qazaqstandaǵy iri qurylys kompanııalary bolǵanymen, taýardy el boıynsha jetkizip bere alamyz, – deıdi kásiporynnyń quryltaıshysy Anjelıka Kovalchýk.
Maman jetkiliksiz bolǵanymen, zaýyt qazirdiń ózinde aıyna qyryqtan astam jabdyq shyǵara alady. Alaıda aldyn ala shyǵaryp, satýǵa qoımaıdy. Ár jabdyq tapsyryspen ǵana jasalady. Sebebi bul standartty, serııalyq ónim emes. Nysandaǵy orynǵa qaraı jeke-jeke jabdyq shyǵarady. Qandaı da qurylys bastalmas buryn jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenip, «Nayman» kásipornynan shyǵatyn ydystyń kólemi belgilenedi. Qurylys aıaqtalǵan soń, alyp quty ornalastyrylady.
– Biz jabdyqtardy tikeleı jetkizemiz. Sebebi memlekettik bıýdjetpen emes, qurylys kompanııalary arqyly jumys isteımiz. Qazir sehta turǵan jabdyqtar «Vostok Svetmet» kompanııasyna arnalǵan, – dep temir tárizdi alyp ydystardy kórsetti kásiporyn basshysy.
Bul qutylardy qar sýyn jınaý úshin aýylsharýashylyq maqsatta da paıdalanýǵa bolady. Sý sorǵy stansalaryna da óte qajet. Munyń salmaǵy jeńil bolǵandyqtan, tasymaldaý da qıyndyq týǵyzbaıdy. Durys paıdalansa, qala ishindegi jańbyr men qar sýyn jınaıtyn ydys retinde de paıdalanýǵa bolady. Mamandardyń aıtýynsha, jańbyr sýy birden ózenge emes, bóshke arqyly súzgiden ótip baryp paıdalanylsa tıimdi kórinedi. Sebebi búkil bıologııalyq júıe joıylyp ketýi múmkin. Sondyqtan elimizdiń zańnamasyna sáıkes, las sý ózenge túspes buryn mindetti túrde tazartylýǵa tıis
– Sondaı-aq janarmaı quıý stansalarynda da bizdiń jabdyqtar ornatylady. Jer astyna kómilgen rezervýarlarǵa benzın men dızel otynyn quıý kezinde qorshaǵan ortaǵa orasan áseri bolýy múmkin. Sondyqtan ekologııa qaýipsizdigin de aldyńǵy orynǵa qoıýymyz kerek, – deıdi Anjelıka Kovalchýk.
Aıtyp ótkendeı, alpaýyt kásiporynda suıyqtyq jınaqtaıtyn qutylar ǵana emes, kárizdik sorǵy stansalaryn da shyǵarady. Iаǵnı sýdy A núktesinen B núktesine jetkizý úshin qoldanady. At shaptyrym aýmaqtaǵy kásiporyndy aralap shyqtyq. Asyr-gúsir jumystaǵy mamandardyń bas kóteretin murshasy joq. Tapsyrystardy ýaqtyly aıaqtaýy kerek. Mundaı alyp bóshkeler qalaı jasalady eken dep syrttaı baqylap turdyq. Syıymdylyǵy 100 tekshe metr ydysty arnaıy qalypqa quıyp, korpýsyn sheship alýǵa daıyndap jatyr eken. Qalybyn quıylǵan shyny maqta qatqan soń sheshedi. Keshe keshkisin ǵana oralǵan maqta, bir táýlikke jeter-jetpeste qatyp úlgeripti. Jazdygúni tipten tez daıyn bolatyn sekildi. Sóıtip, daıyn bolǵan bóshkeniń úsh bólshegin bir-birine japsyra bekitedi.
– Biz shıkizatty kishkentaı bólikterge bólip quıamyz. О́ıtkeni, keıbir bólikterdi qolmen isteýge týra keledi. Mysaly, ydystyń qaqpaǵyn dıametrge baılanysty qolmen rettep jasaımyz. 4 metrlik ydystyń qaqpaǵyna 12 metr shıkizat ketedi, – deıdi jumysshy maman Hamıt Sálıev.
Olar mundaǵy qurylǵylardyń qulaǵynda oınaıdy. Qaısysy qalaı qoldanylatynyn ábden meńgergen. Stanoktyń biri shyny maqtany shyr kóbelek aınalyp oraıtyn bolsa, endi biri suıyqtyq quıyp, qalypty qatyrady. «Jip tárizdi oralǵan shyny maqta neden jasalady?» dep tańdana surasaq, kádimgi plastıkten óndirilgen eken. Demek, óndirilgen plastık órilip, úlken qutyǵa aınalady. Qalypqa oralǵan shyny maqtaǵa hımııalyq shaıyr qosylǵan soń, qatady da qalady. Stanoktardyń kóbi avtomatty túrde isteıdi. Aldyn ala arnaıy baǵdarlamasyn tekshep qoısańyz bolǵany.
– Tapsyrys berýshi ózine qajetti syıymdylyqtaǵy bóshkeniń kólemin aıtady. Soǵan qaraı oryndaımyz. Ol úshin bizde barlyq dıametrge arnalǵan matrısa bar. Eger qandaı da bir standarttan tys syıymdylyq bolsa, dıametrin úlkeıtýge de, kishireıtýge de bolady. Sondyqtan ol jaǵynan másele joq, – deıdi seh qyzmetkeri Andreı Shelkýnov.
Sondaı-aq munda jasalatyn súzgilerdiń túr-túrin kórdik. Olardy kóbine kólik jýý stansalarynda jerasty sýymen aralasa shyqqan qumdy súzý úshin ornatady. Bul dúnıeler de suranysqa ıe. Aıta keteıik, qurylysqa qajet qurylǵylar shyǵaryp otyrǵan kásiporyn ondaǵan mamandy jumyspen qamtyp, óndiris órisin keńeıtýdi kózdeıdi.
О́SKEMEN